Trong bối cảnh sức mua thị trường vàng sụt giảm, dự thảo thông tư mới của Bộ Khoa học và Công nghệ về việc siết chặt quản lý chất lượng và áp dụng truy xuất nguồn gốc đang thu hút sự chú ý lớn.

Hiện nay, giá vàng trong nước liên tục lao dốc và chạm đáy trong nhiều tháng qua, kéo theo nhu cầu giao dịch vàng miếng lẫn vàng nhẫn, trang sức đều rơi vào tình trạng đóng băng. Không chỉ đau đầu với bài toán doanh thu, các doanh nghiệp vàng còn đang lo lắng trước những quy định mới nghiêm ngặt hơn về kiểm soát nguồn gốc sản phẩm.

Cụ thể, Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến cho dự thảo thông tư mới (thay thế Thông tư 22/2013/TT-BKHCN) nhằm quản lý đo lường, chất lượng đối với mọi loại vàng từ vàng miếng, vàng nguyên liệu đến vàng mỹ nghệ, trang sức. Điểm mấu chốt của dự thảo này là bổ sung các quy định chặt chẽ về trách nhiệm của nhà sản xuất và minh bạch thông tin qua việc truy xuất nguồn gốc.

23-1779521752-chuyen-gia-de-xuat-thiet-lap-chuan-chat-luong-thong-nhat-de-minh-bach-hoa-thi-truong-vang-trang-suc
Ảnh minh họa.

Nhận định về bước đi này, TS Nguyễn Duy Quang (Trưởng Ngành Kinh tế số, Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TPHCM - UEF) cho rằng, việc ban hành một khung quy chuẩn thống nhất cho các loại vàng phổ biến (14K, 18K, 24K...) là vô cùng cấp thiết.

"Vàng là tài sản giá trị cao nhưng người mua lại hoàn toàn yếu thế về mặt thông tin khi không thể tự kiểm định hàm lượng. Nếu không có chuẩn chung, mỗi doanh nghiệp tự công bố một kiểu sẽ làm thị trường phân mảnh và xói mòn niềm tin", TS Nguyễn Duy Quang chia sẻ.

Nếu chậm trễ số hóa và áp dụng truy xuất nguồn gốc, người tiêu dùng sẽ tiếp tục là bên chịu thiệt khi dễ mua phải vàng non tuổi, sai lệch hàm lượng hoặc không rõ nguồn gốc. Ngược lại, khi có công cụ này, chi phí giám sát sẽ giảm, trách nhiệm khi xảy ra tranh chấp sẽ rõ ràng hơn, buộc các thương hiệu phải cạnh tranh sòng phẳng bằng uy tín.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Ngọc Trọng (Giám đốc Công ty vàng NPJ) đánh giá đây là tín hiệu tích cực để thanh lọc thị trường. Những cơ sở kinh doanh, tiệm vàng nhỏ lẻ đang làm ăn gian lận sẽ buộc phải thay đổi để thích nghi hoặc bị đào thải, nhường chỗ cho một môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Dù đồng tình với chủ trương, các chuyên gia và doanh nghiệp đều thừa nhận hành trình triển khai sẽ gặp không ít rào cản. Khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở nguồn vàng nguyên liệu đầu vào.

Để thực hiện truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp bắt buộc phải chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu bằng hóa đơn hợp pháp. Tuy nhiên, việc tìm kiếm nguồn vàng nguyên liệu có đầy đủ hóa đơn chứng từ vẫn là một "bài toán khó" chưa có lời giải thỏa đáng cho phần lớn các đơn vị sản xuất hiện nay.

Để chính sách đi vào thực tế một cách hiệu quả, TS Nguyễn Duy Quang gợi ý Việt Nam nên học hỏi kinh nghiệm quốc tế:

- Xây dựng chuẩn dữ liệu đồng nhất: Kết nối trực tiếp với các hệ thống kiểm định độc lập.

- Thí điểm từ nhóm phổ biến: Áp dụng trước với các dòng vàng có nhu cầu giao dịch cao nhất trên thị trường.

- Thực chất hóa công nghệ: Đảm bảo dữ liệu truy xuất qua mã QR phải phản ánh chính xác chất lượng thực tế của sản phẩm, tránh tình trạng "làm đẹp trên giấy".