Nguy kịch vì não mô cầu sau khi xuất hiện sốt cao và ban xuất huyết toàn thân

Khoảng hai ngày trước khi nhập viện, anh Đ.K.M, 52 tuổi, trú tại Lào Cai có tham dự một đám cỗ và có ăn thịt lợn không rõ nguồn gốc cũng như điều kiện vệ sinh. Ngày hôm sau, anh xuất hiện sốt cao lên tới 40°C và được gia đình đưa vào Trung tâm Y tế xã để truyền dịch. Tuy nhiên, sau khi trở về nhà, bệnh nhân bắt đầu đau đầu dữ dội, đau bụng, khó thở. Diễn biến bệnh rất nhanh với các biểu hiện kích thích, sau đó giảm dần ý thức, lơ mơ, kèm theo các ban xuất huyết đỏ tím lan rộng ở ngực, bụng và hai chi.

Trước tình trạng nguy kịch này, các bác sĩ tuyến dưới nghi ngờ bệnh nhân nhiễm liên cầu khuẩn lợn và lập tức chuyển anh lên tuyến trên với chẩn đoán hôn mê chưa rõ nguyên nhân, theo dõi viêm não – màng não, xơ gan, giảm tiểu cầu và diễn tiến tối cấp. Bệnh nhân phải đặt nội khí quản, an thần thở máy và được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, bác sĩ Trần Văn Kiên cho biết, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốc nặng, mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp 90/60 mmHg, da niêm mạc nhợt nhạt, trên mặt, thân mình và hai chi xuất hiện nhiều ban xuất huyết dạng tử ban. Các xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm sâu, từ 21 G/L xuống còn 13 G/L kèm theo rối loạn đông máu và suy thận cấp. Trước diễn biến nguy kịch, các bác sĩ đã tiến hành lọc máu liên tục cấp cứu, đồng thời thực hiện các xét nghiệm sinh học phân tử chuyên sâu. Kết quả Real-time PCR dịch não tủy khẳng định dương tính với Neisseria meningitidis, vi khuẩn não mô cầu – tác nhân lây truyền qua đường hô hấp.

Bệnh nhân được chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn do não mô cầu, viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, suy thận cấp và phù não, trên nền xơ gan do nghiện rượu nhiều năm. Do rối loạn huyết động nặng, bệnh nhân phải duy trì thuốc vận mạch liều cao, tiên lượng được đánh giá là rất dè dặt.

Theo ThS.BS Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, liên cầu khuẩn lợn và vi khuẩn não mô cầu thường dễ bị nhầm lẫn trên lâm sàng do đều có khả năng gây nhiễm khuẩn huyết tối cấp với phản ứng viêm toàn thân dữ dội. Khi xâm nhập vào máu, các vi khuẩn này gây tổn thương nội mô mạch máu, dẫn đến rối loạn đông máu, sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và xuất hiện ban xuất huyết hoại tử đặc trưng. Mặc dù biểu hiện bên ngoài khá tương đồng, hai bệnh vẫn có thể được phân biệt thông qua đặc điểm của ban xuất huyết cũng như các xét nghiệm vi sinh như nuôi cấy vi khuẩn hoặc các kỹ thuật sinh học phân tử hiện đại.

Viêm màng não do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, thường gặp vào mùa đông – xuân, lây truyền từ người sang người qua đường hô hấp và có khả năng bùng phát thành dịch. Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng điển hình như sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức từ lơ mơ đến hôn mê, kèm theo ban xuất huyết dạng tử ban đặc trưng. Nếu được phát hiện sớm và điều trị tích cực đúng phác đồ, bệnh có thể khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, tỷ lệ tử vong vẫn cao; trong số những người sống sót, khoảng 20% có thể để lại di chứng nặng nề như tổn thương não, suy thận, hoại tử chi, rối loạn đông máu kéo dài.

BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương nhấn mạnh, phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu cần đặc biệt chú trọng đến việc hạn chế lây truyền qua đường hô hấp. Việc rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng viêm đường hô hấp trong môi trường đông người và kín gió là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả. Quan trọng nhất, mỗi người dân cần chủ động tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine phòng não mô cầu theo khuyến cáo của bác sĩ và chuyên gia y tế để bảo vệ bản thân và cộng đồng trước căn bệnh nguy hiểm này.