Tiến sĩ dinh dưỡng cảnh báo: Hơn 80% ca ngộ độc dịp Tết bắt nguồn từ 7 món quen thuộc

Trao đổi với VietNamNet, TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế – Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết số ca ngộ độc thực phẩm thường tăng mạnh trong dịp Tết do thói quen ăn uống đông người, chế biến nhiều món cùng lúc và bảo quản thức ăn trong điều kiện thời tiết thay đổi nóng – lạnh thất thường.

“Đa số các ca ngộ độc không đến từ thực phẩm lạ, mà từ chính những món quen thuộc mà mọi người vẫn ăn hằng năm”, TS Giang nhấn mạnh.

Những món quen nhưng tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cao

Nem chua, nem tai, nem thính

Đây là nhóm thực phẩm có nguy cơ cao do được lên men thủ công, khó kiểm soát vệ sinh. Tai, bì rất dễ nhiễm vi khuẩn như E.coli, Salmonella. Nếu để lâu ở nhiệt độ phòng, vi khuẩn phát triển nhanh, đặc biệt nguy hiểm với người già, trẻ nhỏ và người có bệnh dạ dày.

Gỏi, nộm, rau sống

Rau sống có thể chứa ký sinh trùng, vi khuẩn từ đất, nước tưới hoặc phân bón. Vì không qua chế biến nhiệt nên mầm bệnh vẫn tồn tại. Dịp Tết, việc rửa rau sơ sài khiến nguy cơ ngộ độc tăng cao.

Lòng lợn, dồi và các món nội tạng

Nội tạng là nơi tập trung nhiều vi khuẩn và ký sinh trùng. Nếu sơ chế không kỹ hoặc luộc chưa chín, người ăn có thể bị đau bụng, tiêu chảy cấp hoặc nhiễm giun sán. Ăn nội tạng ở hàng quán dịp Tết càng khó kiểm soát vệ sinh.

Pate, thịt hộp, thực phẩm chế biến sẵn

Nhóm thực phẩm này có nguy cơ nhiễm vi khuẩn Clostridium botulinum, sinh độc tố gây liệt cơ và khó thở rất nguy hiểm. Pate hỏng thường có mùi chua, tách nước, nhớt hoặc đổi màu sậm; chỉ cần ăn lượng nhỏ cũng có thể xuất hiện triệu chứng sau vài giờ.

Hải sản để lâu (tôm, cua, ngao, sò)

Hải sản bảo quản lâu hoặc rã đông rồi cấp đông lại dễ nhiễm vi khuẩn sinh độc tố không bị phá hủy khi nấu chín. Đây là lý do nhiều người vẫn bị ngộ độc dù hải sản đã được nấu kỹ.

Dưa hành, dưa muối chưa đủ chua

Dưa chưa đạt độ chua thích hợp có môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Chỉ nên ăn khi dưa đã chua đều, chuyển màu vàng và có mùi thơm tự nhiên.

Món ăn hâm lại nhiều lần

Các món như cơm, canh, bò kho, cá kho nếu liên tục hâm nóng – để nguội – hâm lại có thể nhiễm vi khuẩn Bacillus cereus. Độc tố của vi khuẩn này bền nhiệt, đun sôi lại cũng không bị tiêu diệt, gây nôn ói nhanh sau ăn.

Thịt kho, thịt đông, bánh chưng để ngoài quá lâu

Thực phẩm giàu đạm để ở nhiệt độ 20–25°C quá 4–6 giờ sẽ khiến vi khuẩn tăng sinh mạnh. Thời tiết nồm ẩm dịp Tết càng khiến thức ăn nhanh hỏng và nguy cơ ngộ độc tăng cao.

7 nguyên tắc ăn Tết an toàn để tránh ngộ độc

TS Lê Thị Hương Giang khuyến cáo người dân cần lưu ý:

- Chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tránh hàng trôi nổi

- Rửa tay và dụng cụ chế biến sạch sẽ, tách riêng thực phẩm sống và chín

- Nấu chín kỹ, không ăn tái hoặc sống

- Để thức ăn nguội vừa phải rồi cho vào tủ lạnh ngay

- Không để thức ăn ngoài nhiệt độ phòng quá 2 giờ

- Dọn dẹp, sắp xếp tủ lạnh trước Tết

- Hạn chế hâm đi hâm lại nhiều lần

Khi xuất hiện các dấu hiệu như nôn, đau bụng, sốt, người bệnh cần đến cơ sở y tế kiểm tra ngay, không nên chủ quan.