Thói quen quen thuộc của nhiều người Việt đang đẩy lá gan suy yếu đến "giai đoạn cuối"

Điểm chung chấn động của những ca bệnh này là việc bệnh nhân vẫn duy trì thói quen uống rượu kéo dài hoặc tự ý dùng thuốc trôi nổi dù đã biết rõ bản thân bị xơ gan.

Những "bài toán sinh tử" bên giường bệnh cấp cứu

Thói quen nghiện rượu nhiều năm đã đẩy ông T.V.K. (51 tuổi, quê Thái Nguyên) vào tình thế hiểm nghèo dù trước đó gan đã chuyển sang giai đoạn xơ. Ông K. được đưa vào viện cấp cứu trong trạng thái nôn và đi ngoài ra máu đỏ tươi, cơ thể suy kiệt nặng, toàn bộ da sạm vàng và củng mạc mắt nhuốm màu vàng đậm.

Thời điểm tiếp nhận, dù bệnh nhân còn tỉnh táo nhưng lại kích động rất mạnh, mạch đập nhanh tới 100 lần/phút và huyết áp đạt mốc 148/80 mmHg. Kết quả kiểm tra nội soi cho thấy đoạn 1/3 dưới thực quản bị giãn tĩnh mạch độ II, đồng thời dạ dày bị viêm cấp với nhiều ổ loét. Xét nghiệm máu cho thấy chỉ số tiểu cầu giảm sâu còn 33 G/L, làm dấy lên nguy cơ xuất huyết tự phát, trong khi chỉ số Bilirubin toàn phần vọt lên 56,6 mmol/L thể hiện tình trạng suy gan và tắc mật nặng nề. Bệnh nhân lập tức được chỉ định truyền 2 đơn vị khối tiểu cầu cùng 2 đơn vị huyết tương tươi.

Theo Thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Thị Mai Hồng thuộc khoa Nội Tổng hợp, ngay trong đêm đầu tiên, ông K. đã rơi vào trạng thái cai rượu có mê sảng. Bệnh nhân có các biểu hiện lú lẫn, mất định hướng, kích thích, toàn thân run rẩy dữ dội, vã mồ hôi liên tục và xuất hiện những cơn gồng cứng cơ gây ngưng thở ngắn. Các bác sĩ đã phải đồng thời áp dụng nhiều biện pháp điều trị phức tạp để vừa cầm máu tiêu hóa, bảo vệ gan, vừa xử lý tình trạng sảng rượu một cách cẩn trọng nhằm tránh làm trầm trọng thêm tổn thương gan. Sau 3 ngày nỗ lực điều trị tích cực, tình trạng xuất huyết mới được kiểm soát, huyết động của bệnh nhân dần ổn định trở lại.

Nghiêm trọng không kém là câu chuyện của ông L.V.N. (64 tuổi, quê Điện Biên), người có thâm niên uống tới nửa lít rượu mỗi ngày. Đã được chẩn đoán mắc xơ gan và viêm gan C từ 4 tháng trước, nhưng thay vì tuân thủ phác đồ của y bác sĩ, ông N. lại tự ý mua các loại lá cây thuốc Nam về uống. Cách đây 2 tháng, ông phát hiện bệnh đã biến chứng thành ung thư gan. Trước khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương do tuyến dưới không có tiến triển, ông N. đã nôn ra máu và đi ngoài phân đen liên tiếp 5 ngày. Bệnh nhân nhập viện trong thể trạng suy kiệt, hai chân phù nhẹ, bụng chướng vừa và mắt vàng nhẹ. Kết quả siêu âm cho thấy có một khối giảm âm kích thước 70x80 mm ở gan phải cùng nhiều ổ dịch trong khoang bụng, buộc bác sĩ phải đưa ra chẩn đoán xơ gan mất bù kết hợp ung thư biểu mô tế bào gan.

Một trường hợp khác là anh L.V.X. (41 tuổi, quê Lào Cai), người phát hiện nhiễm viêm gan C từ năm 2021 và đã có dấu hiệu xơ gan nhưng vẫn duy trì thói quen uống khoảng 400 ml rượu mỗi ngày. Khi cơ thể lên tiếng bằng các triệu chứng mệt mỏi, vàng da và chướng bụng, anh X. lại nghe lời mách bảo từ người quen để uống thuốc Nam suốt 2 tháng liên tục. Hệ quả là một tuần trước khi nhập viện, anh kiệt sức hoàn toàn, bụng chướng căng như quả bóng và khó thở dữ dội. Mặc dù tuyến dưới chẩn đoán anh bị tràn dịch màng phổi, nhưng sau 2 ngày điều trị không thuyên giảm, anh được chuyển lên tuyến Trung ương.

Tại đây, anh X. được xác định đã tiến triển sang xơ gan mất bù giai đoạn cuối. Do dịch màng phổi phải chèn ép gây nghẹt thở nặng, các bác sĩ đã phải tiến hành chọc hút cấp cứu, rút ra tổng cộng 2.500 ml dịch màu vàng chanh trong hai ngày để giải phóng áp lực cho lá phổi. Các chỉ số xét nghiệm của anh cũng nằm ở mức báo động đỏ khi Bilirubin toàn phần tăng gấp hơn 10 lần bình thường (lên tới 167,7 mmol/L) và lượng tiểu cầu chỉ còn vỏn vẹn 25 G/L, đẩy bệnh nhân vào tình thế bị đe dọa tính mạng do xuất huyết nội tạng.

Diễn tiến khôn lường của xơ gan và những sai lầm chết người

Bác sĩ Hoàng Thị Mai Hồng chia sẻ, ba câu chuyện đau lòng trên là minh chứng rõ nét cho thực trạng đáng báo động ở một bộ phận người bệnh xơ gan hiện nay. Rất nhiều người chủ quan phát hiện bệnh muộn, hoặc dù biết bệnh nhưng không tuân thủ chỉ định điều trị, vẫn dung nạp rượu bia và tìm đến các loại thuốc không rõ nguồn gốc khiến mô gan bị hủy hoại nhanh chóng.

Dưới góc độ chuyên môn, xơ gan có thể kích hoạt hàng loạt biến chứng nguy hiểm do suy giảm chức năng tế bào gan và sự gia tăng áp lực ở tĩnh mạch cửa. Bệnh nhân xơ gan thường phải đối mặt với các tình trạng tàn khốc như xuất huyết tiêu hóa, cổ trướng, phù nề chân, bệnh não gan, hôn mê gan, suy thận, các đợt nhiễm trùng và ung thư biểu mô tế bào gan.

Chuyên gia đặc biệt nhấn mạnh, người đã bị xơ gan phải tuyệt đối đoạn tuyệt với rượu bia. Cồn bản chất là một chất độc có khả năng phá hủy trực tiếp các tế bào gan. Việc cố chấp dung nạp chất kích thích này sẽ làm tăng tốc độ tiến triển của bệnh, đẩy người bệnh đến gần hơn với nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, suy gan, hôn mê gan và tử vong.

Bên cạnh đó, thói quen tự ý dùng các loại thuốc Bắc, thuốc Nam hoặc thuốc truyền miệng “gia truyền” trôi nổi cũng là con đường ngắn dẫn đến nguy kịch. Khi gan đã bị tổn thương và suy yếu, chức năng chuyển hóa cũng như năng lực đào thải độc tố của cơ quan này đã giảm sút nghiêm trọng. Việc ép một bộ gan đang kiệt quệ phải xử lý các loại thuốc không rõ nguồn gốc sẽ làm gan quá tải hoàn toàn, gây ra tình trạng suy gan cấp hoặc khiến bệnh tình lao dốc không thể cứu vãn.