Đột phá chính sách: Đề xuất "Lãi suất 0%" cho dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Cơ chế tài chính 'siêu ưu đãi': Hấp lực từ mức lãi suất 0%

Theo thông tin từ Dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam do Bộ Xây dựng hoàn thiện và gửi Bộ Tư pháp thẩm định, chính sách tài chính là điểm nhấn mạnh mẽ nhất, hứa hẹn tạo động lực lớn cho các nhà đầu tư.

Cụ thể, đối với hình thức đầu tư kinh doanh, Nhà nước đề xuất cho nhà đầu tư vay tối đa không quá 80% tổng mức đầu tư dự án đã được phê duyệt (không bao gồm chi phí dự phòng). Điều đặc biệt, khoản vay này sẽ được áp dụng mức lãi suất tối thiểu bằng 0% và có thời hạn vay tối đa lên đến 30 năm kể từ ngày giải ngân đầu tiên. Nhà đầu tư có trách nhiệm hoàn trả toàn bộ khoản vay này trong vòng 30 năm.

Trường hợp dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), tỷ lệ vốn Nhà nước tham gia cũng được đề xuất ở mức cao, không quá 80% tổng mức đầu tư được phê duyệt.

Miễn, giảm thuế và "phòng hộ" rủi ro doanh thu

Không chỉ dừng lại ở vốn vay ưu đãi, dự thảo còn đưa ra các cơ chế khác nhằm giảm gánh nặng tài chính và rủi ro cho nhà đầu tư:

Ưu đãi thuế: Nhà đầu tư sẽ được miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải đường sắt tạo tài sản cố định, cùng các loại hàng hóa, linh phụ kiện, vật tư phục vụ đầu tư xây dựng, bảo trì, khai thác kết cấu hạ tầng. Điều kiện là các mặt hàng này phải là loại trong nước chưa sản xuất được hoặc không đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của dự án.

Hỗ trợ ngân hàng: Các ngân hàng thương mại cho nhà đầu tư vay vốn được miễn áp dụng quy định về tổng mức dư nợ cấp tín dụng, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc thu xếp vốn.

Chia sẻ rủi ro doanh thu: Đối với hình thức PPP, trong 3 năm đầu tiên vận hành, kinh doanh, dự thảo cho phép áp dụng cơ chế chia sẻ 100% phần chênh lệch giảm nếu doanh thu thực tế thấp hơn doanh thu trong phương án tài chính. Chính phủ sẽ ưu tiên bố trí nguồn vốn từ tăng thu ngân sách Trung ương, hoặc từ kế hoạch đầu tư hàng năm để chi trả phần chênh lệch này.

Đặc biệt, thời gian hoàn vốn cho dự án được quy định tối đa là 70 năm, cho thấy tầm nhìn dài hạn của dự án.

Trách nhiệm và cam kết: Không khoan nhượng sai phạm

Song hành với những ưu đãi lớn là những quy định nghiêm ngặt về trách nhiệm và cam kết của nhà đầu tư.

Ngay sau khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhà đầu tư phải xây dựng tiến độ thực hiện dự án, kế hoạch huy động và giải ngân vốn chi tiết để cơ quan quản lý chấp thuận.

Dự thảo nhấn mạnh, nhà đầu tư phải thực hiện giải ngân vốn huy động theo đúng cam kết, đảm bảo các kỳ giải ngân không thấp hơn 20% so với kỳ giải ngân cho đến khi hết phần vốn góp.

Nếu nhà đầu tư không đáp ứng tiến độ huy động vốn, hoặc sử dụng vốn vay Nhà nước sai mục đích và không khắc phục kịp thời, cơ quan cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư có quyền đơn phương thu hồi dự án, đồng thời nhà đầu tư phải bồi thường mọi thiệt hại.

Đáng chú ý, dự thảo nêu rõ: Nhà đầu tư bị đình chỉ hoặc chấm dứt hoạt động đầu tư kinh doanh sẽ không được bồi hoàn trong các trường hợp gây phương hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia, khai thác không bảo đảm chất lượng dẫn đến sự cố nghiêm trọng.

Về tài sản, nhà đầu tư phải có bảo đảm thực hiện dự án đối với khoản vay ngân sách Nhà nước, và tài sản hình thành từ dự án không được cầm cố, thế chấp để huy động vốn thực hiện các dự án khác. Trong suốt quá trình thực hiện dự án, nhà đầu tư không được điều chỉnh các mục tiêu đầu tư, quy mô chủ yếu như khổ đường, tốc độ thiết kế, hoặc tải trọng.

Cuối cùng, dự thảo yêu cầu nhà đầu tư ưu tiên sử dụng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ trong nước và phải yêu cầu đối tác nước ngoài chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực cho đối tác Việt Nam, nhằm từng bước làm chủ công tác quản lý, vận hành, khai thác, và bảo trì dự án.