Động thái được giới chuyên gia mô tả là "cuộc đua xuống đáy" này phản ánh cuộc khủng hoảng tài chính trầm trọng mà ngành giáo dục đại học Xứ sở Sương mù đang phải đối mặt.

Trước đà sụt giảm nghiêm trọng của lượng sinh viên quốc tế, hơn 20 trường đại học tại Anh đã đồng loạt đưa ra chính sách giảm trực tiếp học phí cho các chương trình cao học (thạc sĩ và tiến sĩ).

Mức giảm học phí kỷ lục và áp lực sụt giảm nguồn thu

Theo báo cáo nghiên cứu từ tổ chức tư vấn S Squared Insights, ít nhất 22 cơ sở giáo dục đại học tại Anh đã chính thức công bố các mức chiết khấu học phí áp dụng cho khối sinh viên quốc tế. Không giống như các chính sách học bổng truyền thống vốn yêu cầu sinh viên phải nộp hồ sơ cạnh tranh, khoản tiền giảm này được hệ thống tự động trừ thẳng vào mức phí phải nộp.

Đơn cử, trang web của Đại học Aberdeen công bố mức giảm trực tiếp lên tới 8.000 bảng (tương đương hơn 280 triệu đồng) — con số kỷ lục được ghi nhận tính đến thời điểm hiện tại. Trong khi đó, Đại học Kent áp dụng mức trừ 5.000 bảng học phí thạc sĩ cho người học đến từ 14 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm Việt Nam. Ngay cả Đại học Nottingham — một thành viên thuộc nhóm trường nghiên cứu hàng đầu Russell Group — cũng phải đưa ra mức giảm 3.000 bảng để thu hút người học.

Trường University of Aberdeen - University of Aberdeen - VNTalent
Trường Đại học University of Aberdeen.

Lý do đằng sau làn sóng này xuất phát từ việc nguồn thu chính của các trường — vốn phụ thuộc lớn vào mức học phí đắt đỏ của du học sinh — đang bị thu hẹp đáng kể. Dữ liệu từ Bộ Nội vụ Anh cho thấy tính đến cuối tháng 7, lượng đơn đăng ký xin thị thực du học đã giảm 11% so với cùng kỳ năm trước. Sự sụt giảm này bắt nguồn từ sự cạnh tranh của các thị trường khác, cùng chuỗi rào cản chính sách từ Chính phủ Anh như tăng phí thị thực và thắt chặt quy định cho phép sinh viên mang theo người thân.

Cơ quan Quản lý Sinh viên Anh (OfS) ghi nhận doanh thu từ học phí cao học quốc tế trong năm học 2024–2025 đạt khoảng 5 tỷ bảng, hụt mất 0,5 tỷ bảng so với năm học liền trước. Cần biết rằng, mức học phí bậc thạc sĩ trung bình dành cho khối sinh viên này thường dao động từ 15.000 đến 45.000 bảng/năm (khoảng 530 triệu đến 1,5 tỷ đồng).

Nguy cơ vỡ nợ diện rộng và phản ứng từ giới chuyên gia

Cuộc khủng hoảng tài chính đã đẩy hệ thống đại học Anh vào tình thế nguy cấp. Vào tháng 5, Hạ viện Anh từng cảnh báo nguy cơ một đại học lớn phá sản là "hiện hữu", khi có tới 124 trường đứng trước nguy cơ thâm hụt ngân sách trong năm tài chính 2025-2026. Để ứng phó, nhiều trường đã buộc phải cắt giảm nhân sự, dừng tuyển sinh một số ngành và bán bớt tài sản. Điển hình, Đại học Nottingham từng công bố kế hoạch cắt giảm 600 nhân sự, còn Đại học Kent dự kiến giảm 100 người.

Tuy nhiên, giới phân tích nhận định giải pháp "hạ giá" để kéo sinh viên chứa đựng vô số rủi ro. Ông Julian Westwood, Giám đốc S Squared Insights, chia sẻ trên tờ Financial Times rằng kịch bản vừa giảm số lượng sinh viên vừa giảm mức thu trên mỗi em có thể vượt quá sức chịu đựng tài chính của nhiều cơ sở. Đồng quan điểm, bà Zeenat Fayaz, người sáng lập công ty tư vấn The Brand Education, cảnh báo đây là "cuộc đua xuống đáy" khi các trường vốn có tiêu chuẩn đầu vào không cao nay lại tiếp tục hạ thấp yêu cầu tuyển sinh và học phí chỉ để có người học.

Trước bối cảnh khó khăn, các lãnh đạo đại học đang tích cực kêu gọi chính phủ xem xét lại kế hoạch áp thuế 925 bảng/người/năm lên du học sinh dự kiến triển khai từ tháng 8/2028. Bà Libby Hackett, Giám đốc điều hành Russell Group, nhấn mạnh rằng sinh viên quốc tế đóng góp rất lớn về kinh tế và văn hóa cho nước Anh, nhưng chuỗi chính sách siết chặt hiện tại của chính phủ đang có nguy cơ phá hỏng những thành quả này.