Phát hiện nam thanh niên co giật rồi ngừng tuần hoàn tại quán cà phê, một điều dưỡng ở Hà Nội đã lập tức ép tim cấp cứu, giúp bệnh nhân có mạch trở lại trước khi xe cấp cứu 115 đến.

Đang ngồi cùng gia đình tại một quán cà phê ở khu vực Linh Đàm (Hà Nội), điều dưỡng Nguyễn Thị Mai Hương bất ngờ nghe tiếng hô hoán có người bất tỉnh. Chỉ hơn một phút ép tim liên tục sau khi xác định nạn nhân đã ngừng tuần hoàn, chị đã giúp nam thanh niên có mạch trở lại trước khi lực lượng cấp cứu 115 có mặt.

Ngày 14/7, Sở Y tế Hà Nội cho biết người thực hiện ca cấp cứu là chị Nguyễn Thị Mai Hương, Điều dưỡng trưởng Khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Đa khoa Đống Đa.

Khoảng hơn 10h cùng ngày, khi đang ngồi bên ngoài quán, chị Hương nghe tiếng tri hô có người ngã trong quán nên lập tức chạy vào kiểm tra.

Nhanh chóng nhận ra dấu hiệu ngừng tuần hoàn

Tại hiện trường, nam thanh niên ngoài 30 tuổi nằm bất động trên nền nhà, toàn thân co cứng và liên tục lên cơn co giật. Trong lúc nhiều người xung quanh hoảng hốt, nữ điều dưỡng nhanh chóng tiếp cận, nới lỏng quần áo, giữ vùng đầu và cổ để hạn chế chấn thương, đồng thời theo dõi sát diễn biến.

Khi cơn co giật vừa dứt, cơ thể bệnh nhân mềm dần, chân tay duỗi thẳng, môi tím tái. Nhận thấy dấu hiệu thiếu oxy nghiêm trọng, chị Hương kiểm tra mạch cảnh trong khoảng 10 giây.

Không bắt được mạch, chị xác định bệnh nhân đã ngừng tuần hoàn, lập tức ép tim ngoài lồng ngực và yêu cầu những người có mặt gọi Trung tâm Cấp cứu 115.

Sau hơn một phút hồi sinh tim phổi (CPR) liên tục, nam thanh niên có mạch trở lại, ho, khạc đờm dãi rồi dần tỉnh. Chị Hương tiếp tục theo dõi hô hấp, ý thức và duy trì thông thoáng đường thở cho đến khi nhân viên y tế tới hiện trường khoảng 15 phút sau để tiếp nhận và chuyển bệnh nhân đến bệnh viện.

"Đến khi bệnh nhân tỉnh lại, tôi mới thấy nhẹ nhõm", chị Hương chia sẻ. Theo nữ điều dưỡng, việc cấp cứu ngoài cộng đồng luôn khó khăn hơn trong bệnh viện vì thiếu thiết bị và người hỗ trợ, nên mỗi quyết định đều phải được đưa ra rất nhanh và chính xác.

Điều dưỡng trưởng cứu nam thanh niên ngừng tim sau cơn co giật tại quán cà phê
Cấp cứu 115 có mặt tại hiện trường để đưa bệnh nhân đến bệnh viện. 

Không nhét vật cứng vào miệng người đang co giật

Trong lúc nạn nhân lên cơn co giật, một số người định đưa đũa và thìa vào miệng vì lo bệnh nhân cắn phải lưỡi. Chị Hương đã kịp thời ngăn lại và cho biết đây là quan niệm sai lầm vẫn còn khá phổ biến.

Theo chị, việc đưa vật cứng vào miệng không giúp bảo vệ người bệnh mà còn có thể làm gãy răng, rách môi, tổn thương lưỡi và khoang miệng. Nguy hiểm hơn, vật này có thể gãy hoặc rơi vào đường thở, khiến tình trạng thiếu oxy trở nên nghiêm trọng hơn. Người hỗ trợ cũng có nguy cơ bị cắn vào tay do cơ hàm của bệnh nhân co cứng ngoài ý muốn.

Khi gặp người lên cơn co giật, điều quan trọng là giữ bình tĩnh, bảo vệ họ khỏi va đập và chờ cơn co giật kết thúc. Người xung quanh không nên ghì giữ tay chân, tuyệt đối không đưa bất cứ vật gì vào miệng nạn nhân.

Thay vào đó, cần dọn các vật cứng hoặc sắc nhọn khỏi khu vực, kê vật mềm dưới đầu và nới lỏng quần áo quanh cổ. Không bế xốc người bệnh dậy, không cho uống nước, uống thuốc hoặc áp dụng các mẹo dân gian khi họ chưa tỉnh táo.

Co giật có thể là dấu hiệu của nhiều tình trạng cấp cứu

Trường hợp này cũng cho thấy co giật không phải lúc nào cũng là cơn động kinh đơn thuần. Theo chị Hương, đây có thể là dấu hiệu của nhiều tình trạng cấp cứu như đột quỵ, hạ đường huyết, chấn thương sọ não, rối loạn điện giải, rối loạn nhịp tim hoặc ngừng tuần hoàn.

Ở ca bệnh này, biểu hiện co cứng ban đầu rất dễ khiến người chứng kiến nghĩ đến động kinh. Tuy nhiên, ngay sau khi cơn co giật kết thúc, bệnh nhân chuyển sang mềm người, tím tái, mất phản ứng và không còn mạch. Việc đánh giá đúng các dấu hiệu đã giúp nữ điều dưỡng nhanh chóng nhận ra tình trạng ngừng tuần hoàn để tiến hành ép tim ngay tại chỗ.

Theo chị Hương, sơ cấp cứu ban đầu đóng vai trò quyết định bởi nhân viên y tế không phải lúc nào cũng có mặt trong những phút đầu tiên. Nếu người dân nhận biết đúng dấu hiệu ngừng tuần hoàn, gọi cấp cứu sớm và biết thực hiện hồi sinh tim phổi (CPR), cơ hội sống của bệnh nhân sẽ được cải thiện đáng kể.

Khuyến cáo của ngành y tế cũng nêu rõ, khi phát hiện người ngừng tim, ngừng thở, người có kỹ năng cần tiến hành hồi sinh tim phổi ngay lập tức, đồng thời gọi cấp cứu 115 trong thời gian sớm nhất.