Mẹ tôi năm nay 71 tuổi. Gần đây bà thường xuyên bị ngứa khắp người, dù không ăn đồ lạ nhưng tình trạng ngứa vẫn xuất hiện. Mẹ tôi có tiền sử bị đái tháo đường và mỡ máu cao. Xin hỏi tình trạng ngứa này có phải do bệnh đái tháo đường gây ra không và nên cải thiện như thế nào? (N.T.T., Đồng Nai)
 Người bệnh đái tháo đường có thể bị ngứa nhiều do biến chứng thần kinh

Trả lời:

Chào bạn!

Với người mắc đái tháo đường lâu năm, tình trạng ngứa da kéo dài có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân. Trong đó, một nguyên nhân cần lưu ý là biến chứng thần kinh ngoại biên do đái tháo đường. 

Khi đường huyết tăng cao kéo dài, cơ thể có thể gia tăng stress oxy hóa, làm tổn thương các mạch máu nhỏ và dây thần kinh. Khi chức năng dẫn truyền thần kinh bị rối loạn, người bệnh có thể xuất hiện các cảm giác bất thường như ngứa, châm chích, tê bì hoặc nóng rát trên da. Đây cũng là một trong những cơ chế gây biến chứng thần kinh ở người bệnh đái tháo đường.

Tuy nhiên, không phải trường hợp ngứa toàn thân nào ở người bệnh đái tháo đường cũng đều do biến chứng thần kinh. Ngứa còn có thể liên quan đến da khô, dị ứng, bệnh gan, thận, rối loạn chuyển hóa hoặc tác dụng không mong muốn của một số loại thuốc. Vì vậy, với trường hợp của mẹ bạn, đặc biệt khi tình trạng ngứa xuất hiện khắp người và kéo dài, tốt hơn hết gia đình nên đưa bác đi khám để xác định chính xác nguyên nhân, thay vì chỉ dựa vào tiền sử bệnh đái tháo đường.

Nếu ngứa có liên quan đến biến chứng thần kinh do đái tháo đường, việc đầu tiên vẫn là kiểm soát đường huyết ổn định và hạn chế tác động của stress oxy hóa lên mạch máu, dây thần kinh. Bên cạnh tuân thủ dùng thuốc điều trị theo chỉ định của bác sĩ, người bệnh có thể tham khảo dùng thêm một số thảo dược thiên nhiên như câu kỷ tử, mạch môn, hoài sơn và nhàu. 

Các thành phần này đã được sử dụng trong y học cổ truyền và được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ chuyển hóa đường huyết, chống oxy hóa và góp phần bảo vệ tế bào trước tác động bất lợi của tình trạng tăng đường huyết kéo dài.

Trong đó, câu kỷ tử được ghi nhận có khả năng hỗ trợ hạ đường huyết và ức chế men aldose reductase - enzyme có liên quan đến sự tích tụ sorbitol trong tế bào. Đây là một trong những cơ chế góp phần gây tổn thương thần kinh ở người bệnh đái tháo đường. Mạch môn cũng được ghi nhận có tác dụng hỗ trợ hạ đường huyết và chống viêm trong một số nghiên cứu thực nghiệm. Khi phối hợp hợp lý, các thảo dược này có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết và hạn chế quá trình stress oxy hóa.

Ngoài ra, alpha lipoic acid (ALA) là một chất chống oxy hóa đã được nghiên cứu khá rộng rãi trong bệnh lý thần kinh do đái tháo đường. ALA có khả năng trung hòa các gốc tự do và hỗ trợ bảo vệ tế bào thần kinh trước tổn thương do stress oxy hóa. Một số nghiên cứu lâm sàng cho thấy ALA có thể giúp cải thiện các triệu chứng thần kinh như đau, nóng rát, dị cảm và tê bì ở người bệnh đái tháo đường.

Do đó, người bệnh nên sử dụng thêm giải pháp hỗ trợ từ thảo dược và hoạt chất chống oxy hóa này để hỗ trợ bảo vệ thần kinh, cũng như cải thiện các triệu chứng khó chịu trên da. 

Bên cạnh đó, mẹ bạn nên duy trì chế độ ăn uống khoa học, uống đủ nước, giữ ẩm da, hạn chế tắm nước quá nóng, tập luyện phù hợp và dùng thuốc đúng chỉ định. Nếu ngứa ngày càng tăng, kèm vàng da, phù, tiểu ít, nổi ban hoặc xuất hiện các tổn thương da bất thường, bác nên đi khám sớm để được kiểm tra kỹ hơn.

Chúc gia đình bạn sức khỏe!

Theo Dược sĩ Lê Giang (Suckhoecong.vn)