Đời sống
10/11/2026 16:29Hai nữ sinh mắc trầm cảm sau thời gian dài bị bạn bè bắt nạt, cô lập
ThS.BS Hoàng Trường Sơn, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết đơn vị vừa điều trị một nữ sinh 15 tuổi có hành vi tự gây thương tích, xuất hiện ý tưởng tự sát sau thời gian dài bị bạn bè bắt nạt.
Theo lời kể của bệnh nhân, sự việc bắt đầu từ giữa năm lớp 8. Em thường xuyên bị bạn bè trêu chọc, lan truyền tin đồn thất thiệt, gán ghép chuyện tình cảm. Mỗi khi mắc lỗi hoặc bị điểm kém, nữ sinh lại trở thành đối tượng bị cười cợt. Một số bạn còn có hành vi đánh đập, trêu chọc quá mức.
Nữ sinh từng chia sẻ sự việc với mẹ. Gia đình sau đó thông báo với giáo viên chủ nhiệm nhưng tình trạng bắt nạt vẫn tiếp diễn. Dần dần, em không muốn đến trường, luôn lo lắng trước mỗi buổi học.
Trong khoảng 6 tháng, nữ sinh thường xuyên buồn bã, dễ khóc, thu mình trong phòng và không còn hứng thú với sở thích vẽ tranh trước đây. Em trở nên tự ti, cho rằng bản thân kém cỏi, gia đình nghèo khó, ngại giao tiếp với người khác. Khi về nhà, em ít trò chuyện với cha mẹ, thường ở trong phòng sử dụng điện thoại, kết quả học tập giảm sút.
Khoảng một tuần trước khi nhập viện, bố mẹ phát hiện nhiều vết sẹo nhỏ ở mặt trong cẳng tay con, trong đó có những vết thương mới còn rớm máu. Lúc này, gia đình mới biết nữ sinh đã tự gây thương tích để giải tỏa cảm giác căng thẳng, khó chịu.
Theo bác sĩ Hoàng Trường Sơn, bệnh nhân bị sang chấn tâm lý do bắt nạt học đường. Sau một tháng điều trị, giấc ngủ cải thiện, tình trạng khóc lóc giảm nhưng em vẫn còn hạn chế giao tiếp.
Bị cô lập ở trường, nữ sinh mắc trầm cảm
Một trường hợp khác được bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E, tiếp nhận là nữ sinh được gia đình đưa đến khám trong tình trạng buồn bã, bi quan, mệt mỏi, giảm tập trung, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc học.
Qua khai thác bệnh sử, bác sĩ nhận thấy những vấn đề tâm lý của em có liên quan đến việc bị bạn bè cô lập kéo dài tại trường. Việc thường xuyên phải trở lại môi trường từng gây tổn thương khiến nữ sinh tiếp tục đối diện với căng thẳng, gợi lại những trải nghiệm tiêu cực.
Trước đó, bệnh nhân từng được can thiệp tâm lý nhưng không cảm nhận được hiệu quả, dần mất niềm tin và không muốn tiếp tục điều trị.
Sau khi thăm khám, đánh giá, bác sĩ xác định nữ sinh mắc rối loạn trầm cảm, chỉ định kết hợp thuốc chống trầm cảm với liệu pháp can thiệp tâm lý - hành vi.
Sau hai tuần theo dõi, bệnh nhân bước đầu đáp ứng điều trị. Giấc ngủ cải thiện, ăn uống tốt hơn, khả năng tập trung và học tập cũng từng bước phục hồi.
Theo bác sĩ Nguyễn Viết Chung, trầm cảm không chỉ gây buồn bã, bi quan mà còn ảnh hưởng đến khả năng nhận thức, đặc biệt là sự tập trung, trí nhớ và tiếp thu kiến thức.
Học sinh mắc trầm cảm có thể rơi vào tình trạng đọc nhưng khó nhớ, dễ xao nhãng, dù cố gắng vẫn không đạt kết quả học tập như trước. Nguyên nhân là những suy nghĩ tiêu cực, lo âu, tự trách chiếm phần lớn sự chú ý, khiến não bộ khó tập trung vào bài học. Tình trạng mất ngủ, ngủ chập chờn cũng có thể khiến khả năng ghi nhớ và tiếp thu kiến thức bị ảnh hưởng.
Gần 20% học sinh từng bị bắt nạt vài lần mỗi tháng
Theo ThS.BS Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc, Viện Sức khỏe Tâm thần, gần 1/3 học sinh trên thế giới từng bị bắt nạt trong tháng trước thời điểm khảo sát. Trong đó, bắt nạt thể chất phổ biến hơn ở nam giới, còn bắt nạt bằng lời nói và trong các mối quan hệ thường gặp ở nữ giới. Bắt nạt trực tuyến chiếm khoảng 10% và có xu hướng gia tăng.
Tại Việt Nam, kết quả Chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) 2025 do Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) công bố ngày 8/9 cho thấy, trong hơn 7.350 học sinh tại 194 trường THCS tham gia khảo sát, có 19,9% cho biết bị bắt nạt vài lần mỗi tháng. Tỷ lệ này gần tương đương mức trung bình 19,6% của OECD.
Hình thức phổ biến nhất là bị trêu chọc, với 15,8% học sinh lựa chọn; tiếp theo là bị lan truyền tin đồn ác ý, chiếm 8,7%. Ngoài ra, học sinh còn có thể bị đe dọa, đánh đập hoặc bị đăng thông tin lên mạng.
Theo bác sĩ Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc, không phải mọi mâu thuẫn giữa học sinh đều được xem là bắt nạt. Một hành vi được xác định là bắt nạt khi có đủ ba yếu tố: cố ý gây tổn hại hoặc khiến người khác khó chịu; lặp lại theo thời gian, không chỉ xảy ra một lần; có sự mất cân bằng quyền lực giữa người thực hiện và người bị bắt nạt.
Một số yếu tố có thể khiến trẻ dễ trở thành mục tiêu bắt nạt gồm ngoại hình khác biệt, khó khăn trong học tập, thuộc nhóm thiểu số về giới và tính dục, hoàn cảnh di cư hoặc kinh tế khó khăn, từng bị bạo lực trong gia đình. Người thực hiện hành vi bắt nạt không chỉ là học sinh mà còn có thể là giáo viên hoặc nhân viên nhà trường.
Các bác sĩ khuyến cáo cha mẹ, thầy cô cần chú ý những thay đổi bất thường ở trẻ. Trẻ bị bắt nạt có thể không muốn đến trường, tìm cách thay đổi đường đi học, kết quả học tập sa sút hoặc thường xuyên mất đồ dùng.
Một số dấu hiệu khác gồm vết thương không rõ nguyên nhân, đau đầu, đau bụng vào buổi sáng trước giờ đến lớp; trẻ trở nên buồn bã, lo lắng, cáu kỉnh, sợ hãi khi nhận tin nhắn, mất ngủ, gặp ác mộng, chán ăn, thu mình hoặc mất các mối quan hệ bạn bè.
Đặc biệt, hành vi tự gây thương tích, nói về cái chết hoặc cho đi những món đồ quý giá là những dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng, cần được gia đình quan tâm và đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa để được hỗ trợ kịp thời.
Theo bác sĩ Bảo Ngọc, bắt nạt có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần, thể chất, học vấn và kinh tế của người bị hại. Trong khi đó, trẻ có hành vi bắt nạt cũng có nguy cơ gia tăng sử dụng chất, vi phạm pháp luật, thực hiện hành vi bạo lực và gặp các vấn đề về nhân cách khi trưởng thành.
Vì vậy, những trường hợp có hành vi bắt nạt cũng cần được đánh giá nguyên nhân để có biện pháp can thiệp phù hợp. Một số trẻ tấn công bạn bè do rối loạn hành vi hoặc rối loạn nhân cách, cần được hỗ trợ, điều trị thay vì chỉ áp dụng hình thức kỷ luật.
Các bác sĩ khuyến cáo khi trẻ có biểu hiện buồn bã kéo dài, thu mình, bi quan, giảm hứng thú, học tập sa sút hoặc rối loạn giấc ngủ, gia đình nên đưa trẻ đi thăm khám chuyên khoa. Nhà trường cần chủ động phát hiện, ngăn ngừa tình trạng cô lập, bắt nạt trong quan hệ bạn bè, đồng thời phối hợp với gia đình và cơ sở y tế hỗ trợ học sinh trong quá trình điều trị.
HL (SHTT)
Bài đọc nhiều
