Đáng chú ý, cấu trúc đề thi năm nay nhận được sự quan tâm lớn khi đưa vào những vấn đề mang tính thời sự cao, đặc biệt là yêu cầu người trẻ bày tỏ quan điểm về sự cần thiết của tính trung thực khi tạo lập và lan truyền thông tin.

Đề thi giàu tính thời sự, chạm đúng hơi thở cuộc sống

Môn Ngữ văn diễn ra với thời gian làm bài 120 phút, bao gồm hai phần quen thuộc: Đọc hiểu (4 điểm) và Viết (6 điểm).

Tại phần Đọc hiểu, đề thi sử dụng ngữ liệu trích từ bài viết "Những 'mặt trận vô hình' của an ninh văn hóa" đăng tải trên báo Công an nhân dân. Các câu hỏi yêu cầu thí sinh phải thể hiện năng lực tư duy khi xác định luận đề của văn bản, chỉ ra các "đặc trưng của an ninh phi truyền thống" cũng như làm rõ quan điểm mà tác giả muốn gửi gắm.

Sức hút và tính kết nối thực tế của đề thi nằm ở câu hỏi viết đoạn văn nghị luận xã hội (khoảng 200 chữ). Với câu dẫn nêu rõ thực trạng việc phát tán các video giả mạo, thông tin xấu độc cùng tin tức chưa qua kiểm chứng đang gây ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin của toàn xã hội, đề bài yêu cầu thí sinh trình bày suy nghĩ về sự cần thiết phải giữ vững tính trung thực trong quá trình tạo lập và chia sẻ thông tin dưới góc nhìn của thế hệ trẻ.

Ở phần Nghị luận văn học (6 điểm), đề thi đặt ra yêu cầu viết một bài văn phân tích khoảng 600 chữ đối với tác phẩm "Cánh đồng tuổi thơ" của nhà thơ Trịnh Thanh Sơn.

Chi tiết đề thi môn văn, thi lại tốt nghiệp ở trường chuyên Tuyên Quang:

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản:

(1) Văn hóa từ lâu đã được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, nguồn lực nội sinh và động lực của phát triển. Chính vì giữ vai trò nền tảng, văn hóa cũng trở thành một lĩnh vực đặc biệt nhạy cảm trước những biến động của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội, công nghệ và môi trường.

(2) An ninh văn hóa không chỉ là việc ngăn chặn những sản phẩm độc hại, phản cảm hay những hành vi xâm phạm di sản. Hiểu một cách đầy đủ hơn, đó là trạng thái trong đó bản sắc, hệ giá trị, ký ức lịch sử, quyền văn hóa, đời sống tinh thần và năng lực sáng tạo của cộng đồng được bảo vệ; đồng thời, xã hội có đủ khả năng nhận diện, hấp thụ có chọn lọc và chuyển hóa những ảnh hưởng từ bên ngoài thành nguồn lực cho phát triển.

(3) Như vậy, bảo đảm an ninh văn hóa không đồng nghĩa với khép kín văn hóa, càng không phải dựng lên những hàng rào ngăn cản giao lưu và sáng tạo. Một nền văn hóa càng có bản lĩnh thì càng không sợ đối thoại. Một xã hội càng tự tin về bản sắc càng có khả năng tiếp nhận tinh hoa nhân loại mà không đánh mất chính mình.

(4) Tại cuộc gặp mặt các già làng, trưởng bản, nghệ nhân và người có uy tín tiêu biểu ngày 18/4/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Văn hóa không chỉ là bản sắc riêng của từng dân tộc, mà còn là sợi dây kết nối”. Phát biểu này gợi mở một cách nhìn rất quan trọng: bảo vệ văn hóa không chỉ là bảo vệ những biểu tượng hay thực hành văn hóa riêng lẻ, mà còn là bảo vệ sự gắn kết xã hội, khối đại đoàn kết toàn dân tộc và nền tảng tinh thần tạo nên sự ổn định từ cơ sở.

(5) Trong bối cảnh hiện nay, các nguy cơ đối với an ninh văn hóa ngày càng mang đầy đủ những đặc trưng của an ninh phi truyền thống: không giới hạn trong biên giới quốc gia; có khả năng lan truyền rất nhanh; liên quan đến nhiều chủ thể; khó xác định chính xác nguồn phát; đan xen giữa yếu tố bên trong và bên ngoài; giữa mục đích kinh tế, công nghệ với những tác động xã hội, chính trị và văn hóa.

(6) Một video giả mạo có thể được tạo ra ở bất cứ đâu, phát tán qua nền tảng xuyên biên giới và tiếp cận hàng triệu người chỉ trong vài giờ. Một thuật toán đề xuất nội dung tưởng như thuần túy kỹ thuật có thể từng bước làm thay đổi thị hiếu, ngôn ngữ, hành vi và cách đánh giá đúng – sai của một bộ phận công chúng. Một di sản có thể còn nguyên vẹn về kiến trúc nhưng dần mất đi cộng đồng thực hành, ký ức và không gian văn hóa vốn tạo nên linh hồn của di sản ấy.

(7) Đó là lý do không thể chỉ nhìn an ninh văn hóa qua những vụ việc riêng lẻ. Vấn đề cốt lõi nằm ở khả năng của quốc gia trong việc dự báo, phòng ngừa và quản trị những tác động tích lũy lâu dài đối với con người, cộng đồng và nền văn hóa.

(Những “mặt trận vô hình” của an ninh văn hóa, Bùi Hoài Sơn, báo Công an nhân dân số 7678, thứ Tư ngày 5/8/2026, tr.5)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Xác định luận đề của văn bản.

Câu 2. Chỉ ra những đặc trưng của an ninh phi truyền thống được đề cập trong đoạn (5).

Câu 3. Anh/Chị hiểu như thế nào về nghĩa của các từ hấp thụ và chuyển hóa được tác giả sử dụng khi nói về văn hóa trong đoạn (2)?

Câu 4. Nêu quan điểm của tác giả được thể hiện trong văn bản.

Câu 5. Từ nhận định Một xã hội càng tự tin về bản sắc càng có khả năng tiếp nhận tinh hoa nhân loại mà không đánh mất chính mình, anh/chị hãy nêu những việc cần làm để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa.

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Việc đưa tin xấu độc, tin chưa kiểm chứng và phát tán các video giả mạo đã ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin xã hội.

Từ góc nhìn của người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về sự cần thiết phải trung thực khi tạo lập và chia sẻ thông tin.

Câu 2 (4,0 điểm)

Anh/Chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích bài thơ sau:

CÁNH ĐỒNG TUỔI THƠ

Trịnh Thanh Sơn

Ấy là khi mẹ gọi chú bé dậy vào lúc mờ sương
Hôm nay cắt cỏ đồng xa
Chú bé vừa dụi mắt, vừa nhai vội vàng mấy củ khoai luộc, nghẹn nuốt, nghẹn nuốt...
Đầu đòn càn toòng teng mo cơm, chai nước giếng thơi mẹ chuẩn bị cho từ đêm trước
Chú bé đi giữa cánh đồng nhăm hướng hướng đông.
Bốn bề bát ngát cỏ, bát ngát cỏ.
Chú bé lọt thỏm giữa cánh đồng như cây nấm di động
Cái bóng ngắn ngủi cặm cụi, cặm cụi trong ánh mai hồng lựng
Hoa cỏ nâu ngai ngái thơm mùi bùn đất phù sa, ngai ngái thơm mùi thịt da dậy thì, Hoa
cỏ nâu toòng teng mo cơm, chai nước.
Chú bé nặng nhọc bước, chân lút trong bùn, miệng lẩm bẩm giữa cánh đồng:
Hôm nay sẽ được hai công?
Ai biết một lá chiếu dệt bằng bao nhiêu sợi cói, ai biết chú bé mười lăm làm kia đã cắt bao
đóm cói và làm nên bao nhiêu lá chiếu, ai biết bao giọt mồ hôi chưa kịp mặn của chú bé mười
lăm đã nhỏ xuống cánh đồng?

Ôi! Cánh đồng tuổi thơ
Hoa cỏ nâu ngai ngái ngày xưa
Thấm vào thịt da, thấm vào chân tóc,
Chiếc đòn càn, mo cơm khoai, chai nước giếng thơi,
Mùi bùn đất ngày xưa làm sao quên được!
Nẻo đường quê thăm thẳm xa trong tâm thức xót xa đưa chú bé vào đời
Chú bé mang cả cánh đồng sau lưng đi vào thành phố!

(Nửa thế kỷ thơ, Tạp chí Văn nghệ Quân đội, NXB Quân đội nhân dân, 2006, tr.611-612)

Không khí tại điểm thi và kế hoạch xét tuyển tiếp theo

Ghi nhận tại cổng trường thời điểm buổi thi sáng kết thúc lúc 9h35, đông đảo phụ huynh đã có mặt dưới cơn mưa để chờ đón con em mình. Do thời tiết không thuận lợi, các thí sinh nhanh chóng rời khỏi khu vực thi và tỏ ra khá dè dặt, nhiều em đáp "không biết" khi được hỏi cảm nhận về độ khó của đề thi.

Đợt thi lại tốt nghiệp THPT lần này kéo dài trong hai ngày 14 và 15/8. So với danh sách 328 em ở đợt thi đầu tiên, số lượng thí sinh tham dự thực tế là 326 em. Hai thí sinh tự do còn lại đã chủ động không tham gia do không còn nhu cầu sử dụng kết quả để xét tuyển vào các trường đại học.

Theo lịch trình, vào buổi chiều cùng ngày, các thí sinh bước vào làm bài thi môn Toán với thời lượng 90 phút. Sáng ngày 15/8, các em sẽ hoàn thành hai môn thi tự chọn cuối cùng để chính thức khép lại kỳ thi đặc biệt này.

Kết quả của đợt thi sẽ là căn cứ để xét công nhận tốt nghiệp THPT và phục vụ tuyển sinh đại học cho những em có nguyện vọng. Phía các trường đại học cho biết sẽ căn cứ trên hệ thống nguyện vọng mà thí sinh đã đăng ký trước đó với Bộ Giáo dục và Đào tạo, kết hợp cùng điểm chuẩn đã công bố để thực hiện quy trình xét tuyển bổ sung riêng cho nhóm học sinh tại điểm thi Tuyên Quang.