Hộ kinh doanh doanh thu 3-10 tỷ đồng có thể được “nới” cách tính thuế: Giảm gánh sổ sách, chi phí?

Với nhiều hộ kinh doanh, mốc doanh thu 3 tỷ đồng/năm không chỉ là ranh giới về quy mô mà còn kéo theo thay đổi đáng kể trong cách tính thuế và yêu cầu quản lý sổ sách, chứng từ.

Theo quy định hiện hành, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm thuộc diện tính thuế thu nhập cá nhân trên thu nhập tính thuế, tức doanh thu trừ các khoản chi phí được trừ. Thuế suất áp dụng đối với nhóm này là 17%.

Điều này khiến những hộ có doanh thu chỉ vài tỷ đồng mỗi năm phải quan tâm nhiều hơn đến việc tập hợp hóa đơn, chứng từ và xác định chi phí hợp lệ.

Vượt 3 tỷ đồng, áp lực sổ sách tăng

Một chủ hộ kinh doanh thiết bị điện và đồ trang trí tại Hà Nội cho biết doanh thu của gia đình khoảng 7 tỷ đồng/năm. Khi thuộc nhóm phải tính thuế trên thu nhập, hộ kinh doanh phải thực hiện thêm nhiều yêu cầu về sổ sách, theo dõi doanh thu, chi phí và hàng hóa.

Điều khiến ông lo lắng là nguy cơ sai sót trong quá trình ghi chép, bởi các nghiệp vụ kinh doanh phát sinh khá đa dạng. Nếu thuê kế toán, chi phí có thể lên tới 8-10 triệu đồng mỗi tháng, trong khi phần mềm và các khoản liên quan đến hóa đơn cũng làm tăng chi phí vận hành.

Một khó khăn khác là không phải khoản chi thực tế nào phục vụ kinh doanh cũng dễ dàng được tính vào chi phí được trừ. Chẳng hạn, tiền thuê nhân công phát sinh theo từng lần hoặc tiền thuê kho của cá nhân có thể thiếu chứng từ đáp ứng yêu cầu.

Theo các chuyên gia, đây là một trong những lý do khiến chi phí tuân thủ của hộ kinh doanh tăng lên khi vượt mốc doanh thu 3 tỷ đồng, trong khi quy mô và lợi nhuận chưa chắc đã đủ lớn để hấp thụ khoản chi phí này.

Đề xuất nâng ngưỡng lên 10 tỷ đồng

Trong bối cảnh đó, Chính phủ đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu việc nâng mức doanh thu lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản đối với hộ, cá nhân kinh doanh từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng/năm.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas, cho rằng việc nâng ngưỡng sẽ giúp nhóm hộ có doanh thu vài tỷ đồng giảm áp lực về kế toán, hóa đơn và chứng từ.

Theo phương án ông Tuấn đề xuất, nhóm hộ có doanh thu trên 1 tỷ đến 10 tỷ đồng có thể được lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản hoặc tính theo thu nhập. Nhóm có doanh thu trên 10 tỷ đến 50 tỷ đồng tiếp tục áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng tạo thêm khoảng đệm cho những hộ đang mở rộng quy mô. Thay vì vừa vượt mốc 3 tỷ đồng đã phải đáp ứng ngay yêu cầu quản lý phức tạp hơn, hộ kinh doanh có thể có thêm thời gian hoàn thiện hệ thống sổ sách và quản trị.

Một số chuyên gia cũng lo ngại nếu chi phí tuân thủ tăng mạnh ngay khi vượt ngưỡng, hộ kinh doanh có thể nảy sinh tâm lý giữ doanh thu dưới ngưỡng hoặc chia nhỏ hoạt động kinh doanh. Vì vậy, việc thiết kế ngưỡng phù hợp được xem là một yếu tố quan trọng để hạn chế động cơ này.

Thu ngân sách chưa chắc giảm

Theo ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín, nếu cho phép hộ có doanh thu từ 10 tỷ đồng trở xuống tiếp tục lựa chọn phương pháp tính thuế theo doanh thu, số thu ngân sách chưa chắc thấp hơn so với cách tính doanh thu trừ chi phí.

Theo phân tích của ông Được, khi tính thuế trên thu nhập, số thuế phụ thuộc vào việc hộ kinh doanh có đủ hóa đơn, chứng từ để chứng minh các khoản chi phí được trừ hay không. Trong thực tế, có những khoản chi phục vụ trực tiếp cho hoạt động kinh doanh nhưng khó đáp ứng đầy đủ điều kiện về chứng từ.

Trong khi đó, phương pháp tính theo doanh thu có cách xác định đơn giản hơn, giúp hộ kinh doanh giảm đáng kể yêu cầu về tập hợp và chứng minh chi phí đầu vào.

Đây cũng là lý do ông Được cho rằng việc nâng ngưỡng có thể đồng thời giải quyết hai vấn đề: giảm áp lực tuân thủ cho hộ kinh doanh và hạn chế tình trạng tìm cách chia nhỏ doanh thu để tránh chuyển sang phương pháp tính thuế phức tạp hơn.

Giảm gánh nặng để hộ kinh doanh có thêm dư địa phát triển

Việc bỏ thuế khoán và chuyển sang cơ chế kê khai đang đặt yêu cầu minh bạch doanh thu, hóa đơn và chứng từ cao hơn đối với hộ kinh doanh. Trong quá trình thực hiện, cơ quan thuế cũng liên tục giải đáp những vướng mắc liên quan đến các trường hợp có doanh thu vượt 3 tỷ đồng.

Vì vậy, đề xuất nâng ngưỡng lên 10 tỷ đồng được kỳ vọng tạo ra khoảng chuyển tiếp phù hợp hơn cho nhóm hộ đang mở rộng hoạt động nhưng chưa có bộ máy quản lý tương ứng với doanh nghiệp quy mô lớn.

Nếu được áp dụng, chính sách có thể giúp giảm chi phí kế toán, hóa đơn và chứng từ đối với một bộ phận hộ kinh doanh, đồng thời tạo thêm động lực để họ mở rộng doanh thu thay vì tìm cách duy trì dưới ngưỡng.

Tuy nhiên, mốc 10 tỷ đồng hiện mới là nội dung được nghiên cứu, đề xuất; chưa phải ngưỡng đã được áp dụng chính thức. Mức 3 tỷ đồng vẫn là mốc quan trọng trong phương pháp tính thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh theo quy định hiện hành.