Khi đi hái "lộc trời", người dân phải dậy từ sáng sớm. Từ 3h-5h sáng là thời điểm thu hoạch lý tưởng, đến 7h-8h sáng trở đi, những cây chưa được thu hoạch sẽ tàn.
Chị Trần Thị Phương Thảo (làng Mook Đen, xã Ia Dom, huyện Đức Cơ) phân loại nấm mối để đóng gói bảo quản. Ảnh: Lê Hòa

Nấm mối có tên khoa học là Termitomyces albuminosus, là loài nấm thuộc họ Lyophyllaceae. Loại nấm này hoàn toàn mọc tự nhiên, vào mùa mưa ẩm. Loại nấm này thường xuất hiện vào đầu mùa mưa và chỉ kéo dài từ tháng 4 đến tháng 7 âm lịch. Tại Việt Nam, nấm mối thường mọc nhiều ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ, một số tỉnh Tây Nguyên và vùng Đông Nam Bộ.

Nấm mối ngoài tự nhiên có kích thước nhỏ, thân hình tròn, gốc nhỏ hơi ngả vàng, bên trên phình to và có màu trắng đục. Khi tai nấm chưa nở, mũ nấm màu nâu sáng cụp xuống giống dạng búp. Mũ nấm khi nở sẽ xòe hình tròn như cái ô và chuyển sang màu trắng tươi.

Thông thường loại nấm này hay mọc vào ban đêm và dần dần đến cỡ 3-5h sáng sẽ mọc rộ ra, từ lúc nở tới lúc bung ra chỉ chừng 3-4 tiếng. Thời điểm đi thu hoạch loại nấm này tốt là từ lúc trời rạng sáng. Từ 3h-5h sáng là thời điểm thu hoạch lý tưởng, đến 7h-8h sáng trở đi, những cây chưa được thu hoạch sẽ tàn.

Chia sẻ trên tờ Báo Gia Lai, anh Ân quê ở Bình Định hiện sinh sống tại xã Ia Dom, huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai cho biết, năm nay, nấm mối nhiều. Thấy người dân trúng đậm, anh cùng người nhà cũng rủ nhau đi tìm vận may.

"Mấy hôm trước, trời mưa to xong đổ nắng nóng đôi ngày, rồi lại dội mưa rào kèm sấm sét. Biết tiết trời vậy nấm mối bung nhiều nên 3 người nhà tôi tỏa đi tìm. May mắn hôm 14/6 gặp nhiều nấm, cả nhóm gom một ngày được hơn 30 kg, bán được gần 10 triệu đồng", anh chia sẻ.

Nấm mối từ lâu đã được xem là một trong những món quà của thiên nhiên ban tặng, một trong những loại nấm ăn vô cùng nhiều giá trị dinh dưỡng. Nấm mối giàu canxi, phốt pho, sắt, protein và các chất dinh dưỡng tốt cho sức khỏe.

Nấm được chế biến thành nhiều món ăn khác nhau như cháo, xào tỏi, luộc, kho, om tương, làm bánh... Mùi vị và độ ngọt của nấm khá đặc trưng, khi kết hợp vào cùng các món khác chúng không chỉ giữ được mùi vị đặc trưng mà còn làm món ăn ngọt lên tự nhiên.

Tuy nhiên, với những người sành ăn thì nấm mối nướng muối ớt và tráng bánh xèo là ngon nhất, bởi 2 món ăn này người ăn được thưởng thức trọn vẹn vị ngon ngọt, thơm giòn của nấm mối.

Với món nấm mối nướng muối ớt, người ta chọn những tai nấm mối còn búp, chẻ nấm ra làm đôi, rửa sạch nấm với nước có pha muối, vớt ra để ráo. Tiếp đến, cho muối hột vào chảo, bắc lên bếp rang khô để nguội. Đâm nhuyễn muối cùng với vài trái ớt hiểm xanh, để sẵn ra tô, không thêm gia vị (đường, bột ngọt).

Cho nấm mối vào tô muối ớt trộn đều vừa khẩu vị, để ngấm khoảng 10 phút rồi lấy lá chuối lau sạch, phơi nắng hơi héo, xếp nấm mối lên và gói lại. Sau đó, dùng rơm đốt cháy hay nướng trên bếp than hồng cũng được, nướng cho đến khi lớp lá chuối bên ngoài cháy thì gỡ ra, đổ nấm mối vào đĩa và ăn nóng.

Nếu đổ bánh xèo, vị ngọt béo, dai dai của nấm mối và củ sắn, hành tây hòa quyện vỏ bánh vàng ruộm, giòn tan, cùng nước chấm cay cay, chua chua, ăn kèm rau tía tô, diếp cá… tạo nên một món ăn ngon và hấp dẫn.

Về y học, loại nấm này được cho là tốt cho sức khỏe. Ăn nấm giúp tăng cường đề kháng vì, giúp xương chắc khỏe vì chúng có rất nhiều các vitamin và khoáng chất hữu ích cho cơ thể. Với phụ nữ, loại nấm này được cho là thuốc dân gian tự nhiên giúp chị em có một làm đẹp da, điều hòa kinh nguyệt ổn định mà còn giúp các mẹ sau sinh tăng khả năng tiết sữa.

Đặc biệt, loại thực phẩm này còn được cho là có khả năng giúp hạ đường trong máu, có lợi đối với những người mắc bệnh tiểu đường.

Hiện nay, loại nấm này đang được bán trên thị trường với giá khá cao. Đặc biệt, do tình hình dịch bệnh Covid-19, tại nhiều điểm thu mua, giá bán đã tăng gấp đôi, thậm chí tăng gấp 3 lần so với mấy năm trước.

Chị Lê Thị Kiều Dung quê ở xã Ia Dom, hiện sinh sống và làm việc tại quận Bình Thạnh (TP. Hồ Chí Minh) chia sẻ: "Do biết cách bảo quản, mình thi thoảng đưa nấm mối vào trong này bán cho người quen. Thường nấm nhà mình gom tận gốc nên bán lẻ tại TP. Hồ Chí Minh cũng chỉ 450.000 - 500.000 đồng/kg.

Chị Thu Huyền, một người bán nấm mối tại TP.HCM cho hay, mặt hàng này ngày càng khan hiếm, do đó lái buôn và tiểu thương cạnh tranh nguồn hàng gay gắt. Nấm mối có 2 loại là nấm miền Đông và nấm miền Tây.

Nấm miền Đông, chủ yếu từ Bình Phước giá từ 500.000 – 600.000 đồng/kg (nấm búp) trong khi nấm miền Tây, đặc biệt là nấm Bến Tre, giá lên đến 1,2 – 1,5 triệu đồng/kg - đắt ngang ngửa giá cua Hoàng Đế. Cũng chính vì giá cả đắt đỏ nên khách muốn mua loại nấm này phải đặt cọc 50% cửa hàng chị mới lấy về.

Theo Pha Lê (Doanh Nghiệp & Tiếp Thị)