TP.HCM đứng trước cơ hội sở hữu mạng lưới xe buýt mini thông minh

Mạng lưới xe buýt tại TP.HCM hiện nay dù đã bao phủ phần lớn hệ thống giao thông đô thị nhưng khả năng tiếp cận của người dân vẫn còn nhiều hạn chế. Với khoảng 180 tuyến xe buýt và hơn 2.400 phương tiện, phần lớn các xe đang vận hành đều có sức chứa lớn từ 20 đến 60 chỗ. Đặc thù này buộc các tuyến buýt phải chủ yếu hoạt động trên các trục đường lớn, khiến hành khách sinh sống trong các khu dân cư mới hay các con hẻm nhỏ phải đi bộ một quãng đường rất xa mới có thể tiếp cận được trạm dừng. Thêm vào đó, việc xe buýt truyền thống chỉ chạy theo lộ trình và lịch trình cố định cũng chưa đáp ứng tốt nhu cầu di chuyển linh hoạt của người dân.

Trước thực trạng đó, mô hình xe buýt cỡ nhỏ đón trả khách linh hoạt theo nhu cầu (DRT) đã được đề xuất như một giải pháp bổ trợ hoàn hảo cho mạng lưới xe buýt và metro hiện hữu. Khác biệt lớn nhất của DRT so với xe buýt truyền thống là khả năng điều chỉnh linh hoạt hành trình, thời gian và vị trí đón trả dựa trên nhu cầu thực tế của hành khách, dù đây vẫn là loại hình vận tải công cộng có danh sách điểm dừng và bến bãi được đăng ký, công khai rõ ràng. Dịch vụ này sẽ được tổ chức thông minh theo từng khung giờ: vào giờ cao điểm xe chạy theo tuyến cố định, còn trong giờ thấp điểm hành khách sẽ đặt chuyến qua ứng dụng di động. Hệ thống tự động điều phối sẽ gom những người có lộ trình tương đồng về cùng một điểm đón gần nhất để tối ưu hóa hành trình.

Theo tờ trình gửi UBND TP.HCM, Sở Xây dựng kiến nghị thành phố báo cáo Chính phủ cho phép thí điểm mô hình này tại một số khu vực có nhu cầu đi lại cao như khu vực Đại học Quốc gia TP.HCM, trung tâm thành phố hoặc dọc tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên do hiện tại chưa có quy định pháp lý cụ thể cho loại hình này. Giai đoạn thí điểm dự kiến kéo dài không quá ba năm với loại xe sức chứa nhỏ, giúp xe dễ dàng luồn lách vào đường hẹp và giảm chi phí đầu tư cho doanh nghiệp, trong khi giá vé vẫn giữ mức tương đương xe buýt hiện nay. Bên cạnh đề xuất DRT, thành phố cũng đang đồng thời triển khai nhiều kế hoạch đồng bộ khác như nghiên cứu làn ưu tiên, chuyển đổi sang buýt điện, dùng vé điện tử liên thông, miễn vé xe buýt và mở rộng kết nối đến các tỉnh lân cận cũng như sân bay Long Thành nhằm thu hút người dân quay trở lại với giao thông công cộng.