Hụt hẫng vì bán lại kim cương: Vì sao chỉ được trả một nửa giá mua?

Thời gian gần đây, thị trường kim cương ghi nhận làn sóng khách hàng tìm cách bán lại sản phẩm nhiều hơn trước. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng giữ giá, nhiều người cho biết họ chỉ được các đơn vị thu mua trả khoảng 50-60% so với giá đã mua, trong khi một số doanh nghiệp còn tạm dừng chính sách thu mua vì áp lực thanh khoản.

Không ít thương hiệu như Quyên Diamond hay Kim cương Cao Hùng đã tạm ngưng hoạt động thu mua trong giai đoạn này. Bên cạnh đó, nhiều đơn vị khác như Cashion, Quế Jewelry, Hoàng Thứ Jewelry và tiệm vàng Hồng Phúc cũng tạm đóng cửa hoặc thông báo rút khỏi thị trường.

Ngay cả tại những doanh nghiệp vẫn duy trì hoạt động, quá trình bán lại cũng không diễn ra thuận lợi như mong đợi. Chị Hường, sống tại phường Gia Định (TP HCM), cho biết đã mang viên kim cương mua hơn một năm trước đến bán lại tại một thương hiệu từng công bố chính sách thu mua tới 90% giá trị sản phẩm. Sau khi kiểm tra, cửa hàng kết luận viên đá bị trầy xước trong quá trình sử dụng nên chỉ chấp nhận mua với mức khoảng 60% giá mua ban đầu.

Không đồng tình với kết quả này, chị Hường đưa viên đá đến một đơn vị kiểm định độc lập. Kết quả cho thấy một số dấu vết được cho là nguyên nhân khiến viên kim cương bị giảm giá thực tế đã tồn tại từ thời điểm ban đầu. Sau sự việc, chị quyết định chưa bán sản phẩm.

Theo các chuyên gia, giá trị thu mua kim cương không chỉ phụ thuộc vào biến động thị trường mà còn được xác định dựa trên tình trạng thực tế của viên đá. Dù là vật liệu có độ cứng cao, kim cương vẫn có thể bị sứt mẻ hoặc phải mài lại sau va chạm. Chỉ một thay đổi nhỏ về trọng lượng cũng có thể khiến giá trị thương mại giảm mạnh.

Ông Nguyễn Việt Hào, chuyên gia trong lĩnh vực kim cương, cho biết một viên đá nặng 1 carat sau khi mài lại giảm kích thước có thể khiến giá trị từ khoảng 250 triệu đồng chỉ còn khoảng 100 triệu đồng.

Bà Phan Thị Anh Thư, Giám đốc đơn vị kiểm định độc lập AIGD Lab, cho biết lượng khách hàng mang kim cương đến kiểm định gần đây tăng đáng kể. Phần lớn mong muốn có thêm đánh giá khách quan trước khi bán hoặc khi không đồng ý với kết quả của đơn vị thu mua.

Theo bà Thư, với nhiều viên kim cương nhỏ dưới 6 ly, giấy kiểm định hiện chưa thể hiện đầy đủ các dấu vết tự nhiên để đối chiếu tình trạng trước và sau quá trình sử dụng. Điều này dễ dẫn đến tranh cãi về việc các vết trầy xước hay sứt mẻ xuất hiện từ ban đầu hay phát sinh sau khi khách hàng sở hữu sản phẩm. Vì vậy, người mua nên chủ động theo dõi quá trình kiểm định thay vì chỉ nhận kết quả cuối cùng.

Tuy nhiên, bà Thư cho rằng vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở kết quả kiểm định mà còn xuất phát từ kỳ vọng của nhiều người rằng kim cương có thể bán lại với giá gần tương đương lúc mua. Trên thực tế, khả năng thanh khoản còn phụ thuộc vào cung cầu, dòng tiền của doanh nghiệp cũng như chính sách thu mua ở từng thời điểm.

Theo các chuyên gia, giai đoạn thị trường phát triển mạnh từ giữa những năm 2000 đã chứng kiến nhiều doanh nghiệp triển khai chương trình thu mua hoặc thu đổi sản phẩm với tỷ lệ 85-95% giá trị. Chính sách này góp phần tạo niềm tin cho khách hàng và hình thành quan niệm rằng kim cương vừa là trang sức cao cấp vừa có thể dễ dàng chuyển đổi thành tiền.

Dù vậy, để duy trì những cam kết thu mua ở mức cao, doanh nghiệp phải dành nguồn vốn lớn nhằm sẵn sàng mua lại sản phẩm, đồng thời gánh thêm các chi phí lưu kho, bảo hiểm, vận hành và rủi ro biến động thị trường. Khi lượng khách bán lại tăng mạnh hoặc dòng tiền gặp khó khăn, khả năng thanh khoản sẽ suy giảm, khiến người bán phải chấp nhận mức giá thấp hơn nhiều so với kỳ vọng hoặc chưa thể giao dịch.

Ông Nguyễn Việt Hào nhận định cuộc khủng hoảng hiện nay còn phản ánh sự khác biệt trong cách nhìn nhận giá trị kim cương. Nhiều người tiêu dùng trong nước xem đây vừa là trang sức vừa là tài sản tích lũy, trong khi tại nhiều quốc gia phát triển, kim cương chủ yếu được coi là sản phẩm tiêu dùng có giá trị thẩm mỹ, thương hiệu và cá nhân. Doanh nghiệp ở các thị trường này thường tập trung vào chương trình nâng cấp sản phẩm hoặc thu mua theo điều kiện cụ thể thay vì cam kết mua lại với tỷ lệ rất cao.

Các chuyên gia cho rằng những biến động hiện nay có thể trở thành cơ hội để thị trường điều chỉnh theo hướng bền vững hơn. Thay vì cạnh tranh bằng các cam kết thu mua ở tỷ lệ cao, doanh nghiệp cần xây dựng chính sách hậu mãi phù hợp, đồng thời giúp người tiêu dùng có kỳ vọng sát với thực tế khi quyết định sở hữu và bán lại kim cương.