Hà Nội cùng nhiều tỉnh thành miền Bắc đang chuẩn bị bước vào đợt nắng nóng gay gắt nhất từ đầu mùa, đẩy hệ thống điện Quốc gia vào một cuộc thử lửa quy mô lớn.

Khi nhu cầu tiêu thụ được dự báo sẽ xô đổ mọi kỷ lục vừa thiết lập, cơ quan quản lý đã phải kích hoạt hàng loạt kịch bản ứng phó khẩn cấp và đưa ra những khuyến nghị quan trọng đối với cộng đồng.

Bộ Công Thương đề xuất thay đổi khung giờ 'cao điểm', 'thấp điểm' tính giá điện - Tuổi Trẻ Online
Ảnh minh họa.

Sức nóng chạm ngưỡng 47°C và áp lực đè nặng lên hệ thống

Dù mùa hè chỉ mới ở giai đoạn bắt đầu, áp lực trong công tác điều độ và vận hành hệ thống điện Quốc gia đã hiện hữu rất rõ ràng. Thực tế, vào ngày 15/5, công suất phụ tải toàn quốc đã lập đỉnh cao nhất từ trước đến nay khi chạm mốc 54.654 MW, ghi nhận mức tăng 8,6% so với cùng kỳ năm 2025. Cùng với đó, sản lượng điện tiêu thụ trong ngày này cũng đạt tới 1,152 tỷ kWh, tăng 9,9%.

Tuy nhiên, những số liệu kỷ lục trên dự kiến sẽ sớm bị vượt qua trước những diễn biến thời tiết cực đoan sắp tới. Theo thông tin từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, trong giai đoạn từ ngày 23 đến 27/5, toàn bộ khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ sẽ hứng chịu một đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt. Tâm điểm của đợt nóng này là thủ đô Hà Nội, nơi nhiệt độ khí tượng trong hai ngày cao điểm 25 và 26/5 được dự báo có thể chạm mốc 40°C. Đáng chú ý, hiện tượng nhiệt độ điểm sương tăng cao lên mức 27°C (gần gấp rưỡi so với mức trung bình 18°C) sẽ khiến nhiệt độ cảm nhận thực tế ở môi trường ngoài trời có thể leo thang đến ngưỡng kinh hoàng là 45–47°C.

Trước tình hình đó, công suất phụ tải của riêng hệ thống điện miền Bắc trong tuần tới ước tính sẽ tiến sát mức 29.000 MW. Con số này cao hơn kỷ lục vừa được xác lập hôm 15/5 khoảng 9,8%. Cơ quan chuyên môn nhận định, đợt thiên tai nắng nóng lần này mang mức độ nghiêm trọng vượt xa giai đoạn trung tuần tháng 5.

Biến động khung giờ đỉnh và những rủi ro bủa vây nguồn cung

Một điểm đặc thù tạo ra thách thức lớn cho bài toán điều độ năm nay chính là sự dịch chuyển của đỉnh phụ tải. Khác với thông lệ, đỉnh tiêu thụ điện đang có xu hướng chuyển mạnh sang khung giờ tối, cụ thể là từ 20h đến 23h, tạo ra mức tiêu thụ thậm chí còn cao hơn cả thời điểm ban ngày.

Song song với áp lực nhu cầu tăng vọt, hệ thống điện còn phải đối diện với nhiều rủi ro nội tại và khách quan. Do phải vận hành liên tục ở mức công suất cao trong thời gian dài hoặc để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về môi trường, nhiều tổ máy nhiệt điện than đang bị suy giảm năng lực phát điện. Thêm vào đó, những biến động và bất ổn địa chính trị trên thế giới cũng đang trực tiếp đe dọa đến chuỗi cung ứng, làm tăng nguy cơ gián đoạn các nguồn nhiên liệu nhập khẩu quan trọng như than, dầu và khí hóa lỏng LNG.

Kích hoạt tổng lực các giải pháp kỹ thuật và đề xuất thay đổi chính sách

Để bảo đảm an ninh năng lượng trong tình thế khẩn cấp, Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) đã lập tức triển khai một kịch bản ứng phó đồng bộ đối với tất cả các nguồn nguồn điện hiện có.

  • Đối với nguồn thủy điện: Các hồ chứa được lệnh vận hành một cách linh hoạt, thực hiện chiến thuật ưu tiên tích nước vào ban ngày để dành toàn bộ công suất tập trung phát điện vào khung giờ cao điểm tối.
  • Đối với nhiệt điện than: Hệ thống sẽ huy động tối đa tất cả các tổ máy đang ở trạng thái khả dụng. Những tổ máy có công suất bị ảnh hưởng do nhiệt độ nước làm mát tăng cao sẽ được chủ động giảm tải vào các giờ thấp điểm, mục đích nhằm giữ dư địa vận hành cho các khung giờ căng thẳng nhất.
  • Đối với nguồn khí và dầu: NSMO đang phối hợp chặt chẽ với PV Gas nhằm bảo đảm nguồn cung cấp LNG ổn định. Đồng thời, các tổ máy chạy dầu có chi phí cao như Nhiệt điện Ô Môn, Thủ Đức và Cần Thơ cũng được đặt trong trạng thái sẵn sàng phát điện bất cứ khi nào hệ thống yêu cầu.

Về mặt giải pháp chính sách dài hạn, NSMO đã chủ động đề xuất một phương án cải cách khung giờ cao điểm mới để áp dụng ngay từ tháng 6/2026. Theo đề xuất, khung giờ cao điểm áp dụng cho dòng điện sẽ được điều chỉnh kéo dài từ 17h30 đến 22h30 nhằm thay thế cho khung giờ cũ. Giải pháp này được kỳ vọng sẽ giúp phân tán bớt nhu cầu tiêu thụ, giảm tải trực tiếp cho hệ thống vào các buổi tối oi bức.

Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật của ngành điện, NSMO cũng đưa ra lời kêu gọi khẩn thiết đến người dân và các doanh nghiệp sản xuất. Theo đó, cộng đồng cần nâng cao ý thức chủ động tiết kiệm điện, đặc biệt là trong khung giờ cao điểm buổi tối. Đây cũng là hành động thiết thực nhằm hưởng ứng Chỉ thị số 10/CT-TTg ban hành ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường sử dụng điện tiết kiệm, đồng thời đẩy mạnh phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà.