Trước sự bùng nổ của xe điện tại Việt Nam, Bộ Công Thương cho biết thách thức chủ yếu không nằm ở tổng lượng điện tiêu thụ, mà là việc phát triển lưới điện đồng bộ với hệ thống trạm sạc, nhằm tránh tình trạng quá tải cục bộ.

Tại buổi họp báo Quý I/2026 chiều 9/4, Phó Cục trưởng Cục Điện lực Nguyễn Thế Hữu chia sẻ theo dự báo của Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia, trong năm nay thời tiết sẽ chuyển từ trạng thái La Nina sang trung tính vào tháng 5 - 7 và có thể chuyển sang El Nino vào mùa mưa. Ngay từ cuối tháng 3, miền Bắc đã xuất hiện nắng nóng kéo dài, khiến sản lượng điện tiêu thụ đạt khoảng 1 tỉ kWh/ngày - mức tương tự những năm trước.

Ông Hữu cho biết Bộ Công Thương đã xây dựng kế hoạch cung cấp điện cho năm 2026, với kịch bản cơ sở tăng trưởng phụ tải 8,5% và kịch bản cao mùa khô lên tới 14,1%. Đến nay, tăng trưởng tích lũy đạt hơn 6%, vẫn nằm trong giới hạn dự kiến. Tuy nhiên, nhu cầu điện phụ thuộc nhiều vào thời tiết; các đợt nắng nóng kéo dài, đặc biệt tại các thành phố lớn, có thể gây áp lực lớn lên hệ thống.

Phó Cục trưởng Nguyễn Thế Hữu cho biết, Bộ Công Thương đã thực hiện đồng loạt nhiều biện pháp, chỉ đạo các đơn vị phát điện, truyền tải, phân phối và điều độ nhằm đảm bảo nguồn điện ổn định.

Một số điểm tích cực hiện nay như sau: Trước hết, hầu hết các hồ thủy điện lớn, đặc biệt tại miền Bắc, đang duy trì mực nước cao, sẵn sàng phục vụ cao điểm mùa khô. Đây cũng lý giải vì sao tỉ trọng thủy điện trong cơ cấu nguồn hiện đang ở mức thấp; khi mùa lũ đến, cơ cấu sẽ được điều chỉnh phù hợp.

Về nguồn nhiên liệu, PV Gas mới đây đã thông báo nâng công suất tái hóa khí từ trên 7 triệu m³/ngày lên 9,5 triệu m³/ngày, giúp tăng tính linh hoạt trong huy động các nhà máy điện khí tại khu vực Đông Nam Bộ, đáp ứng nhu cầu phụ tải.

Về hệ thống truyền tải, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia đã nâng công suất một số trạm 500 kV như Phố Nối, Mai Châu (Hòa Bình), đồng thời dự kiến đến giữa tháng 5 sẽ vận hành thêm khoảng 18 tụ bù ngang, nhằm tăng cường sự ổn định và năng lực truyền tải điện cho miền Bắc.

Ngoài ra, về phía phụ tải và cung cấp nhiên liệu, các đơn vị cũng chủ động triển khai nhiều giải pháp. Về phụ tải, Bộ Công Thương đang lấy ý kiến điều chỉnh khung giờ cao điểm - thấp điểm, nhằm khuyến khích các doanh nghiệp - đặc biệt là ngành thép, chế biến - dịch chuyển tiêu thụ điện sang giờ thấp điểm, góp phần cân bằng hệ thống điện.

Trả lời về vấn đề xe điện, Phó Cục trưởng Nguyễn Thế Hữu nhận định rằng việc phát triển xe điện là xu hướng tất yếu và khó có thể đảo ngược. Trong bối cảnh gần đây, khi tình hình tại Trung Đông biến động, nguồn cung xăng dầu hạn chế và giá xăng dầu tăng cao, nhu cầu chuyển sang sử dụng xe điện của người dân càng trở nên mạnh mẽ.

400 (207)
Phó Cục trưởng Cục Điện lực Nguyễn Thế Hữu trả lời về nguồn điện cho nhu cầu chuyển đổi xe điện (Nguồn: Bộ Công Thương)

Theo số liệu từ Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam, đến cuối năm 2025, cả nước có khoảng 215.000 ô tô điện và gần 2,6 triệu xe máy điện. Nhu cầu điện cho số phương tiện này ước tính khoảng 652 triệu kWh, chiếm chưa đến 0,2% tổng điện thương phẩm.

Dự báo đến năm 2030, Việt Nam có thể sở hữu từ 1 - 1,6 triệu ô tô điện và 8 - 13 triệu xe máy điện, kéo theo nhu cầu điện khoảng 3,1 - 5,6 tỉ kWh/năm, chiếm từ 0,68 - 1,1% tổng nhu cầu điện - mức tăng không quá lớn.

Ông Hữu nhấn mạnh, thách thức không chỉ nằm ở tổng lượng điện tiêu thụ mà còn là công suất tức thời mà hệ thống cần đáp ứng. Việc dự báo nhu cầu điện cho xe điện phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: số lượng phương tiện, mức tiêu thụ điện, thói quen sạc (thời gian, tần suất), công suất trạm sạc, và mật độ tập trung tại các đô thị. Do đó, vấn đề quan trọng là phát triển đồng bộ lưới điện và hạ tầng sạc, tránh tình trạng quá tải cục bộ.

Để ứng phó, Bộ Công Thương sẽ tập trung rà soát và cập nhật quy hoạch điện, quy hoạch lưới điện tại địa phương; thiết lập cơ chế giá điện khuyến khích sạc ngoài giờ cao điểm; đồng thời phát triển hệ thống trạm sạc thông minh nhằm giảm áp lực công suất tức thời.