Tòa án Trung Quốc ra quyết định "chấn động" về AI

aA

Một phán quyết mới từ tòa án tại Trung Quốc đã tạo nên làn sóng tranh luận mạnh mẽ khi khẳng định doanh nghiệp không được phép lấy trí tuệ nhân tạo làm lý do để chấm dứt hợp đồng lao động.

Tòa án Nhân dân Trung cấp Hàng Châu ngày 28/4 đã đưa ra phán quyết mang tính bước ngoặt, khi xác định việc một công ty công nghệ sa thải nhân viên với lý do công việc bị thay thế bởi AI là trái pháp luật. Trường hợp này liên quan đến một lao động từ chối nhận vị trí thấp hơn sau khi doanh nghiệp cho rằng vai trò của anh đã bị tự động hóa.

Theo nhận định của tòa, lý do chấm dứt hợp đồng mà công ty đưa ra không thuộc các trường hợp hợp pháp như thu hẹp hoạt động hay gặp khó khăn trong kinh doanh. Do đó, quyết định sa thải không đáp ứng các điều kiện pháp lý cần thiết.

04-1777867650-toa-an-trung-quoc-ra-quyet-dinh-chan-dong-ve-ai — Nhiều công ty Trung Quốc dần thay thế lực lượng lao động bằng AI. Ảnh: Bloomberg.

Không chỉ dừng lại ở phán quyết cụ thể, tòa án còn nhấn mạnh nguyên tắc chung: các doanh nghiệp không thể tùy tiện cắt giảm nhân sự hoặc hạ lương với lý do tiến bộ công nghệ. Điều này đồng nghĩa với việc làn sóng ứng dụng AI trong doanh nghiệp sẽ phải đi kèm với trách nhiệm tuân thủ nghiêm ngặt luật lao động.

Phán quyết trên phản ánh sự giằng co trong định hướng phát triển của Trung Quốc. Một mặt, các doanh nghiệp được khuyến khích đẩy mạnh ứng dụng AI nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu. Mặt khác, chính sách lại đặt ưu tiên cao cho việc duy trì ổn định thị trường lao động, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng chậm và tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên vẫn ở mức đáng lo ngại.

Việc áp dụng công nghệ để cải thiện hiệu suất làm việc vẫn được khuyến khích, song việc sử dụng AI như một lý do để cắt giảm nhân lực bị coi là vi phạm quy định hiện hành. Các doanh nghiệp nếu muốn tái cơ cấu vẫn phải chứng minh được cơ sở hợp pháp như khó khăn tài chính hoặc nhu cầu thu hẹp quy mô.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên một tòa án cấp trung tại Trung Quốc đưa ra phán quyết trực tiếp liên quan đến AI trong quan hệ lao động. Động thái này được xem là tiền lệ quan trọng, có thể ảnh hưởng sâu rộng đến cách thức hàng triệu doanh nghiệp cân bằng giữa tự động hóa và trách nhiệm với người lao động trong thời gian tới.