Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026 - 2027 đang trở thành tâm điểm lo âu của dư luận khi nhiều địa phương đưa ra phương án thi tuyển phức tạp. Trong khi một số thành phố duy trì sự ổn định, nhiều tỉnh thành lại khiến học sinh và phụ huynh "sốc" với những bài thi tổ hợp tích hợp kiến thức của quá nhiều môn học.

Áp lực từ những bài thi "siêu tổ hợp"

Tại Sơn La, thông báo dự kiến về môn thi thứ ba đã gây xôn xao dư luận. Thay vì chọn một môn đơn lẻ như truyền thống, tỉnh này dự định tổ chức bài thi tổ hợp gồm 6 môn: Lịch sử, Địa lý, Vật lý, Hóa học, Sinh học và Tiếng Anh. Như vậy, cộng với hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, học sinh sẽ phải ôn tập kiến thức của tổng cộng 8 môn học.

Nhiều phụ huynh tại địa phương này bày tỏ sự lo lắng cực độ trước áp lực khổng lồ. Việc yêu cầu thí sinh trả lời 80 câu hỏi trong vòng 90 phút cho 6 môn học khác nhau bị coi là quá tải, nhất là với học sinh vùng cao và đồng bào dân tộc. Một phụ huynh đặt vấn đề về tính hiệu quả của việc dạy học tích hợp hiện nay, khi thực tế học sinh vẫn học lẻ từng môn nhưng khi thi lại phải đối mặt với một đề thi tổng hợp rộng lớn.

Tương tự, tỉnh Tuyên Quang cũng lựa chọn bài thi Khoa học tự nhiên theo hình thức trắc nghiệm làm môn thi thứ ba. Dù được đánh giá là phù hợp với bối cảnh địa phương sau sáp nhập, phương án này vẫn khiến học sinh phải căng sức ôn tập nhiều nội dung cùng lúc.

- Ảnh 1.
Thí sinh thi vào lớp 10 tại Hà Nội năm học trước. ẢNH: TUẤN MINH

Hà Nội: Sự im lặng gây hồi hộp

Trái ngược với các tỉnh đã công bố phương án, Hà Nội – nơi có số lượng thí sinh đông nhất cả nước với gần 140.000 em tốt nghiệp THCS – hiện vẫn chưa công bố môn thi thứ ba. Sự "án binh bất động" này khiến các diễn đàn phụ huynh luôn trong trạng thái nóng lòng và bất an. Mong muốn chung của phụ huynh Thủ đô là thành phố sẽ giữ ổn định số môn thi như cách TP.HCM, Đà Nẵng hay Nghệ An đang thực hiện.

Đại diện Sở GD-ĐT Hà Nội cho biết, theo quy định, môn thi thứ ba sẽ được công bố trước ngày 31/3. Hiện tại, các nhà trường đang nỗ lực duy trì kế hoạch ôn tập toàn diện cho học sinh, đặc biệt quan tâm bồi dưỡng nhóm học sinh yếu kém để đảm bảo không em nào bị bỏ lại phía sau trước kỳ thi đầy áp lực.

Những góc nhìn trái chiều về mục tiêu giáo dục

Giải thích cho phương án thi tổ hợp, lãnh đạo Sở GD-ĐT Sơn La cho rằng đây là bước đi phù hợp với Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Theo cơ quan này, bài thi tổ hợp giúp đánh giá năng lực diện rộng, hạn chế tình trạng học lệch và giảm rủi ro "đánh cược" cho học sinh nếu chỉ thi một môn duy nhất. Đề thi cũng được cam kết sẽ không yêu cầu kiến thức ngoài chương trình hay các câu hỏi vận dụng quá cao.

Đứng ngồi không yên với môn thi thứ 3 vào lớp 10 - Ảnh 1.
Đến thời điểm này vẫn chưa có phương án tuyển sinh vào lớp 10 của Hà Nội. Ảnh: Tuấn Minh

Tuy nhiên, ở góc nhìn chuyên gia, ông Đặng Tự Ân – Giám đốc Quỹ Hỗ trợ đổi mới giáo dục Việt Nam – lại bày tỏ sự quan ngại sâu sắc. Ông cho rằng việc thi quá nhiều môn sẽ biến mục tiêu giáo dục thành "học để thi", gây tốn kém cho xã hội do tình trạng học thêm tràn lan và tạo ra sự bất bình đẳng giữa các vùng miền.

Theo ông Ân, tuyển sinh lớp 10 nên dừng lại ở mức 2 đến 3 môn, thậm chí có thể tiến tới xét tuyển hoàn toàn để giảm bớt căng thẳng, hướng tới lộ trình phổ cập THPT. Quan điểm quản lý cũ cho rằng "không thi thì không học" cần được thay đổi bằng cách đánh giá chất lượng thực chất trong suốt quá trình học tập thay vì dồn mọi áp lực vào một kỳ thi duy nhất.

Kỳ thi vào lớp 10 vốn đã được xem là cuộc đua khốc liệt nhất của giáo dục Việt Nam. Giữa những thay đổi về phương án thi, sự ổn định và tính nhân văn trong công tác tuyển sinh đang là điều mà cả xã hội mong mỏi nhất từ các cấp quản lý giáo dục.