Lý do giá dầu thế giới vẫn tăng dù đã bơm 400 triệu thùng dầu dự trữ, dự báo mức giá "thảm họa"

Cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran bước sang tuần thứ ba, tập trung vào khu vực có ảnh hưởng lớn đến giá năng lượng toàn cầu là eo biển Hormuz.

Ngày 12-3, giá dầu thô Brent đạt 101,59 USD/thùng, mức cao nhất kể từ mùa hè năm 2022, bất chấp tuyên bố xả kho dự trữ chiến lược kỷ lục từ 32 quốc gia thành viên của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA).

Trong khi đó tại eo biển Hormuz, Iran tuyên bố tàu thuyền chỉ được qua lại “với sự cho phép của Tehran”. Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi các cường quốc triển khai tàu chiến nhằm bảo vệ tuyến hàng hải chiến lược này.

Giá dầu còn tăng?

Trước việc Iran liên tục tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng ở Trung Đông, IEA thông báo 32 quốc gia thành viên sẽ cùng tung ra thị trường 400 triệu thùng dầu thô. Riêng Mỹ dự kiến xả 172 triệu thùng, theo The Hill ngày 11-3. Đây gần bằng một nửa lượng dự trữ còn lại là 415 triệu thùng từ thời chính quyền Biden. Việc xả kho dự kiến bắt đầu từ tuần tới và kéo dài khoảng bốn tháng.

Dự trữ dầu chiến lược của Mỹ trước đây thường ở mức 700 đến 800 triệu thùng. Tuy nhiên, lượng này đã giảm mạnh sau cú sốc năng lượng năm 2022 và chưa được bổ sung do tình trạng khủng hoảng ngân sách kéo dài tại Washington.

Theo IEA, lượng dầu vừa được tung ra có thể bù đắp cho việc phong tỏa eo biển Hormuz trong khoảng 20 ngày, tương đương lưu lượng trung bình khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua khu vực này trong năm ngoái.

Tuy nhiên, dầu cần từ vài tuần đến vài tháng mới có thể tới tay người tiêu dùng. Nhà kinh tế Vasily Koltashov, Giám đốc Viện Xã hội mới, cho biết trên KP.RU rằng thị trường đang dần nhận ra cuộc xung đột có thể kéo dài bất chấp những tuyên bố từ Nhà Trắng, và đây là yếu tố quan trọng khiến giá nhiên liệu tăng.

Ông Koltashov cũng cho rằng một chỉ báo đáng chú ý là nếu tính theo giá vàng, dầu hiện được định giá thấp hơn đáng kể so với năm 2008, thời điểm giá dầu cũng quanh mức 90 USD/thùng. “Người tiêu dùng có thể phải đối mặt với giá hàng trăm USD một thùng. Không ai chuẩn bị tinh thần cho kịch bản như vậy hiện nay. Ngay cả 100 USD đã là vấn đề nghiêm trọng, còn 150 USD dường như là thảm họa”.

Cựu chuyên gia kinh tế của IMF Olivier Blanchard cho rằng có hai yếu tố cơ bản khiến giá dầu khó giảm: nguy cơ mất an toàn đối với tàu thuyền tại eo biển Hormuz và việc Iran không có động lực để chấm dứt các hoạt động đe dọa hàng hải trong khu vực.

Ông Trump kêu gọi đồng minh

Trung bình mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu đi qua eo biển Hormuz, tương đương khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu. Nếu tuyến đường này bị phong tỏa hoàn toàn, 400 triệu thùng dầu dự trữ chiến lược mà IEA vừa tung ra chỉ đủ bù đắp trong khoảng 20 ngày.

Ngày 11-3, Tư lệnh Hải quân IRGC Alireza Tangsiri tuyên bố tàu thuyền chỉ có thể đi qua eo biển Hormuz “với sự cho phép của Iran”. Tuyên bố được đưa ra sau khi Tehran nhận trách nhiệm tấn công hai tàu chở hàng gồm tàu Express Rome mang cờ Liberia, thuộc sở hữu của một chủ người Israel, và tàu Mayuree Naree của Thái Lan. IRGC cho biết thủy thủ đoàn các tàu này đã phớt lờ cảnh báo trước khi bị “tấn công và dừng lại bởi tên lửa Iran”.

Đáp lại, quân đội Mỹ cho biết đã tiêu diệt 16 tàu rải thủy lôi của Iran. Ngày 14-3, trên Truth Social, Tổng thống Donald Trump tuyên bố “năng lực quân sự của Iran đã bị phá hủy hoàn toàn”, nhưng thừa nhận Tehran vẫn có khả năng tiến hành các cuộc tấn công có chủ đích nhằm vào tàu thuyền.

Ông cũng kêu gọi Trung Quốc, Anh, Pháp, Nhật Bản và Hàn Quốc triển khai tàu chiến tham gia tuần tra chung tại eo biển Hormuz, dù trước đó từng nói không cần Anh gửi tàu tới khu vực này.

Phản ứng từ châu Âu cho thấy sự chia rẽ nhất định. Theo Financial Times, Pháp và Ý đã bắt đầu đàm phán trực tiếp với Iran để bảo đảm tàu chở dầu của họ có thể qua lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, một số nước châu Âu khác không đồng tình với bước đi này. Dù Ý, Pháp và Hy Lạp hiện có tàu chiến tại Biển Đỏ, chưa quốc gia nào tuyên bố sẵn sàng hộ tống tàu dầu qua eo biển Hormuz.