Vị Tổng Bí thư từng "chặn đứng" lạm phát chưa từng có, bí danh lấy từ cuộc vượt ngục của chính mình

Sinh năm 1917 với tên khai sinh Nguyễn Duy Cống tại Thanh Trì, ông xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo, sớm tham gia hoạt động cách mạng. Bí danh “Đỗ Mười” gắn với một câu chuyện đặc biệt khi ông vượt ngục khỏi Nhà tù Hỏa Lò vào ngày 30 – con số “ba mươi” được rút gọn thành “mười”, trở thành cái tên theo ông suốt cuộc đời hoạt động.

Khi đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng từ năm 1988, ông đối diện một nền kinh tế đầy bất ổn. Những năm cuối thập niên 1980, Việt Nam rơi vào tình trạng lạm phát nghiêm trọng, từng lên tới gần 800% vào năm 1986 và vẫn duy trì ở mức rất cao vào đầu năm 1989. Trong bối cảnh đó, ông đã đưa ra những quyết sách mang tính đột phá: chấp nhận cơ chế lãi suất thực dương, thúc đẩy mở cửa nền kinh tế, từng bước tự do hóa thị trường.

Một trong những quyết định đáng chú ý là việc ký chỉ thị nhập khẩu 200.000 tấn lương thực nhằm ổn định thị trường trong nước. Chỉ trong cùng năm, Việt Nam đã đảo chiều ngoạn mục, không chỉ ổn định nguồn cung mà còn xuất khẩu tới 1 triệu tấn lương thực. Nhờ các giải pháp đồng bộ, lạm phát nhanh chóng giảm từ mức 9%/tháng xuống còn 1–2%/tháng, và đến năm 1992 đã được kiểm soát quanh ngưỡng 10%/năm – một thành quả được quốc tế đánh giá cao.

Trên chính trường, việc ông được bầu làm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng năm 1988 cũng mang dấu ấn đặc biệt. Tại kỳ họp Quốc hội khóa VIII, ông cạnh tranh trực tiếp với Võ Văn Kiệt – lần hiếm hoi Quốc hội có hai ứng viên cho một vị trí đứng đầu Chính phủ. Với 63% số phiếu, ông được tín nhiệm giao trọng trách trong giai đoạn then chốt.

Đến năm 1991, trong bối cảnh thế giới biến động mạnh sau sự kiện Sự tan rã của Liên Xô và hệ thống xã hội chủ nghĩa Đông Âu sụp đổ, ông được bầu làm Tổng Bí thư. Trên cương vị này, ông cùng tập thể lãnh đạo đã giữ vững ổn định chính trị, tiếp tục thúc đẩy Đổi mới và mở rộng quan hệ đối ngoại, từng bước đưa Việt Nam hội nhập với thế giới.

Một dấu ấn nhân văn khác của cố Tổng Bí thư Đỗ Mười là việc đề xuất danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, nhằm tri ân những người mẹ có nhiều hy sinh trong chiến tranh. Từ ý tưởng đó, năm 1994, pháp lệnh chính thức được ban hành, trở thành một trong những danh hiệu cao quý của Nhà nước.

Những phát biểu của cố Tổng Bí thư Đỗ Mười như “Đổi mới không đổi màu”, “Hội nhập không hòa tan” hay “Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy với tất cả các nước” không chỉ là khẩu hiệu, mà phản ánh tư duy xuyên suốt: vừa đổi mới mạnh mẽ, vừa giữ vững định hướng.

Cố Tổng Bí thư Đỗ Mười qua đời năm 2018, thọ 101 tuổi. Di sản ông để lại không chỉ là những con số kinh tế được cải thiện, mà còn là nền tảng tư duy và bản lĩnh chính trị trong một giai đoạn đặc biệt của đất nước.