Zalo có đang ép người dùng?

Phản ứng tiêu cực không xuất phát từ việc Zalo cập nhật chính sách, bởi trong bối cảnh Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, việc các nền tảng số điều chỉnh điều khoản là điều khó tránh. Điều khiến người dùng bức xúc nằm ở cách triển khai: một bộ điều khoản dài, bao trùm nhiều nội dung nhạy cảm, kèm theo thông điệp rõ ràng rằng nếu không chấp thuận thì đồng nghĩa với việc không thể tiếp tục sử dụng Zalo.

Là ứng dụng nhắn tin, gọi điện phổ biến nhất tại Việt Nam do VNG phát triển, Zalo từ lâu đã trở thành công cụ liên lạc quen thuộc trong đời sống hàng ngày. Chính vì vậy, việc người dùng phải “chọn” giữa chấp nhận các điều khoản mới hoặc rời bỏ một nền tảng thiết yếu khiến nhiều người có cảm giác bị ép buộc hơn là tự nguyện.

Theo quy định của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, chủ thể dữ liệu có quyền được biết, được đồng ý hoặc từ chối, được rút lại sự đồng ý, cũng như yêu cầu xóa hoặc hạn chế xử lý dữ liệu. Việc thu thập và sử dụng thông tin cá nhân phải minh bạch, có mục đích rõ ràng và ở mức cần thiết. Trong khi đó, các điều khoản mới của Zalo cho phép doanh nghiệp sử dụng, chỉnh sửa, biên soạn hoặc tạo sản phẩm phái sinh từ nội dung người dùng chia sẻ công khai, một khái niệm mang phạm vi khá rộng, khiến không ít người đặt câu hỏi về giới hạn và cơ chế kiểm soát.

Danh mục dữ liệu mà Zalo có thể thu thập cũng gây nhiều lo ngại, khi bao gồm từ thông tin cơ bản như số điện thoại, họ tên, email cho đến hình ảnh cá nhân và các mối quan hệ. Đây không chỉ là những dữ liệu rời rạc mà có thể tạo thành một “chân dung số” hoàn chỉnh, vốn được xem là đặc biệt nhạy cảm trong bối cảnh lộ lọt thông tin và lừa đảo công nghệ cao ngày càng gia tăng.

Thực tế, không chỉ Zalo mà hầu hết các nền tảng mạng xã hội lớn trên thế giới đều yêu cầu người dùng cấp quyền sử dụng dữ liệu cá nhân ở một mức độ nhất định. Tuy nhiên, sự khác biệt nằm ở cách tiếp cận. Nhiều nền tảng cho phép người dùng lựa chọn từng nhóm quyền hoặc tiếp tục sử dụng dịch vụ ở mức hạn chế nếu chưa đồng ý toàn bộ điều khoản. Trong khi đó, cách làm “không đồng ý thì không được dùng” của Zalo khiến nhiều người cảm thấy thiếu đối thoại và chưa thực sự tôn trọng người dùng.

Với hơn 78 triệu người dùng thường xuyên, hàng tỷ tin nhắn mỗi ngày và việc được nhiều cơ quan, tổ chức sử dụng như một kênh liên lạc chính thức, câu chuyện về điều khoản mới của Zalo không còn là vấn đề riêng của một doanh nghiệp công nghệ. Zalo có quyền bảo vệ lợi ích kinh doanh và tuân thủ pháp luật, nhưng điều đó cần song hành với quyền được biết, được lựa chọn và được bảo vệ dữ liệu cá nhân của người dùng.

Phản ứng gay gắt từ dư luận không phải vì người dùng quá khắt khe, mà bởi họ lo ngại quyền riêng tư – vốn đã mong manh trong kỷ nguyên số – đang bị xem nhẹ. Trước áp lực này, Zalo được cho là cần rà soát lại cách diễn đạt điều khoản, giảm sự mơ hồ, tăng tính minh bạch và tránh tạo cảm giác áp đặt.

Rõ ràng, Zalo đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng: hoặc điều chỉnh để tiếp tục đồng hành cùng người dùng trên nền tảng tôn trọng quyền cá nhân, hoặc đối mặt với sự phản ứng từ chính cộng đồng đã góp phần tạo nên vị thế của mình.