Thịt bò, sữa bò có thực sự khiến trẻ dậy thì sớm?

Dậy thì là giai đoạn cơ thể trẻ có những thay đổi rõ rệt về thể chất và tâm sinh lý, đánh dấu quá trình trưởng thành. Khi các dấu hiệu này xuất hiện sớm hơn bình thường, trẻ có thể cần được đánh giá để xác định nguyên nhân và theo dõi quá trình phát triển.

Xung quanh vấn đề này, không ít cha mẹ vẫn cho rằng việc cho trẻ ăn thịt bò, uống sữa bò hoặc sử dụng thực phẩm có liên quan đến hormone tăng trưởng có thể làm tăng nguy cơ dậy thì sớm.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Hoàng Quốc Tưởng, giảng viên Bộ môn Nhi, Đại học Y Dược TP.HCM, những lo ngại trên là một hiểu lầm phổ biến và có thể khiến phụ huynh kiêng khem cho trẻ không cần thiết.

Thịt bò, sữa bò không phải nguyên nhân trực tiếp

Theo bác sĩ Tưởng, chưa có bằng chứng thuyết phục cho thấy việc ăn thịt bò hoặc uống sữa bò trực tiếp gây dậy thì sớm.

Một trong những lý do khiến nhiều người lo ngại là hormone có trong sữa bò hoặc hormone tăng trưởng được sử dụng trong chăn nuôi có thể đi vào cơ thể trẻ và tác động đến quá trình dậy thì.

Tuy nhiên, các hormone do bò tiết ra khi đi vào đường tiêu hóa của người có thể bị phân hủy bởi enzyme tiêu hóa. Trong khi đó, hormone tăng trưởng không phải hormone steroid hay hormone sinh dục như estrogen.

Do vậy, trẻ vẫn có thể ăn thịt bò và uống sữa bò trong chế độ dinh dưỡng hằng ngày. Điều cần tránh là tiêu thụ quá mức, bởi một chế độ ăn dư thừa năng lượng có thể khiến trẻ tăng cân, thừa cân, béo phì và từ đó làm tăng nguy cơ dậy thì sớm.

Thừa cân và hóa chất mới là những yếu tố cần chú ý

Bác sĩ Tưởng cho rằng dậy thì sớm là kết quả của nhiều yếu tố, không nên quy nguyên nhân cho một loại thực phẩm riêng biệt. Trong đó, thừa cân và béo phì là những yếu tố đáng lưu ý.

Ngoài ra, một số hóa chất có khả năng gây rối loạn nội tiết cũng được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ dậy thì sớm. Các chất này có thể xuất hiện trong mỹ phẩm, đồ nhựa, thuốc trừ sâu và những nguồn ô nhiễm từ môi trường.

Tuy nhiên, việc trẻ tiếp xúc với những hóa chất này không có nghĩa chắc chắn sẽ dẫn đến dậy thì sớm, bởi nguy cơ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.

Vì vậy, phụ huynh không cần cực đoan loại bỏ thịt bò, sữa bò hay những nhóm thực phẩm thiết yếu khỏi khẩu phần của trẻ. Thay vào đó, nên chú trọng xây dựng chế độ ăn cân đối, kiểm soát cân nặng và hạn chế những nguồn phơi nhiễm hóa chất không cần thiết.

Cha mẹ cần nhận biết dấu hiệu dậy thì sớm

Dậy thì thường bắt đầu trong khoảng 8-13 tuổi ở bé gái và 9-14 tuổi ở bé trai. Ở bé gái, dấu hiệu thường bắt đầu bằng sự phát triển tuyến vú, sau đó có thể xuất hiện lông mu, tăng trưởng chiều cao nhanh và kinh nguyệt.

Ở bé trai, các dấu hiệu có thể gồm tinh hoàn và dương vật phát triển, xuất hiện lông mu, giọng nói thay đổi và chiều cao tăng nhanh.

Nếu những biểu hiện này xuất hiện sớm hơn độ tuổi thông thường, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám thay vì tự tìm cách can thiệp tại nhà. Bác sĩ sẽ đánh giá tốc độ phát triển, tuổi xương cùng các yếu tố liên quan để xác định trẻ có thực sự dậy thì sớm hay không và tìm nguyên nhân nếu cần.

Trong giai đoạn phát triển, trẻ vẫn cần được cung cấp đầy đủ và cân đối các chất dinh dưỡng. Phụ huynh không nên tự ý loại bỏ thịt, sữa hoặc những nhóm thực phẩm thiết yếu khỏi chế độ ăn.

Việc kiểm soát cân nặng, hạn chế thực phẩm nhiều đường, nhiều năng lượng, khuyến khích trẻ vận động thường xuyên và duy trì thói quen ngủ đủ, sinh hoạt lành mạnh sẽ giúp trẻ phát triển thể chất tốt hơn.

Quan trọng nhất, khi trẻ xuất hiện dấu hiệu bất thường, việc theo dõi và thăm khám đúng thời điểm có ý nghĩa hơn việc tự loại bỏ một loại thực phẩm khỏi khẩu phần hoặc sử dụng các sản phẩm được quảng cáo có tác dụng trì hoãn dậy thì.

Hải Yến (SHTT)