Đổi điện thoại sau ngày 15/6: Người dùng di động phải quét khuôn mặt, nếu không sẽ bị khóa SIM

Kể từ giữa tháng 6 tới, bất kỳ hành vi thay đổi thiết bị gắn SIM nào cũng sẽ kích hoạt cơ chế kiểm tra nghiêm ngặt từ nhà mạng, yêu cầu chính chủ phải thực hiện xác thực sinh trắc học khuôn mặt để tránh nguy cơ bị cắt liên lạc.

Tạm dừng chiều gọi đi trong vòng 2 giờ nếu tự ý đổi máy

Theo các nội dung được quy định cụ thể tại Điều 8, Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn về việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất, người dùng di động sẽ đối mặt với những chế tài nghiêm khắc nếu thay đổi thiết bị đầu cuối mà không xác thực. Mặc dù Thông tư 08 đã chính thức có hiệu lực chung từ ngày 15/4, tuy nhiên, riêng các điều khoản nghiêm ngặt nằm tại Điều 8 sẽ bắt đầu được áp dụng từ ngày 15/6 tới đây.

Cụ thể, quy trình kiểm soát tự động của các doanh nghiệp viễn thông sẽ được siết chặt. Trong khoảng thời gian tối đa là hai giờ đồng hồ kể từ khi hệ thống kỹ thuật của nhà mạng phát hiện ra một số thuê bao có dấu hiệu thay đổi thiết bị đầu cuối (đổi điện thoại khác) so với số máy đã được đăng ký trong hệ thống trước đó, doanh nghiệp viễn thông có trách nhiệm phải lập tức tiến hành rà soát. Ngay sau khi phát hiện sự thay đổi này, nhà mạng sẽ chủ động tạm dừng cung cấp dịch vụ chiều đi của số thuê bao đó, đồng nghĩa với việc người dùng tạm thời không thể nhắn tin hay gọi điện thoại.

Song song với lệnh khóa một chiều tạm thời này, phía nhà mạng sẽ gửi đi thông báo yêu cầu chủ sở hữu hợp pháp của thuê bao phải tiến hành các bước xác thực sinh trắc học khuôn mặt. Theo văn bản hướng dẫn, người dân sẽ có hai phương thức để thực hiện nghĩa vụ này, bao gồm việc xác thực thông qua các dịch vụ xác thực điện tử hoặc lựa chọn hình thức đối chiếu trực tiếp.

• Đối với hình thức xác thực qua dịch vụ điện tử: Quy định bắt buộc toàn bộ dữ liệu quét được phải bảo đảm độ trùng khớp hoàn toàn với các nguồn dữ liệu gốc bao gồm Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước, Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh, hoặc các thông tin được mã hóa bảo mật lưu trữ bên trong chip của thẻ căn cước công dân.
• Đối với hình thức đối chiếu trực tiếp: Đội ngũ kỹ thuật của nhà mạng sẽ tiến hành so sánh hình ảnh chụp trực diện khuôn mặt hiện tại của người dùng di động, đảm bảo hình ảnh này phải trùng khớp một cách tuyệt đối với những thông tin sinh trắc học đã được thu thập và lưu giữ hợp pháp trong cơ sở dữ liệu thông tin thuê bao của chính doanh nghiệp.

Văn bản pháp lý cũng nhấn mạnh rõ ràng, các doanh nghiệp viễn thông sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, sự trùng khớp của các thông tin sinh trắc học khuôn mặt này.

Tiêu chuẩn công nghệ chống giả mạo và chế tài mạnh tay sau 30 ngày

Để đảm bảo quy định mới được thực thi một cách hiệu quả và an toàn, Thông tư 08 cũng đã áp đặt một hệ thống các tiêu chuẩn kỹ thuật vô cùng khắt khe đối với hệ thống nhận diện khuôn mặt của các nhà mạng. Công nghệ xác thực được các doanh nghiệp áp dụng bắt buộc phải đạt độ chính xác ở mức cao theo các tiêu chuẩn quốc tế FIDO. Trong đó, tỷ lệ từ chối sai phải nằm ở mức dưới 5% và tỷ lệ chấp nhận sai tuyệt đối không được vượt quá ngưỡng 0,01%.

Đồng thời, hệ thống thông minh của nhà mạng phải có năng lực tự động nhận biết và ngăn chặn triệt để các hành vi gian lận, giả mạo sinh trắc học tinh vi như việc sử dụng hình ảnh chụp lại, các đoạn video quay sẵn hoặc thậm chí là các loại mặt nạ giả lập 3D hòng vượt mặt hàng rào an ninh. Bên cạnh đó, các nhà mạng cũng có nghĩa vụ phải lưu trữ lại toàn bộ các dữ liệu, thông tin chứng minh cho quá trình xác thực, bao gồm chi tiết mốc thời gian thực hiện của từng số thuê bao riêng biệt.

Quy định mới cũng đưa ra một tối hậu thư rất rõ ràng về mặt thời gian cho người sử dụng di động. Trong trường hợp người dùng đã thực hiện hành vi đổi máy nhưng lại cố tình trì hoãn, không tiến hành xác thực lại thông tin theo yêu cầu trong vòng 30 ngày kể từ thời điểm thay đổi thiết bị, doanh nghiệp viễn thông sẽ áp dụng các biện pháp xử lý mạnh tay hơn. Các hình thức chế tài nghiêm khắc bao gồm việc khóa toàn bộ thuê bao ở cả hai chiều (không thể nghe, gọi, nhắn tin hoặc nhận tin nhắn) và cuối cùng là đơn phương chấm dứt hợp đồng cung cấp dịch vụ.

Theo đánh giá từ các chuyên gia trong ngành, việc bắt buộc quét khuôn mặt mỗi khi thay đổi thiết bị đầu cuối là một bước đi mang tính chiến lược tiếp theo của các cơ quan quản lý nhằm quét sạch vấn nạn SIM không chính chủ đang tràn lan trên thị trường. Biện pháp này sẽ ngăn chặn triệt để tình trạng các SIM di động của người dùng bị kẻ xấu lén lút lợi dụng, hoặc triệt tiêu tận gốc hành vi đăng ký SIM hàng loạt rồi mang bán lại cho người khác. Đây vốn được xem là một trong những nguyên nhân cốt lõi làm bùng phát nạn cuộc gọi rác, tin nhắn rác và các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản gây nhức nhối dư luận suốt thời gian qua.

Trước khi quy định đổi máy phải quét mặt này chính thức có hiệu lực, các điều khoản khác của Thông tư 08 áp dụng từ ngày 15/4 cũng đã buộc các nhà mạng phải rà soát, bảo đảm mỗi thuê bao di động phải có đầy đủ bốn trường thông tin cơ bản gồm: số định danh cá nhân, họ và tên, ngày tháng năm sinh cùng ảnh sinh trắc học khuôn mặt. Toàn bộ các dữ liệu này bắt buộc phải trùng khớp hoàn toàn với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư do Bộ Công an quản lý. Phương thức mới đang được triển khai hiện nay là hỗ trợ người dân xác nhận thông tin SIM thông qua ứng dụng định danh điện tử VNeID, từ đó tiến hành thanh lọc và yêu cầu chuẩn hóa lại đối với tất cả các thuê bao không chính chủ.