Đời sống
14/10/2026 11:05Hơn 40.000 bé gái không thể chào đời mỗi năm, Việt Nam thuộc nhóm mất cân bằng giới tính cao nhất thế giới
Tỉ lệ giới tính khi sinh được tính bằng số bé trai trên 100 bé gái chào đời. Theo quy luật tự nhiên, tỉ lệ này thường ở mức khoảng 105 bé trai trên 100 bé gái. Tuy nhiên, tại Việt Nam, con số đã vượt xa ngưỡng thông thường, phản ánh tình trạng mất cân bằng giới tính kéo dài.
Số liệu thống kê của Liên hợp quốc (UN) công bố năm 2024 cho thấy Việt Nam và Trung Quốc là hai quốc gia có tỉ lệ giới tính khi sinh cao nhất thế giới, với mức vượt 110 bé trai trên 100 bé gái.
Trong khi đó, Cục Thống kê công bố tỉ lệ giới tính khi sinh của Việt Nam năm 2024 ở mức 111,4 bé trai trên 100 bé gái. Xét trong nhóm trẻ em từ 0 đến 14 tuổi, cứ 100 bé gái thì có khoảng 109,7 bé trai.
Nhiều địa phương có tỉ lệ bé trai cao vượt trội
Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh không phân bố đồng đều giữa các vùng trên cả nước. Một số khu vực ghi nhận mức chênh lệch đáng lo ngại.
Tại Đồng bằng sông Hồng, tỉ số giới tính khi sinh đạt 113,2 bé trai trên 100 bé gái. Trong khi đó, ở khu vực Trung du và miền núi phía Bắc, con số này lên tới 115,3 bé trai trên 100 bé gái, thuộc nhóm cao nhất cả nước.
Theo các chuyên gia dân số, nếu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh không được kiểm soát, Việt Nam có thể dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi kết hôn vào năm 2034. Đến năm 2059, con số này có thể tăng lên 1,8 triệu người.
Hệ quả không chỉ nằm ở sự chênh lệch về số lượng nam và nữ trong cơ cấu dân số, mà còn có thể tác động trực tiếp đến cơ hội kết hôn và hình thành gia đình của các thế hệ sau. Giới chuyên gia lo ngại ngày càng nhiều nam giới sẽ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm bạn đời, dẫn đến tình trạng kết hôn muộn hoặc sống độc thân suốt đời.
Hơn 40.000 bé gái mỗi năm không có cơ hội chào đời
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Hồ Mạnh Tường, Tổng thư ký Hội Nội tiết sinh sản và vô sinh TP.HCM, cho biết một bộ phận các cặp vợ chồng đến trung tâm hỗ trợ sinh sản không nhằm mục đích điều trị hiếm muộn, mà muốn lựa chọn giới tính phôi.
Ngay cả trong trường hợp có chỉ định điều trị hiếm muộn bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), một số cặp vợ chồng vẫn yêu cầu sàng lọc phôi để lựa chọn giới tính.
Theo bác sĩ Tường, tình trạng này xuất hiện phổ biến hơn ở khu vực phía Bắc và gần đây bắt đầu được ghi nhận tại phía Nam. Một trong những nguyên nhân được ông đề cập là áp lực gia tăng số lượng bệnh nhân, doanh thu và lợi nhuận tại một số trung tâm IVF mới mở.
Dẫn kết quả nghiên cứu của Chao và cộng sự năm 2019, bác sĩ Tường cho biết Trung Quốc và Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỉ lệ giới tính khi sinh mất cân bằng cao nhất. Nếu xét về tổng số bé gái không được sinh ra do lựa chọn giới tính, Trung Quốc, Ấn Độ và Việt Nam là ba quốc gia có con số lớn nhất.
Ước tính trong giai đoạn 1970-2017, Trung Quốc có khoảng 11,9 triệu bé gái không được chào đời, tương đương khoảng 240.000 trường hợp mỗi năm. Tại Ấn Độ, con số này vào khoảng 10,6 triệu, tương đương 210.000 bé gái mỗi năm.
Với Việt Nam, ước tính có hơn 40.000 bé gái không được sinh ra mỗi năm. Theo bác sĩ Tường, tình trạng này có thể xuất phát từ việc các cặp vợ chồng chấm dứt thai kỳ sau khi biết giới tính thai nhi hoặc lựa chọn phôi nam, loại bỏ phôi nữ trong quá trình thụ tinh trong ống nghiệm.
Bác sĩ Hồ Mạnh Tường nhấn mạnh việc nhiều bé gái mất cơ hội chào đời vì lựa chọn giới tính là thực trạng đáng lo ngại, đồng thời cảnh báo những hậu quả lâu dài đối với xã hội, đặc biệt là tình trạng dư thừa nam giới không thể tìm được bạn đời.
Mất cân bằng giới tính kéo theo nhiều hệ lụy xã hội
Những tác động của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh đã bắt đầu thể hiện rõ trong cơ cấu dân số Việt Nam.
Theo báo cáo Điều tra dân số giữa kỳ năm 2024, số nam giới trong độ tuổi kết hôn từ 20 đến 39 tuổi nhiều hơn số phụ nữ cùng nhóm tuổi khoảng 415.200 người. Đây là một trong những hệ quả của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh đã được cảnh báo từ đầu những năm 2000.
Các chuyên gia dự báo chênh lệch này có thể tiếp tục gia tăng nếu không được kiểm soát hiệu quả. Khi số lượng nam giới vượt xa nữ giới trong nhóm tuổi kết hôn, cơ hội tìm kiếm bạn đời của một bộ phận nam giới sẽ bị thu hẹp, kéo theo nguy cơ gia tăng tình trạng kết hôn muộn hoặc không kết hôn.
Ngoài tác động đến cấu trúc gia đình, tình trạng dư thừa nam giới ở độ tuổi trưởng thành còn làm dấy lên lo ngại về những vấn đề xã hội khác. Theo cảnh báo được nêu trong bài viết, nguy cơ bạo lực, mua bán phụ nữ và bạo lực tình dục, bao gồm hiếp dâm, quấy rối tình dục, có thể gia tăng.
Thực trạng này cho thấy mất cân bằng giới tính khi sinh không đơn thuần là vấn đề thống kê dân số, mà còn liên quan đến quyền được chào đời bình đẳng của trẻ em gái và sự ổn định của xã hội trong dài hạn. Những cảnh báo từ giới chuyên gia nhấn mạnh tính cấp thiết của việc kiểm soát tình trạng lựa chọn giới tính trước sinh, nhằm hạn chế các hệ lụy có thể kéo dài qua nhiều thế hệ.
Hải Yến (SHTT)
Bài đọc nhiều
