El Nino hình thành từ cuối năm 2026, nguy cơ thiên tai cực đoan, cơ quan khí tượng cảnh báo sớm

El Nino được dự báo xuất hiện rõ nét từ nửa cuối năm 2026

Sáng 23/6 tại Hà Nội, Cục Khí tượng Thủy văn thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam tổ chức hội nghị chuyên đề về công tác dự báo thời tiết và cảnh báo khí tượng thủy văn năm 2026. Tại sự kiện, nhiều chuyên gia trong nước và quốc tế đã tập trung đánh giá các nguy cơ do El Nino và biến đổi khí hậu gây ra trong thời gian tới.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết hệ thống khí hậu toàn cầu đang có nhiều biến động khó lường. Các hiện tượng thời tiết xuất hiện ngày càng phức tạp, vượt ngoài quy luật thông thường và gây ra nhiều thách thức cho công tác dự báo thời tiết cũng như phòng chống thiên tai.

Theo các mô hình theo dõi khí hậu hiện nay, nhiều trung tâm dự báo quốc tế và cơ quan chuyên môn trong nước đều có chung nhận định rằng El Nino sẽ hình thành rõ rệt từ nửa cuối năm 2026. Đáng chú ý, hiện tượng này có thể kết hợp với xu hướng nóng lên toàn cầu do biến đổi khí hậu, làm gia tăng khả năng xuất hiện một chu kỳ El Nino có cường độ đáng kể.

Các chuyên gia nhận định El Nino thường kéo theo tình trạng giảm lượng mưa trên diện rộng. Điều này làm tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước sinh hoạt, xâm nhập mặn và nắng nóng kéo dài tại nhiều khu vực. Đây cũng là nguyên nhân khiến công tác cảnh báo sớm được đặt lên hàng đầu trong giai đoạn tới.

Bài học từ đợt El Nino cách đây khoảng một thập kỷ vẫn được nhắc lại tại hội nghị. Khi đó, nhiều địa phương ở Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long chịu thiệt hại nặng nề bởi hạn hán và xâm nhập mặn. Hàng trăm nghìn hecta cây trồng bị ảnh hưởng, nhiều hộ dân rơi vào tình trạng thiếu nước sinh hoạt, gây tác động lớn đến đời sống và sản xuất.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý El Nino không chỉ gây khô hạn. Trong một số trường hợp, hiện tượng này còn đi kèm các diễn biến thời tiết bất thường. Trận mưa lũ lịch sử tại Quảng Ninh năm 2015 được xem là một ví dụ cho thấy thiên tai có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau khi khí hậu biến động.

Tăng cường cảnh báo sớm để giảm thiểu rủi ro thiên tai

Tại hội nghị, bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam, cho rằng các hiện tượng thời tiết cực đoan đang trở nên phổ biến hơn trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Điều này đòi hỏi các quốc gia phải chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động dự báo thời tiết và xây dựng hệ thống cảnh báo từ sớm.

Theo đại diện UNDP, Liên Hợp Quốc đang triển khai sáng kiến “Cảnh báo sớm cho mọi người” với mục tiêu đến năm 2027 mọi người dân đều có thể tiếp cận thông tin cảnh báo một cách hiệu quả. Tại Việt Nam, nhiều dự án hỗ trợ nâng cao năng lực dự báo thời tiết, giám sát thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu đã được triển khai.

Đến nay, 44 trạm quan trắc đã được lắp đặt tại 9 tỉnh ven biển nhằm phục vụ công tác thu thập dữ liệu khí tượng thủy văn. Các dự án này nhận được sự hỗ trợ từ Chính phủ Canada cùng Quỹ Khí hậu xanh.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi thông tin cảnh báo đến được với người dân. Mục tiêu cuối cùng của hệ thống dự báo thời tiết không chỉ dừng ở việc nâng cao độ chính xác mà còn giúp bảo vệ tính mạng, tài sản và sinh kế trước các nguy cơ thiên tai.

Đại diện phía Canada cũng nhấn mạnh một trong những thách thức lớn hiện nay là bảo đảm thông tin cảnh báo được truyền tải kịp thời tới các nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Đây được xem là mắt xích quan trọng trong chuỗi ứng phó với thiên tai.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Lê Công Thành cho biết thời gian tới ngành khí tượng sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại, tăng cường chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực và chuyển từ dự báo hiện tượng sang dự báo tác động. Mục tiêu là nâng cao chất lượng cảnh báo, giúp các địa phương chủ động xây dựng phương án ứng phó trước các rủi ro do El Nino, biến đổi khí hậu và thiên tai gây ra trong thời gian tới.