Thời tiết tháng 6 đang xuất hiện những diễn biến thu hút sự quan tâm khi không khí lạnh bất ngờ tràn xuống miền Bắc và Trung Bộ giữa cao điểm mùa hè. Cùng thời điểm, El Nino được dự báo quay trở lại, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán và các hiện tượng thời tiết khó dự báo trong những tháng tới.

Không khí lạnh giữa mùa hè xuất hiện trở lại sau hơn một thập kỷ

Thông thường, thời tiết tháng 6 là giai đoạn nắng nóng hoạt động mạnh tại nhiều khu vực ở miền Bắc và miền Trung. Tuy nhiên, năm nay ghi nhận diễn biến khác biệt khi các đợt mưa dông, nắng nóng và không khí lạnh xuất hiện xen kẽ trong cùng một khoảng thời gian.

Theo các chuyên gia khí tượng, sự xuất hiện của không khí lạnh vào giữa tháng 6 là hiện tượng không thường gặp. Dữ liệu quan trắc cho thấy trong khoảng 35 năm gần đây, từ năm 1991 đến nay, chỉ có một số ít đợt không khí lạnh xuất hiện trong tháng 6. Trung bình mỗi năm chỉ ghi nhận khoảng 0,2 đợt.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên sau khoảng 12 năm, không khí lạnh quay trở lại trong giai đoạn cao điểm mùa hè. Sự xuất hiện của hình thái thời tiết này khiến nền nhiệt tại nhiều địa phương giảm nhanh, tạo nên sự tương phản rõ rệt với các đợt nắng nóng trước đó.

Các nhà khí tượng cho rằng hiện tượng trên phản ánh xu hướng thời tiết ngày càng biến động dưới tác động của biến đổi khí hậu. Những quy luật thời tiết vốn quen thuộc đang có dấu hiệu thay đổi, khiến các hiện tượng cực đoan xuất hiện với tần suất nhiều hơn.

Trong thực tế, người dân tại nhiều tỉnh thành đã trải qua cảm giác thời tiết thay đổi liên tục chỉ trong thời gian ngắn. Buổi sáng có thể xuất hiện nắng nóng, nhưng đến chiều tối lại xuất hiện mưa giông và nền nhiệt giảm mạnh do ảnh hưởng của không khí lạnh.

Những biến động này không chỉ ảnh hưởng tới sinh hoạt hằng ngày mà còn tác động tới sản xuất nông nghiệp, giao thông và sức khỏe cộng đồng. Nhiều chuyên gia nhận định thời tiết tháng 6 những năm tới có thể tiếp tục ghi nhận các hình thái thời tiết khó lường tương tự.

lạnh 1s
Hiện tượng El Nino trở lại có thể khiến mưa bão khó lường hơn. Ảnh: Thạch Thảo

El Nino quay lại, nguy cơ nắng nóng và thiên tai được quan tâm

Bên cạnh sự xuất hiện của không khí lạnh, giới chuyên môn cũng đặc biệt chú ý tới khả năng El Nino quay trở lại trong năm nay. Đây là hiện tượng khí hậu quy mô toàn cầu có ảnh hưởng trực tiếp tới nhiệt độ, lượng mưa và hoạt động của bão tại Việt Nam.

Theo các dự báo hiện nay, El Nino có thể khiến nhiệt độ trung bình tăng thêm từ 0,5 đến 1,5 độ C so với mức trung bình nhiều năm. Điều này đồng nghĩa các đợt nắng nóng có khả năng xuất hiện với cường độ lớn hơn và kéo dài hơn.

Một số chuyên gia cảnh báo nguy cơ xuất hiện các đợt nắng nóng phá vỡ kỷ lục nhiệt độ từng ghi nhận trong quá khứ. Những khu vực vốn thường xuyên chịu tác động của nắng nóng như Bắc Bộ, Trung Bộ và Tây Nguyên có thể tiếp tục đối mặt với áp lực thời tiết trong các tháng tới.

Ngoài yếu tố nhiệt độ, El Nino còn ảnh hưởng tới quy luật hình thành và đường đi của bão. Dù số lượng bão có thể ít hơn so với những năm chịu tác động của La Nina, song các cơn bão thường có quỹ đạo phức tạp hơn và khó dự báo hơn.

Trong khi đó, lượng mưa phân bố không đồng đều cũng làm gia tăng nguy cơ hạn hán tại nhiều địa phương. Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ là những khu vực được đánh giá dễ bị ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu nước khi El Nino hoạt động.

Các nhà khoa học cho rằng sự kết hợp giữa El Nino và biến đổi khí hậu đang tạo ra những thách thức mới đối với công tác dự báo cũng như ứng phó thiên tai. Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia chịu tác động rõ nét từ biến đổi khí hậu do có đường bờ biển dài và điều kiện địa hình đa dạng.

Trước bối cảnh này, các chuyên gia khuyến nghị người dân thường xuyên theo dõi dự báo thời tiết, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nắng nóng trong khung giờ cao điểm, bổ sung đủ nước và chủ động các biện pháp bảo vệ sức khỏe. Đồng thời, các địa phương cần xây dựng phương án ứng phó với hạn hán, bão, mưa lớn và các hiện tượng thời tiết cực đoan nhằm giảm thiểu rủi ro đối với người dân và hoạt động sản xuất trong thời gian tới.