Đời sống
01/11/2026 09:08Bất ngờ lượng calo trong một gói xôi sáng: Ăn sai cách, tăng cân không phanh và hại đường huyết
Xôi là lựa chọn quen thuộc của đông đảo người Việt nhờ sự tiện lợi và khả năng cung cấp năng lượng nhanh. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng (Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng), gạo nếp dùng để nấu xôi là loại ngũ cốc rất giàu tinh bột, cung cấp năng lượng cao và sở hữu chỉ số đường huyết (GI) lớn sau khi nấu chín.
Nếu ăn thường xuyên mà không kiểm soát khẩu phần, món ăn này có thể âm thầm tác động xấu đến cân nặng, đường huyết và sức khỏe tổng thể.
Các chuyên gia khẳng định xôi không phải là thực phẩm phải kiêng khem hoàn toàn. Người trưởng thành khỏe mạnh hoàn toàn có thể thưởng thức 2-3 lần mỗi tuần (hoặc thường xuyên hơn) nếu biết cách cân đối:
- Kiểm soát định lượng: Mỗi bữa chỉ nên ăn khoảng một bát con xôi (150 - 200 g).
- Chọn loại xôi lành mạnh: Ưu tiên xôi đỗ xanh, xôi lạc thay vì các loại xôi quá nhiều mỡ hoặc ngập đồ ăn kèm.
- Nên ăn kèm trứng luộc, thịt nạc, ức gà hoặc uống kèm sữa không đường. Protein bổ sung sẽ giúp tăng cảm giác no lâu và kìm hãm tình trạng đường huyết tăng vọt sau ăn.
Với người thừa cân, ít vận động, nên giảm khẩu phần xuống còn 1/2 - 2/3 so với bình thường, hạn chế tối đa mỡ hành, ruốc, chả, xúc xích và kết hợp tập thể dục tối thiểu 150 phút/tuần.
Với trẻ em và người lao động nặng, đây là nguồn cung cấp năng lượng rất tốt, song vẫn cần bổ sung thêm rau xanh và trái cây để đảm bảo cân đối dinh dưỡng.
5 nhóm người cần đặc biệt hạn chế ăn xôi
Không phải ai cũng phù hợp với món ăn giàu năng lượng này. Dưới đây là những đối tượng nên lưu ý khi chọn xôi cho bữa ăn:
- Người thừa cân, béo phì: Do mật độ năng lượng cao (đặc biệt khi kèm mỡ hành, chả, thịt kho), một gói xôi có thể chạm mốc 600 kcal. Ăn nhiều dễ dẫn đến dư thừa calo và tăng cân nhanh chóng.
- Người mắc bệnh tiểu đường hoặc tiền đái tháo đường: Xôi có chỉ số đường huyết cao, khiến đường huyết tăng nhanh sau ăn. Người bệnh không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối nhưng chỉ nên ăn lượng rất nhỏ, không ăn đơn độc mà phải kết hợp nhiều protein, chất xơ và theo dõi sát sao chỉ số đường huyết.
- Người mắc bệnh dạ dày, rối loạn tiêu hóa: Đặc tính dẻo quánh của gạo nếp có thể gây khó tiêu, đầy bụng, ợ hơi hoặc khó chịu cho những ai đang bị đau dạ dày, trào ngược hoặc hệ tiêu hóa kém.
- Người mỡ máu cao, gan nhiễm mỡ, bệnh tim mạch: Xôi mặn thường đi kèm mỡ hành, thịt kho, xúc xích... làm tăng đột biến lượng chất béo bão hòa và muối, gây hại cho tim mạch và chuyển hóa.
- Người cao tuổi ít vận động: Nhu cầu năng lượng ở người lớn tuổi thấp hơn, nếu thường xuyên ăn xôi với khẩu phần lớn sẽ dễ gây dư thừa năng lượng và khó kiểm soát đường huyết.
TN (SHTT)