Động thái này nhằm khắc phục tình trạng thiếu đồng bộ trong cách thể hiện ca khúc lịch sử này trong các sự kiện và sản phẩm truyền thông hiện nay.

Nhằm đưa việc thể hiện Quốc ca đi vào quy chuẩn thống nhất trong cả đời sống thực tế lẫn không gian mạng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chính thức công khai hồ sơ dự thảo Nghị định để lấy ý kiến rộng rãi từ nhân dân trên cổng thông tin điện tử trong tháng 8.

Việc sử dụng Quốc ca sẽ được chuẩn hóa trên mọi nền tảng. Ảnh minh họa.

Yêu cầu cấp thiết về việc ban hành chuẩn chung cho Tiến quân ca

Mặc dù bài hát Tiến quân ca từ lâu đã được sử dụng rộng rãi trong hàng loạt nghi lễ, sự kiện chính trị, văn hóa, thể thao, đối ngoại cũng như đời sống xã hội, quy định pháp lý hiện hành vẫn còn nằm rải rác ở nhiều văn bản riêng lẻ. Sự thiếu bao quát đối với các tình huống thực tế đã dẫn đến việc chưa thống nhất về bản phối, bản ghi, tốc độ biểu diễn cho đến nghi thức thực hiện. Đặc biệt, sự xuất hiện của các hình thức sử dụng mới trên môi trường số — từ sóng truyền hình, sự kiện trực tuyến cho đến các sản phẩm truyền thông — khiến nghi thức cử Quốc ca ở một số nơi diễn ra chưa đồng đều.

Dự thảo Nghị định mới được xây dựng gồm bảy nhóm nội dung trọng tâm nhằm chuẩn hóa toàn diện việc sử dụng Quốc ca. Các quy định không chỉ định hướng chi tiết từ bản phối, bản ghi, nghi lễ cho đến những trường hợp được hoặc không được phép sử dụng, mà còn bổ sung quy định cụ thể khi đưa Quốc ca lên môi trường số, bao gồm cả việc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Song song đó, dự thảo cũng đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu số về Quốc ca và phân định rõ trách nhiệm quản lý của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Theo định hướng, các cơ quan Nhà nước sẽ chịu trách nhiệm xây dựng, thẩm định và công bố chính thức các bản hòa âm, thu âm đạt chuẩn. Nguồn chuẩn này sẽ được cung cấp công khai và miễn phí trên các nền tảng số để mọi người dân cũng như tổ chức dễ dàng tiếp cận, đảm bảo sự đồng nhất tuyệt đối về cả lời, nhạc lẫn cách thể hiện. Mọi chi phí cho công tác nghiên cứu, hòa âm, thu âm, số hóa và vận hành hệ thống lưu trữ sẽ do Nhà nước chi trả.

Tác phẩm lịch sử thuộc về nhân dân

Bài Tiến quân ca do nhạc sĩ Văn Cao sáng tác vào năm 1944, gắn liền với những mốc kim khánh trọng đại của dân tộc. Vào tháng 8/1945, tại Quốc dân đại hội ở Tân Trào, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quyết định chọn ca khúc này làm Quốc ca từ ba tác phẩm được nhà thơ Nguyễn Đình Thi trình lên. Ngày 19/8/1945, đích thân tác giả Văn Cao đã chỉ huy Dàn hợp xướng Thiếu niên Tiền phong biểu diễn bài hát tại Quảng trường Cách mạng Tháng Tám trước khi nhân dân Hà Nội tiến vào giành chính quyền tại Bắc Bộ phủ. Đến ngày 2/9/1945, giai điệu hào hùng ấy lại vang vọng khắp Quảng trường Ba Đình trong ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập.

Sự kiện hàng vạn người cùng cất cao tiếng hát trong ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã để lại ấn tượng sâu sắc trong tâm khảm vị nhạc sĩ cố tài ba. Như nhạc sĩ Văn Cao từng trải lòng trong hồi ký, khi nghe hàng vạn con người cùng hòa giọng, ông đã nghẹn ngào rơi nước mắt vì nhận ra rằng Tiến quân ca kể từ thời khắc đó không còn là sáng tác của riêng cá nhân ông nữa, mà đã chính thức thuộc về toàn thể nhân dân.