Trong tâm thức của người Việt, những ngày Tết Nguyên đán không chỉ là dịp đoàn viên mà còn là chuỗi những nghi lễ tâm linh quan trọng để kết nối với thế giới vô hình. Trong đó, lễ hóa vàng – hay còn gọi là lễ tạ năm mới – đóng vai trò như một lời chào kết thúc chuỗi ngày vui xuân, đồng thời mở ra hy vọng về một năm mới hanh thông, thuận lợi.
Ảnh minh họa.

Việc chọn được ngày lành, giờ tốt để thực hiện nghi lễ này được dân gian tin rằng sẽ thể hiện sự chỉn chu và lòng thành kính sâu sắc của gia chủ, từ đó cầu mong sự phù hộ độ trì từ các bậc bề trên.

Theo chia sẻ của nhà nghiên cứu văn hóa và chuyên gia phong thủy Phạm Đình Hải thuộc Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, lễ hóa vàng mang ý nghĩa như một bữa cơm chia tay thân mật. Đây là thời khắc con cháu tiễn đưa các vị thần linh và anh linh gia tiên trở về cõi vĩnh hằng để tiếp tục cai quản vị trí của mình sau những ngày về ăn Tết cùng dương gian. Chính vì ý nghĩa "tống cựu nghênh tân" này mà mâm cỗ cúng trong ngày hóa vàng thường được các gia đình chuẩn bị rất tươm tất, trang trọng.

Một điểm đặc biệt trong nghi thức này là cách xử lý tiền vàng. Không phải toàn bộ số vàng mã sẽ được hóa hết trong một lần. Theo quan niệm, gia chủ chỉ nên hóa khoảng 90% số lượng tiền vàng đã chuẩn bị để làm "lộ phí" đi đường và làm "vốn" cho các vị thần cùng gia tiên. Phần còn lại sẽ được giữ lại trên bàn thờ với ngụ ý "xin lộc", mong muốn sự may mắn và phước lành sẽ ở lại với con cháu trong nhà suốt cả năm.

Về thời điểm thực hiện, tuân theo thông lệ "ba ngày Tết" của ông cha ta, lễ hóa vàng thường được tiến hành vào ngày mùng 3 Tết, đánh dấu sự kết thúc của kỳ nghỉ lễ chính thức. Năm nay, ngày mùng 3 Tết Bính Ngọ 2026 trùng với ngày Giáp Tý. Đây được xem là ngày Hoàng đạo, rơi vào thứ Năm, ngày 19/2/2026 dương lịch, rất thuận lợi cho việc tế lễ.

Để buổi lễ diễn ra trọn vẹn và linh thiêng nhất, chuyên gia Phạm Đình Hải cũng đưa ra những gợi ý cụ thể về các khung giờ hoàng đạo trong ngày này. Vào buổi sáng, gia chủ có thể chọn giờ Thìn (từ 7h đến 9h) hoặc giờ Tỵ (từ 9h đến 11h). Nếu không kịp thực hiện vào buổi sáng, khung giờ Dậu vào buổi chiều (từ 17h đến 19h) cũng là một lựa chọn tốt lành. Việc tuân thủ đúng những khung giờ này được kỳ vọng sẽ giúp gia chủ kích hoạt được vận may, đón nhận tối đa năng lượng tích cực cho một năm Bính Ngọ bình an và thịnh vượng.