Một "sát thủ thầm lặng" mang tên ung thư đại trực tràng đang gia tăng với tốc độ đáng báo động tại Việt Nam, gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh cho sức khỏe cộng đồng. Các chuyên gia y tế đang khẩn thiết kêu gọi người dân thay đổi nhận thức và hành động ngay hôm nay.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2022, ung thư đại trực tràng đã trở thành loại ung thư phổ biến thứ ba trên toàn cầu, với hơn 1,9 triệu ca mắc mới – nghĩa là cứ mỗi 16 giây lại có một người nhận chẩn đoán nghiệt ngã. Đây cũng là nguyên nhân gây tử vong do ung thư đứng hàng thứ hai, cướp đi sinh mạng của hơn 900.000 người mỗi năm.

Tại Việt Nam, tình hình cũng không kém phần căng thẳng. Chia sẻ với phóng viên Người Đưa Tin, TS.BS Phạm Bình Nguyên – chuyên gia Tiêu hóa hàng đầu tại Bệnh viện Bạch Mai – cảnh báo: "Nếu ung thư đại trực tràng là một 'đối thủ đáng gờm' trên thế giới thì tại Việt Nam, căn bệnh này cũng đang 'tăng tốc' với mức độ rất đáng lo ngại."

Những con số thống kê mới nhất thực sự gây sốc:

- Ung thư đại trực tràng đã leo lên vị trí thứ 4 trong các loại ung thư phổ biến nhất tại Việt Nam (tăng một bậc so với năm 2020).

- Mỗi năm, có hơn 16.800 ca mắc mới, tương đương 46 ca mỗi ngày, hay gần 2 ca mỗi giờ!

- Đáng báo động hơn, xu hướng mắc bệnh ngày càng trẻ hóa.

- Hậu quả là khoảng 8.400 ca tử vong mỗi năm – nghĩa là cứ 2 người mắc thì có 1 người không thể qua khỏi. "Đây là con số không ai muốn thấy,” bác sĩ Nguyên chua xót nhấn mạnh với Người Đưa Tin.

Đâu là "thủ phạm" chính? 

Theo TS.BS Phạm Bình Nguyên, "hung thủ" hàng đầu gây ra ung thư đại trực tràng chính là polyp tuyến. Đây là những khối u nhỏ, ban đầu lành tính nhưng lại có khả năng âm thầm phát triển thành ung thư nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.

- Có tới 85% trường hợp ung thư đại trực tràng bắt nguồn từ những polyp tưởng chừng vô hại này.

- Quá trình từ polyp phát triển thành ung thư có thể kéo dài từ 10 đến 15 năm – một "cửa sổ vàng" đủ dài để chúng ta tầm soát và can thiệp sớm.

85% trường hợp ung thư đại trực tràng bắt nguồn từ polyp.

Bên cạnh đó, lối sống hiện đại cũng đang "tiếp tay" cho căn bệnh nguy hiểm này. "Trong xã hội ngày nay, ung thư đại trực tràng chẳng khác nào một 'sát thủ thầm lặng', được hậu thuẫn bởi thói quen sống thiếu lành mạnh của chính chúng ta”, bác sĩ Nguyên cảnh báo.

Những "chất xúc tác" từ chế độ ăn uống và sinh hoạt bao gồm:

- Thực đơn "chết người": Thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán – dù hấp dẫn vị giác nhưng lại là "đồng minh" của ung thư.

Thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán àm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng.

- Thiếu "chiến binh" chất xơ: Rau xanh và chất xơ đóng vai trò như "máy quét" cho đường ruột. Thiếu chúng, độc tố sẽ tích tụ, gây hại nghiêm trọng.

"Kẻ thù" mang tên lười vận động: Việc ngồi lì 8 tiếng mỗi ngày, ít vận động khiến hoạt động của ruột trì trệ, làm tăng nguy cơ hình thành khối u.

- TS.BS Phạm Bình Nguyên đặc biệt cảnh báo qua Người Đưa Tin: "Combo 'hút thuốc – uống bia – ngồi cả ngày' vô tình biến đại tràng thành môi trường lý tưởng cho ung thư phát triển.”

Tuổi tác và di truyền: Những yếu tố không thể bỏ qua

Nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng tăng lên theo tuổi tác, đặc biệt là sau tuổi 50. Tuy nhiên, một thực tế đáng lo ngại là bệnh đang có xu hướng "trẻ hóa". Nhiều người trẻ tuổi với lối sống thiếu lành mạnh thường chủ quan, cho rằng "còn trẻ, còn khỏe" mà bỏ qua việc tầm soát quan trọng.

Yếu tố di truyền cũng đóng một vai trò không nhỏ. Nếu trong gia đình bạn có người thân từng mắc ung thư đại trực tràng, nguy cơ của bạn sẽ cao hơn đáng kể.

Tin vui: 90% có thể phòng ngừa!

Giữa những thông tin đáng lo ngại, TS.BS Phạm Bình Nguyên mang đến một tia hy vọng: ung thư đại trực tràng hoàn toàn có thể phòng ngừa đến 90% nếu chúng ta chủ động thay đổi và duy trì những thói quen vàng sau:

- Ăn uống lành mạnh: Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế thịt đỏ, thực phẩm nướng cháy, chiên rán, chế biến sẵn.

- Tăng cường vận động: Tập thể dục ít nhất 30 phút/ngày. Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá.

- Tầm soát định kỳ: Bắt đầu tầm soát ung thư đại trực tràng từ tuổi 45. Người có yếu tố nguy cơ di truyền nên tầm soát sớm hơn.

Đừng để ung thư đại trực tràng trở thành nỗi ám ảnh! Hãy hành động ngay từ hôm nay để bảo vệ sức khỏe của chính bạn và những người thân yêu.

PN (SHTT)