Từng bị chế giễu “quá xinh để giỏi toán”, cô gái trở thành tiến sĩ Toán tại Đại học Oxford

Khi nhà toán học Vương Hồng giành Huy chương Fields 2026, Chu Văn Kỳ (Kate Wenqi Zhu) đang ở Anh và lập tức nhận được tin. Cô giơ cao hai tay reo lên, gọi đây là “khoảnh khắc lịch sử”.

Năm nay cũng đánh dấu một cột mốc quan trọng với Chu Văn Kỳ khi cô nhận bằng tiến sĩ Toán tại Đại học Oxford. Là một phụ nữ theo đuổi nghiên cứu toán học, cô đặc biệt xúc động trước thành công của Vương Hồng, người phụ nữ Trung Quốc đầu tiên giành Huy chương Fields.

“Cánh cửa để phụ nữ bước vào lĩnh vực nghiên cứu toán học đỉnh cao mới chỉ vừa mở ra”, Chu Văn Kỳ nhận xét.

Từ cô bé bị cho là nghịch ngợm đến sinh viên Oxford

Ít ai nghĩ cô gái sau này trở thành tiến sĩ Toán tại Oxford từng là học sinh khiến hiệu trưởng trường tiểu học đau đầu.

Khi còn nhỏ, Chu Văn Kỳ thường xuyên nghỉ học vì viêm mũi, bị bạn bè trêu chọc và có kết quả học tập không nổi bật. Tuy nhiên, cô lại có một thói quen đặc biệt: ngày nào cũng tìm đến giáo viên để đặt những câu hỏi khác thường.

Hiệu trưởng cho rằng cô bé nghịch ngợm, không nghe lời. Không đồng tình với cách giáo dục này, mẹ Chu Văn Kỳ quyết định cho con nghỉ học khi cô mới học lớp 4.

Từ năm 10 tuổi, Chu Văn Kỳ được mẹ dạy tại nhà. Mẹ cô từng theo học tại Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc và sau đó trở thành giáo viên, trong khi cha cô có bằng tiến sĩ về trí tuệ nhân tạo.

Chỉ trong hai năm học tại nhà, Chu Văn Kỳ hoàn thành chương trình tương đương 6 năm học. Năm 12 tuổi, cô được tuyển thẳng vào một trường THPT quốc tế ở Thâm Quyến.

Đến năm 15 tuổi, cô quyết định thi vào Oxford. Ban đầu, mẹ không muốn con gái đi xa khi còn quá nhỏ nhưng cuối cùng vẫn đồng ý. Một năm sau, Chu Văn Kỳ trở thành sinh viên ngành Toán của Đại học Oxford.

Điều đáng chú ý là cô chọn Toán không phải vì từ nhỏ đã mơ trở thành nhà toán học, mà đơn giản vì cho rằng đây là ngành học “đơn giản”.

“Học toán chỉ cần một tờ giấy và một cây bút. Tôi có thể làm trong ký túc xá, nằm làm cũng được, ngồi làm cũng được”, cô nói.

Cách mẹ dạy cũng giúp toán học trở nên gần gũi với cuộc sống của Chu Văn Kỳ. Chẳng hạn, khi ăn kem, mẹ cô dùng việc mức độ thích thú giảm dần sau mỗi cây để giải thích khái niệm “lợi ích cận biên giảm dần”.

Rời Oxford, bước vào Phố Wall rồi quay lại với toán học

Trong bốn năm tại Oxford, Chu Văn Kỳ nằm trong nhóm sinh viên đứng đầu khóa ngay từ năm nhất. Cô cũng tham gia nhiều hoạt động sinh viên, thành lập ban nhạc và giữ vị trí Chủ tịch Hội Sinh viên và Học giả Trung Quốc.

Ban đầu, cô dự định học tiếp thạc sĩ rồi tiến sĩ tại Oxford. Nhưng năm 18 tuổi, khi mẹ ngừng chu cấp sinh hoạt phí, Chu Văn Kỳ quyết định đi làm để tự kiếm tiền.

Cô lựa chọn lĩnh vực tài chính vì cho rằng đây là ngành có thể mang lại thu nhập nhanh. Từ khu tài chính London và Phố Wall, cô tiếp tục tới Hong Kong, lần lượt làm việc cho các ngân hàng đầu tư như Morgan Stanley và Goldman Sachs.

Thu nhập hàng năm lên tới hàng triệu nhân dân tệ nhưng Chu Văn Kỳ không cảm thấy hạnh phúc.

Khoảng năm 2017-2018, cô trải qua nhiều khó khăn khi công việc không như ý, quan hệ bạn bè trục trặc và kiến thức toán học cũng dần mai một.

Bước ngoặt xuất hiện vào tháng 7/2018. Tình cờ nhìn thấy một bài toán dành cho sinh viên năm nhất nhưng không thể hiểu, Chu Văn Kỳ không bỏ cuộc mà ngồi xuống tìm cách giải.

Ban ngày đi làm, buổi tối cô trở về làm toán. Cô đăng ký hàng chục học phần tại Oxford và ngay cả trước khi đi ngủ vẫn suy nghĩ về cách giải các bài toán.

“Lúc bắt đầu giải toán, tôi có cảm giác như rơi xuống hang thỏ trong Alice ở xứ sở thần tiên, hoàn toàn không nhận ra thời gian trôi qua”, cô kể.

Cuối cùng, Chu Văn Kỳ quyết định nghỉ việc.

Năm 2020, cô trở lại Oxford để tiếp tục con đường học thuật và sau đó bắt đầu chương trình tiến sĩ Toán.

“Nản lòng” là một phần của hành trình học toán

Theo Chu Văn Kỳ, nghiên cứu toán học có những khó khăn mà người ngoài khó hình dung. Người học phải liên tục đối mặt với thất bại nhưng vẫn cần tiếp tục thử sức. Chính cảm giác “nản lòng” ấy là một phần của hành trình nghiên cứu toán học.

Cô cho rằng năng lực giữa những người làm toán có thể chênh lệch rất lớn. Khi nói về Vương Hồng, Ngụy Đông Di và bản thân, Chu Văn Kỳ hài hước ví ba người lần lượt như “thần”, “thiên tài” và “con khỉ”.

Dù tự nhận mình ở vị trí khiêm tốn, cô vẫn muốn tiếp tục leo lên đỉnh núi toán học.

Sau tuổi 30, Chu Văn Kỳ nhận ra nghiên cứu toán học đòi hỏi cô phải đánh đổi nhiều hơn về thời gian và đời sống cá nhân. Tuy vậy, sau những vòng rẽ của cuộc đời, toán học vẫn là con đường cô lựa chọn.

Từng bị công kích trên mạng, rời bỏ toán học để bước vào ngành tài chính rồi quay trở lại với những bài toán khó, Chu Văn Kỳ vẫn tin nghiên cứu toán học có một điều đặc biệt: Khi thực sự đầu tư công sức, người làm toán có thể nhìn thấy rõ quá trình và kết quả của mình.

Minh Ngọc (SHTT)