Đề xuất tăng số nguyện vọng đăng ký đại học lên 15–20 để tránh gây “sốc” cho thí sinh

Góp ý cho dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 do Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến, TS Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý đào tạo Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng nhiều nội dung trong dự thảo đã được điều chỉnh theo hướng tích cực, góp phần đảm bảo tính công bằng và bảo vệ quyền lợi của thí sinh trên toàn hệ thống.

Tuy nhiên, việc dự kiến giới hạn số nguyện vọng tối đa mỗi thí sinh được đăng ký ở mức 10 đang khiến ông băn khoăn, bởi quy định này có thể tạo ra tác động đáng kể không chỉ với thí sinh mà còn với các cơ sở đào tạo đại học.

Theo TS Lê Anh Đức, dù dữ liệu nhiều năm cho thấy phần lớn thí sinh trúng tuyển nằm trong nhóm 10 nguyện vọng đầu, nhưng thực tế này không phản ánh đầy đủ toàn bộ hệ thống tuyển sinh. Đối với những trường có hàng trăm mã xét tuyển, việc cho phép thí sinh đăng ký nhiều nguyện vọng trước đây đã giúp các em tăng cơ hội trúng tuyển vào trường mong muốn. Khi số nguyện vọng bị thu hẹp, khả năng trúng tuyển của thí sinh vào những trường này sẽ giảm rõ rệt, đồng thời làm gia tăng nguy cơ nhiều ngành học không thu hút đủ lượng đăng ký cần thiết.

Ông Đức cũng lưu ý, việc thay đổi quy định trong thời gian gấp rút, khi kỳ thi đang đến gần, sẽ khiến các trường khó kịp điều chỉnh chiến lược tư vấn tuyển sinh. Các cơ sở đào tạo cần thêm thời gian để phân tích dữ liệu và định hướng thí sinh ở từng mức điểm lựa chọn ngành, trường phù hợp.

Từ những phân tích trên, đại diện Đại học Kinh tế Quốc dân kiến nghị Bộ GD-ĐT cân nhắc nâng số nguyện vọng tối đa lên khoảng 15–20. Theo ông, mức này vẫn đáp ứng mục tiêu giảm tải cho hệ thống, đồng thời tạo thêm dư địa lựa chọn cho thí sinh, nhất là trong bối cảnh nhiều trường đang tuyển sinh với số lượng lớn mã ngành. Ông cho rằng đa số các trường đều ủng hộ chủ trương hạn chế số nguyện vọng, song mong muốn có lộ trình điều chỉnh hợp lý để tránh gây xáo trộn cho toàn hệ thống.

Bên cạnh vấn đề nguyện vọng, TS Lê Anh Đức đánh giá cao quy định giới hạn tối đa 5 phương thức xét tuyển trong dự thảo. Ông cho rằng đây là thay đổi cần thiết, xuất phát từ thực tiễn khi trước đây có trường áp dụng hàng chục phương thức nhưng hiệu quả tuyển sinh không cao, thậm chí nhiều phương thức chỉ mang tính hình thức.

Việc tinh giản phương thức xét tuyển sẽ giúp hệ thống trở nên gọn nhẹ, dễ tiếp cận hơn với thí sinh, đồng thời khuyến khích các em tập trung vào những phương thức phù hợp với năng lực của bản thân.

Đối với quy định “siết” xét tuyển học bạ và giảm mức ưu tiên với chứng chỉ IELTS, TS Lê Anh Đức bày tỏ sự đồng tình. Theo ông, việc loại bỏ hoàn toàn xét tuyển học bạ ở thời điểm này là chưa phù hợp, trong khi phương án cho phép sử dụng học bạ kết hợp với yêu cầu thí sinh đạt tối thiểu 16 điểm tổ hợp trong kỳ thi tốt nghiệp THPT là cách làm hài hòa, vừa đảm bảo quyền lợi của thí sinh, vừa tránh tình trạng xem nhẹ kỳ thi quốc gia.

Riêng với chứng chỉ IELTS, ông cho rằng đây là lợi thế về kỹ năng nhưng không phản ánh đầy đủ năng lực học tập cốt lõi. Việc cộng điểm ưu tiên quá cao cho nhóm thí sinh sở hữu IELTS có thể tạo ra sự thiếu công bằng. Do đó, việc giảm điểm thưởng và xây dựng chuẩn quy đổi chung được xem là cần thiết để đảm bảo sự thống nhất và công bằng trong toàn hệ thống tuyển sinh đại học.