Phân biệt loét miệng thông thường và tổn thương do mụn rộp sinh dục

Loét miệng thông thường chủ yếu xuất hiện bên trong khoang miệng, tại các mô mềm như mặt trong môi, má trong, lưỡi hoặc vòm miệng mềm. Những vết loét này thường có dạng tròn hoặc bầu dục, gây đau và khó chịu khi ăn uống. Ngược lại, mụn rộp herpes thường xuất hiện ở môi hoặc vùng da quanh miệng, dù trong một số trường hợp tổn thương có thể lan vào lợi, lưỡi hoặc cổ họng.

Về nguyên nhân, loét miệng thường khởi phát do niêm mạc bị kích thích hoặc chấn thương, căng thẳng kéo dài, thiếu hụt vi chất, hoặc phản ứng với thực phẩm và hóa chất. Đây là tình trạng không do virus gây ra và hoàn toàn không lây nhiễm. Trong khi đó, mụn rộp herpes là hậu quả của việc nhiễm virus herpes simplex (HSV). Nhiều người mang virus từ sớm nhưng không có biểu hiện cho đến khi virus tái hoạt.

Cảm giác khởi phát của hai loại tổn thương cũng có sự khác biệt. Với loét miệng, người bệnh thường cảm thấy nóng rát, đau hoặc nhức tại vị trí niêm mạc bị tổn thương. Mụn rộp herpes lại có giai đoạn báo trước rõ ràng hơn, với cảm giác ngứa, râm ran, nóng rát hoặc châm chích tại vùng da sắp nổi mụn.

Xét về hình thái, loét miệng được chia thành nhiều dạng. Các vết loét nhẹ thường nhỏ, đường kính dưới 5 mm, gây đau nhưng có thể tự lành sau một đến hai tuần và không để lại sẹo. Những vết loét lớn hơn có thể tồn tại kéo dài nhiều tuần và đôi khi để lại sẹo. Riêng dạng loét giống herpes trong khoang miệng thường gồm nhiều vết loét rất nhỏ, mọc thành cụm và có thể kéo dài tới một tháng. Trong khi đó, mụn rộp herpes biểu hiện bằng các mụn nước nhỏ chứa dịch. Khi mụn vỡ, dịch rỉ ra ngoài trước khi tổn thương khô lại và đóng vảy.

Loét miệng thông thường hiếm khi gây triệu chứng toàn thân, chủ yếu chỉ gây đau tại chỗ. Trái lại, mụn rộp herpes, đặc biệt trong lần nhiễm đầu tiên, có thể đi kèm sốt, đau họng, đau khi nuốt, sưng hạch, mệt mỏi, đau đầu hoặc buồn nôn. Các triệu chứng này thường kéo dài từ một đến hai tuần.

Về diễn tiến, loét miệng thường tự lành mà không cần điều trị đặc hiệu, dù có xu hướng tái phát. Mụn rộp herpes lại diễn tiến theo chu kỳ khá điển hình, từ cảm giác khó chịu ban đầu, xuất hiện mụn nước, mụn vỡ và nhanh chóng đóng vảy trong khoảng 48 giờ. Ở người có hệ miễn dịch bình thường, tổn thương thường lành sau 5–15 ngày và không để lại sẹo. Tuy nhiên, nếu mụn kéo dài, tái phát dày hoặc xuất hiện gần mắt, người bệnh cần đi khám sớm để phòng ngừa biến chứng.

Một điểm khác biệt quan trọng là khả năng lây nhiễm. Mụn rộp herpes có thể lây lan, đặc biệt khi tổn thương còn rỉ dịch, do đó người bệnh cần chú ý giữ vệ sinh, tránh chạm tay vào vết mụn, không dùng chung đồ cá nhân và hạn chế tiếp xúc gần. Ngược lại, loét miệng thông thường không lây, người bệnh chỉ cần chăm sóc răng miệng tốt và tránh các yếu tố kích thích để vết loét nhanh hồi phục.