Độ tuổi nào đẹp nhất để sinh con? Chuyên gia nói gì về việc trì hoãn sinh con

Tuổi kết hôn lần đầu của người trẻ Việt Nam đang có xu hướng tăng nhanh. Theo kết quả điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024 của Cục Thống kê, độ tuổi kết hôn lần đầu đã tăng từ 25,2 tuổi vào năm 2019 lên 27,3 tuổi vào năm 2024.

Mức tăng trong 5 năm này gần tương đương tổng mức tăng của khoảng 20 năm trước đó. Sự khác biệt giữa các địa phương cũng khá rõ, trong đó TP.HCM có tuổi kết hôn lần đầu trung bình cao nhất cả nước, ở mức 30,4 tuổi.

Khi kết hôn muộn, nhiều cặp đôi cũng bắt đầu kế hoạch sinh con ở độ tuổi cao hơn. Trong khi đó, mức sinh trung bình của Việt Nam hiện ở mức 1,93 con/phụ nữ, thuộc nhóm 5 nước có mức sinh thấp nhất Đông Nam Á.

Sinh con ngày nay cần nhiều hơn sự "thuận theo tự nhiên"

Trao đổi với Tri Thức - Znews, bác sĩ Mai Xuân Phương, nguyên Phó vụ trưởng Vụ Truyền thông - Giáo dục, Tổng cục Dân số (nay là Cục Dân số, Bộ Y tế), cho rằng quan niệm "trời sinh voi, trời sinh cỏ" không còn thực sự phù hợp với đời sống hiện đại.

Theo ông, khi mức sống ngày càng tăng, các cặp vợ chồng thường cân nhắc kỹ hơn về khả năng tài chính trước khi quyết định sinh con. Chi phí dành cho nhà ở, giáo dục, chăm sóc sức khỏe cùng áp lực công việc khiến việc nuôi dưỡng một đứa trẻ trở thành một kế hoạch dài hạn.

Tại các đô thị lớn, áp lực này càng rõ rệt. Nhiều người trẻ muốn ổn định công việc, tích lũy tài chính, mua nhà hoặc bảo đảm điều kiện sống trước khi lập gia đình và sinh con. Một số người lựa chọn trì hoãn việc sinh con, thậm chí quyết định không sinh con.

Phụ nữ còn phải đối mặt với bài toán cân bằng giữa công việc và gia đình. Sau khi sinh, họ thường đảm nhận phần lớn công việc chăm sóc con, đồng thời có thể gặp những vấn đề về sức khỏe thể chất và tâm lý. Vì vậy, quyết định sinh con hiện nay trở nên phức tạp hơn nhiều so với quan niệm chỉ cần sinh con rồi sẽ tự nuôi được.

Tuy nhiên, việc trì hoãn quá lâu cũng kéo theo một vấn đề khác: sức khỏe sinh sản.

Cuối tuổi 20, đầu tuổi 30 là giai đoạn tương đối thuận lợi

Theo bác sĩ Mai Xuân Phương, nếu chỉ xét trên phương diện sinh học sinh sản, cuối tuổi 20 và đầu tuổi 30 thường là giai đoạn tương đối thuận lợi để mang thai. Đây là thời điểm khả năng thụ thai còn tốt, trong khi nguy cơ của một số biến chứng liên quan đến tuổi chưa tăng cao như ở các nhóm tuổi lớn hơn.

Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý không nên hiểu thông tin này thành yêu cầu rằng phụ nữ "phải sinh con trước 30 tuổi". Thời điểm phù hợp còn phụ thuộc vào sức khỏe thể chất, tinh thần, mức độ trưởng thành, quan hệ vợ chồng, điều kiện kinh tế, môi trường sống và khả năng chăm sóc trẻ.

Nếu cần một khoảng tham khảo về mặt sinh học, bác sĩ Phương cho rằng 25-34 tuổi thường là giai đoạn khá thuận lợi để sinh con.

Từ 35 tuổi, phụ nữ vẫn có thể mang thai và sinh con khỏe mạnh, nhưng cần chủ động hơn trong kế hoạch sinh sản cũng như theo dõi thai kỳ. Với phụ nữ từ 40 tuổi trở lên, nếu có mong muốn sinh con, việc tư vấn chuyên khoa càng không nên trì hoãn.

Điều quan trọng không phải tìm ra một "con số vàng" phù hợp với tất cả phụ nữ. Theo chuyên gia, thời điểm sinh con nên được lựa chọn khi người phụ nữ có sức khỏe tốt, sự chuẩn bị tương đối đầy đủ và chủ động với kế hoạch sinh sản của mình.

Đừng để kế hoạch sinh con bị trì hoãn vô thời hạn

Với những phụ nữ muốn trì hoãn việc sinh con để học tập, phát triển sự nghiệp hoặc tích lũy tài chính, bác sĩ Mai Xuân Phương cho rằng cần tôn trọng quyết định cá nhân và không tạo thêm áp lực.

Dù vậy, mỗi người cũng cần nhận thức rằng sự nghiệp có thể lập kế hoạch, tài chính có thể tích lũy, trong khi khả năng sinh sản của phụ nữ là nguồn lực sinh học có giới hạn và không thể trì hoãn mãi.

Nếu ở độ tuổi 25-30 nhưng chưa có ý định sinh con, phụ nữ có thể tự đặt ra một "mốc rà soát" kế hoạch sinh sản thay vì liên tục kéo dài quyết định qua từng năm.

Trong giai đoạn 30-34 tuổi, nếu vẫn mong muốn có con trong tương lai, thời điểm thực hiện kế hoạch cần được cân nhắc nghiêm túc hơn. Với phụ nữ từ 35 tuổi trở lên và thực sự muốn có con trong tương lai gần, chuyên gia khuyến cáo không nên tiếp tục trì hoãn một cách thụ động.

Theo khuyến cáo của Hiệp hội Y học Sinh sản Mỹ (ASRM), phụ nữ từ 35 tuổi trở lên nếu quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa có thai sau 6 tháng nên được đánh giá khả năng sinh sản. Với phụ nữ trên 40 tuổi, việc tư vấn và đánh giá có thể cần tiến hành sớm hơn, tùy từng trường hợp.

Đáng chú ý, việc đánh giá hiếm muộn không nên chỉ tập trung vào người phụ nữ. Theo bác sĩ Phương, khả năng sinh sản là vấn đề của cả hai vợ chồng. Bác sĩ cần xem xét các yếu tố ở nữ giới như phóng noãn, dự trữ buồng trứng, tử cung và vòi trứng, đồng thời đánh giá tinh dịch của người chồng.

Sau cùng, sinh con ở độ tuổi nào không chỉ là câu chuyện của tuổi tác mà còn là câu chuyện của sự chuẩn bị. Khi tuổi càng cao, người có kế hoạch sinh con càng cần chủ động và chuẩn bị kỹ hơn, thay vì chỉ lo lắng về con số tuổi.

Hải Yến (SHTT)