Đừng vội mua đồ “bổ miễn dịch”, 6 điều này có thể cho thấy cơ thể đang khỏe hay yếu

Thực tế, để duy trì sức khỏe, không phải lúc nào cơ thể cũng cần thêm một loại viên uống hay thực phẩm bổ sung. Giấc ngủ, bữa ăn, mức độ vận động và cách sử dụng thuốc hằng ngày mới là những yếu tố nền tảng thường bị bỏ qua.

Hệ miễn dịch là một mạng lưới phức tạp gồm nhiều tế bào, mô và cơ quan phối hợp với nhau. Một số vitamin và khoáng chất cần thiết cho hoạt động bình thường của hệ miễn dịch, nhưng bổ sung thêm không đồng nghĩa cơ thể sẽ khỏe hơn nếu không thiếu chất.

Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào những sản phẩm gắn mác “tăng miễn dịch”, có thể bắt đầu bằng việc xem lại 6 điều rất quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày.

1. Ngủ đủ nhưng quan trọng là ngủ ngon

Một trong những điều đầu tiên cần xem lại là giấc ngủ.

Người trưởng thành thường cần khoảng 7-9 giờ ngủ mỗi đêm. Thiếu ngủ kéo dài hoặc chất lượng giấc ngủ kém có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và hoạt động của hệ miễn dịch.

Nếu thường xuyên thức đến nửa đêm, ngủ chập chờn, sáng dậy vẫn mệt mỏi hoặc ban ngày liên tục buồn ngủ, việc đầu tiên nên làm không phải tìm thêm một sản phẩm “bổ miễn dịch”, mà là điều chỉnh lại lịch sinh hoạt.

Giữ giờ ngủ tương đối ổn định, hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ và tạo không gian nghỉ ngơi phù hợp là những thay đổi đơn giản nhưng có giá trị.

2. Bữa ăn đa dạng thay vì chỉ tìm món “bổ”

Một chế độ ăn tốt không nhất thiết phải có những thực phẩm đắt tiền.

WHO khuyến nghị chế độ ăn đa dạng, cân bằng với rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt và nguồn protein phù hợp. Người từ 10 tuổi trở lên nên ăn ít nhất 400 g rau và trái cây mỗi ngày.

Ngược lại, ăn quá nhiều một nhóm thực phẩm, kiêng khem cực đoan hoặc thường xuyên sử dụng thực phẩm siêu chế biến có thể khiến khẩu phần mất cân đối.

Vì vậy, thay vì tìm một loại thực phẩm được quảng cáo là “siêu bổ”, hãy nhìn vào cả bữa ăn. Một khẩu phần có rau, trái cây, protein và tinh bột phù hợp thường có ý nghĩa hơn việc chỉ bổ sung một sản phẩm riêng lẻ.

3. Vận động đều đặn, không cần tập đến kiệt sức

Muốn khỏe hơn không đồng nghĩa với việc phải tập thật nặng.

WHO khuyến nghị người trưởng thành nên có ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần. Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi, làm vườn hoặc các bài tập phù hợp với thể trạng đều có thể góp phần vào tổng thời gian vận động.

Điều quan trọng là duy trì đều đặn.

Một người đi bộ khoảng 30 phút mỗi ngày trong nhiều tháng có thể xây dựng thói quen bền vững hơn so với việc tập cường độ cao vài ngày rồi bỏ cuộc.

Với người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền, cường độ vận động nên được điều chỉnh theo thể trạng và hướng dẫn của nhân viên y tế.

4. Không tự ý dùng thuốc, nhất là kháng sinh

Ho, sổ mũi hay đau họng không đồng nghĩa với việc phải dùng kháng sinh.

CDC lưu ý kháng sinh không có tác dụng đối với các bệnh do virus như cảm lạnh hoặc cúm. Sử dụng khi không cần thiết có thể gây tác dụng phụ và góp phần làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh.

Vì vậy, không nên tự mua kháng sinh chỉ vì muốn bệnh khỏi nhanh hơn. Khi cần điều trị, thuốc nên được sử dụng theo chẩn đoán và hướng dẫn của bác sĩ.

Tương tự, việc tự ý tăng liều hoặc kết hợp nhiều loại thuốc, thực phẩm bổ sung với suy nghĩ “uống thêm sẽ nhanh khỏe” cũng không phải cách chăm sóc sức khỏe an toàn.

5. Tinh thần ổn định, không tự thu mình

Sức khỏe không chỉ phụ thuộc vào những gì chúng ta ăn.

Căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, tâm trạng và sức khỏe nói chung. Vì vậy, có thời gian nghỉ ngơi, duy trì sở thích cá nhân và tìm cách giải tỏa áp lực cũng là một phần của lối sống lành mạnh.

Điều này đặc biệt đáng chú ý ở người lớn tuổi. Sau khi nghỉ hưu, một số người mất đi nhịp sinh hoạt quen thuộc, ít giao tiếp và dành phần lớn thời gian ở nhà.

Theo Viện Lão hóa Quốc gia Mỹ, cô đơn và cô lập xã hội có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe ở người lớn tuổi. Đi bộ cùng bạn bè, chăm cây, đọc sách hay tham gia các hoạt động cộng đồng đều có thể giúp duy trì kết nối xã hội.

6. Thường xuyên mắc bệnh hoặc hồi phục bất thường thì đừng chủ quan

Đây là điểm cần nhìn nhận thận trọng nhất.

Ít bị cảm lạnh không có nghĩa hệ miễn dịch chắc chắn khỏe, cũng như thỉnh thoảng mắc bệnh không đồng nghĩa hệ miễn dịch yếu. Số lần cảm lạnh hay tốc độ lành một vết xước không thể được dùng như một “bài kiểm tra miễn dịch”.

Tuy nhiên, nếu một người thường xuyên bị nhiễm trùng, bệnh kéo dài bất thường, hồi phục rất chậm hoặc xuất hiện các triệu chứng dai dẳng, đó là lúc nên tìm nguyên nhân thay vì tự mua sản phẩm “tăng miễn dịch”.

Hiện không có một phép đo đơn giản duy nhất có thể đánh giá toàn bộ chức năng của hệ miễn dịch. Vì vậy, những biểu hiện hằng ngày chỉ nên được xem là thông tin tham khảo về sức khỏe tổng thể, không phải căn cứ để tự chẩn đoán.

Đừng biến “tăng miễn dịch” thành cuộc đua mua sắm

Một số người thực sự cần bổ sung vitamin hoặc khoáng chất, chẳng hạn khi chế độ ăn không đáp ứng đủ nhu cầu hoặc cơ thể có nguy cơ thiếu chất. Nhưng với người khỏe mạnh, không nên mặc định rằng càng uống nhiều thực phẩm bổ sung thì hệ miễn dịch càng tốt.

Những thứ đáng đầu tư hơn lại rất quen thuộc: ngủ đủ, ăn đa dạng, vận động đều đặn, giữ tinh thần ổn định và sử dụng thuốc đúng cách.

Nếu muốn chủ động phòng bệnh, tiêm chủng theo khuyến cáo phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe cũng là một trong những biện pháp có bằng chứng rõ ràng để phòng nhiều bệnh truyền nhiễm.

Nói cách khác, sức khỏe không nằm trong một hộp thực phẩm bổ sung. Với phần lớn người khỏe mạnh, những thói quen được duy trì mỗi ngày mới là nền tảng quan trọng để cơ thể hoạt động tốt về lâu dài.