Bộ Tài chính sẽ không còn kiểm tra hằng năm việc in, đúc, tiêu hủy tiền?

Sáng 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Liên quan đến cơ chế kiểm soát hoạt động in, đúc, tiêu hủy tiền, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn đề nghị bỏ quy định cụ thể về trách nhiệm kiểm tra hằng năm của Bộ Tài chính.

Theo ông Ấn, đề xuất này xuất phát từ thực tế nhiều năm qua, Kiểm toán Nhà nước đều thực hiện kiểm toán hằng năm, trong khi Bộ Tài chính cũng kiểm tra hoạt động in, đúc, tiêu hủy tiền.

Về cơ bản, nội dung hai hoạt động có sự trùng lặp. Hoạt động kiểm toán cũng dựa trên những nội dung do Bộ Tài chính thực hiện để đưa ra kết luận kiểm toán.

Vì vậy, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho rằng không cần tiếp tục quy định cứng việc Bộ Tài chính phải kiểm tra hằng năm.

Không đồng nghĩa Bộ Tài chính mất quyền kiểm tra

Đề xuất trên không có nghĩa Bộ Tài chính sẽ không còn kiểm tra hoạt động in, đúc, tiêu hủy tiền.

Ông Phạm Đức Ấn cho biết Bộ Tài chính vẫn có quyền kiểm tra khi cần thiết. Nội dung được đề nghị bỏ là quy định về việc kiểm tra theo chu kỳ hằng năm.

Theo quy định hiện hành, Ngân hàng Nhà nước là cơ quan tổ chức thực hiện việc in, đúc và tiêu hủy tiền, trong khi Bộ Tài chính có trách nhiệm kiểm tra việc thực hiện các nghiệp vụ này.

Do đó, nếu phương án sửa đổi được thông qua, thay đổi chủ yếu nằm ở cách thức và tần suất kiểm tra, thay vì loại bỏ hoàn toàn vai trò của Bộ Tài chính.

NHNN đang có những cơ chế kiểm soát nào?

Giải trình về phương án này, ông Phạm Đức Ấn cho biết Ngân hàng Nhà nước có cơ chế kiểm toán nội bộ, đồng thời thực hiện giám sát hoạt động in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối Nhà nước.

Hoạt động in, đúc và tiêu hủy tiền cũng được điều chỉnh bởi các quy định riêng về phát hành tiền. Ngân hàng Nhà nước tổ chức việc in, đúc tiền, kiểm tra chất lượng trước khi tiếp nhận; đồng thời tổ chức, hướng dẫn và giám sát việc tiêu hủy tiền.

Đối với tiền tiêu hủy, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm tiền không thể khôi phục để sử dụng trở lại, đồng thời bảo đảm an toàn và bí mật nhà nước.

Như vậy, việc bỏ quy định kiểm tra hằng năm của Bộ Tài chính, nếu được thông qua, sẽ không đồng nghĩa hoạt động này được đưa ra khỏi diện kiểm soát.

Cơ quan thẩm tra yêu cầu làm rõ cơ chế thay thế

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng việc bỏ một cơ chế kiểm tra định kỳ cần được đặt cùng câu hỏi: cơ chế kiểm soát độc lập nào sẽ thay thế?

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ cơ chế kiểm soát độc lập, bảo đảm không tạo khoảng trống trong kiểm tra việc thực hiện nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối Nhà nước.

Đề nghị này xuất phát từ yêu cầu phải phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan, nhất là khi cơ chế kiểm tra của Bộ Tài chính được điều chỉnh.

Theo cơ quan thẩm tra, việc giảm trùng lặp giữa kiểm tra và kiểm toán là cần được xem xét, nhưng đồng thời phải bảo đảm các nghiệp vụ đặc thù của Ngân hàng Nhà nước vẫn được kiểm soát đầy đủ.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu rõ trách nhiệm

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị tiếp thu tối đa các ý kiến hợp lý, đồng thời giải trình đầy đủ những vấn đề còn có ý kiến khác nhau.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý các quy định khi được luật hóa phải đi kèm hướng dẫn cụ thể, có tiêu chí và phương thức rõ ràng; đồng thời rà soát trách nhiệm của các bộ, ngành, cơ quan và đối tượng liên quan, bảo đảm đúng thẩm quyền, rõ trách nhiệm và có tính khả thi.

Cùng với nội dung về hoạt động in, đúc, tiêu hủy tiền, phiên họp cũng xem xét các quy định liên quan đến phòng, chống rửa tiền và tài sản mã hóa. Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục làm rõ cơ quan chịu trách nhiệm thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với các đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực tài sản mã hóa, tránh khoảng trống hoặc chồng chéo trong thực hiện.

Đề xuất bỏ quy định kiểm tra hằng năm của Bộ Tài chính đối với hoạt động in, đúc, tiêu hủy tiền vẫn đang trong quá trình hoàn thiện dự thảo luật, chưa phải quy định đã được thông qua.