Hạt dưa đỏ rực bất thường dịp Tết, chuyên gia cảnh báo nguy cơ nhiễm hóa chất độc hại

Càng cận Tết Nguyên đán, thị trường các loại hạt, mứt và đồ ăn vặt truyền thống càng trở nên sôi động. Trong đó, hạt dưa đỏ là món quen thuộc trên bàn trà ngày xuân, tượng trưng cho may mắn và sum vầy. Tuy nhiên, màu đỏ quá tươi, bắt mắt bất thường ở một số sản phẩm lại làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bị nhuộm phẩm màu công nghiệp không được phép sử dụng trong thực phẩm.

Theo TS Vũ Thị Tần, giảng viên Công nghệ các chất vô cơ, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội, việc nhuộm màu cho hạt dưa vốn nhằm tạo hình thức hấp dẫn hơn. Nếu sử dụng phẩm màu thực phẩm nằm trong danh mục cho phép và đúng liều lượng, sản phẩm vẫn an toàn. Vấn đề nằm ở chỗ một số cơ sở sản xuất vì lợi nhuận có thể dùng các chất nhuộm công nghiệp như Rhodamine B hoặc Auramine O để tạo màu rực và bền hơn.

Đây là các hóa chất tổng hợp thường dùng trong ngành dệt, in ấn hay sản xuất sơn, mực, hoàn toàn không được phép đưa vào thực phẩm. Khi đi vào cơ thể, những chất này có thể gây ra nhiều tác động xấu đến sức khỏe, đặc biệt nếu tích lũy trong thời gian dài.

Rhodamine B được ghi nhận có thể gây kích ứng đường tiêu hóa với các biểu hiện như buồn nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy nếu ăn phải lượng lớn. Về lâu dài, chất này có khả năng tích tụ tại gan và thận, làm tổn thương tế bào, làm tăng nguy cơ ung thư. Một số nghiên cứu trên động vật còn cho thấy nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng sinh sản.

Trong khi đó, Auramine O là chất tạo màu vàng dùng trong công nghiệp nhuộm vải và giấy. Khi xâm nhập vào cơ thể qua đường ăn uống, chất này có thể gây độc cho gan, ảnh hưởng đến hệ thần kinh, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ gây ung thư nếu tiếp xúc kéo dài. Ngoài ra, nó còn có thể gây kích ứng da, mắt và đường hô hấp khi tiếp xúc trực tiếp.

Các phẩm màu công nghiệp thường có đặc tính tạo màu rất rực, độ bám cao và khó phai. Khi bị lạm dụng để nhuộm thực phẩm, chúng khiến sản phẩm trông hấp dẫn hơn nhưng lại che giấu nguy cơ sức khỏe mà người tiêu dùng khó nhận biết bằng mắt thường.

Theo TS Vũ Thị Tần, người dân có thể chú ý một số dấu hiệu cảm quan để phát hiện sản phẩm đáng ngờ. Khi dùng tay ướt chà nhẹ lên vỏ hạt hoặc thả vào nước, nếu màu loang ra nhanh, tạo vệt đỏ đậm bất thường và bám dai thì cần thận trọng. Màu từ phẩm thực phẩm hợp chuẩn thường dịu hơn, không quá chói và không thôi màu mạnh. Những loại hạt có sắc đỏ kiểu phát sáng hoặc đồng đều một cách bất thường cũng là dấu hiệu cần lưu ý. Trong điều kiện có đèn tia cực tím, một số chất nhuộm công nghiệp còn có thể phát huỳnh quang.

Dù vậy, các cách nhận biết này chỉ mang tính tham khảo, không thể thay thế kiểm nghiệm chuyên môn. Cách an toàn nhất vẫn là lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bao bì đầy đủ thông tin và được bán tại các cơ sở uy tín.

Nếu đã mua hạt dưa nhưng nghi ngờ chất lượng, người tiêu dùng nên ngừng sử dụng thay vì cố rửa hoặc chế biến lại, bởi thuốc nhuộm công nghiệp có thể bám rất chặt và không thể loại bỏ hoàn toàn bằng cách thông thường.

Chuyên gia khuyến cáo trong dịp Tết, người dân nên ưu tiên thực phẩm có xuất xứ minh bạch, tránh tâm lý chọn hàng giá rẻ hoặc quá bắt mắt. Việc thận trọng với những sản phẩm có màu sắc bất thường là cách đơn giản nhưng cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.