WHO cảnh báo khẩn cấp bệnh "chảy máu mắt"

Cảnh báo được WHO đưa hôm 3/9, sau khi giới chức y tế huyện Mweka, tỉnh Kasai, ghi nhận 8 ca tử vong với các triệu chứng tương tự Ebola. Các mẫu bệnh phẩm đang được phân tích để xác định chính xác mầm bệnh, song nhà chức trách nghi ngờ virus Marburg (MVD), một loại "họ hàng" của Ebola, là tác nhân gây ra đợt bùng phát này. Theo Daily Star , MVD có tỷ lệ tử vong rất cao, được mệnh danh là "bệnh chảy máu mắt" do khả năng phá hủy mạch máu, gây xuất huyết ở nhiều nơi trên cơ thể, kể cả mắt.

Hiện Congo xác định virus có khả năng lây lan trong cộng đồng, nên đã cách ly hàng trăm người, áp dụng các biện pháp khử trùng khu vực có người mắc bệnh.

Marburg lây lan qua tiếp xúc giữa người với người, qua vết thương trên da, niêm mạc của mắt, mũi và miệng. Virus cũng có thể lây truyền qua máu hoặc chất dịch cơ thể (nước tiểu, nước bọt, mồ hôi, phân, chất nôn, sữa mẹ, nước ối và tinh dịch) của người bệnh. Người chạm vào các đồ vật chứa chất dịch của bệnh nhân cũng có thể mắc bệnh.

Đối tượng dễ mắc bệnh là người tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân, đặc biệt là các thành viên trong gia đình chăm sóc họ tại nhà hoặc nhân viên bệnh viện.

Sau thời gian ủ bệnh 2-21 ngày, các triệu chứng khởi phát đột ngột, gồm sốt, ớn lạnh, nhức đầu và đau cơ. Đến ngày 5, người bệnh có thể bị phát ban dát sẩn, nổi rõ nhất trên thân (ngực, lưng, bụng). Các biểu hiện khác là buồn nôn, nôn, đau ngực, đau họng, đau bụng và tiêu chảy. Triệu chứng nghiêm trọng hơn là vàng da, viêm tụy, sụt cân nghiêm trọng, mê sảng, sốc, suy gan, xuất huyết ồ ạt và rối loạn chức năng đa cơ quan.

Cùng lúc, WHO cũng báo động về một dịch bệnh chết người khác là tả, đang hoành hành trên toàn cầu. Từ đầu năm đến nay, hơn 400.000 ca mắc tả đã được ghi nhận tại 31 quốc gia, trong đó gần 5.000 người không qua khỏi. Giới chuyên gia nhận định chiến tranh, đói nghèo và biến đổi khí hậu là những yếu tố chính thúc đẩy dịch bệnh lây lan.

Người phát ngôn WHO cho biết tình hình "rất đáng báo động" khi các đợt bùng phát dịch tả tiếp tục leo thang. 7 trong số 31 quốc gia đang có dịch ghi nhận tỷ lệ tử vong trên 1%. "Điều này cho thấy những lỗ hổng nghiêm trọng trong việc quản lý ca bệnh và sự chậm trễ trong tiếp cận điều trị", người phát ngôn nói.

Bốn nước gồm Chad, Congo, Nam Sudan và Sudan được xếp vào nhóm "bùng phát dịch lớn" do quy mô và mức độ nghiêm trọng. Việc người dân di chuyển qua lại biên giới, đặc biệt tại các khu vực quản lý lỏng lẻo và lưu lượng đi lại lớn, càng khiến dịch có nguy cơ lây lan.

Hiện Việt Nam chưa ghi nhận ca nhiễm virus Marburg nào. Marburg được xếp vào nhóm A trong Luật phòng chống bệnh truyền nhiễm, cần chủ động phòng chống không để lan truyền vào nước ta. Bệnh nhóm A được định nghĩa là những bệnh cực kỳ nguy hiểm như Covid-19, Ebola, cúm A/H5N1...

Còn tả là bệnh nhiễm khuẩn đường ruột cấp tính đã từng lưu hành tại Việt Nam trong quá khứ. Tuy nhiên, nhờ chương trình tiêm chủng mở rộng, các biện pháp cải thiện vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và hệ thống giám sát dịch tễ hiệu quả, bệnh tả đã được kiểm soát. Trong nhiều năm gần đây, Việt Nam chỉ ghi nhận một vài ca bệnh tản phát, không có ổ dịch lớn bùng phát trong cộng đồng.

WHO kêu gọi cần có hành động y tế công cộng khẩn cấp, bao gồm cải thiện quản lý ca bệnh, cung cấp nước sạch, vệ sinh, đẩy mạnh tiêm chủng và hợp tác xuyên biên giới, nếu không dịch tả "có khả năng sẽ mở rộng ra các nước". Trước đây, một số quốc gia áp dụng hạn chế đi lại để phòng dịch. Hiện các khuyến cáo này đã được dỡ bỏ nhưng chuyên gia khuyên du khách luôn thận trọng và nâng cao cảnh giác.