Ngân hàng “khát” vốn, nhân viên ráo riết săn tiền gửi

Hai tuần qua, Vũ Tuyền, nhân viên một ngân hàng chuyển giao bắt buộc tại Hà Nội, gần như thường xuyên theo dõi các hội nhóm Facebook để tìm khách gửi tiền. Mỗi khi xuất hiện bài đăng hỏi nơi gửi tiết kiệm, chị lập tức giới thiệu mức lãi suất hơn 9,3% một năm.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại nhiều ngân hàng khác. Những bài đăng hỏi “nên gửi tiết kiệm ở đâu” nhanh chóng nhận hàng trăm bình luận giới thiệu ngân hàng, lãi suất và số điện thoại nhân viên. Đáng chú ý, ngay cả khách hàng chỉ có vài chục đến vài trăm triệu đồng cũng được nhân viên tích cực tiếp cận. Một số “banker” thậm chí cho biết sẵn sàng bỏ tiền túi để tăng thêm ưu đãi cho khách nhằm hoàn thành chỉ tiêu.

Áp lực huy động vốn không chỉ đè lên nhân viên kinh doanh mà còn lan sang bộ phận tín dụng và các phòng ban hỗ trợ. Một cán bộ tín dụng tại ngân hàng quốc doanh ở TP.HCM cho biết anh phải rà lại danh sách khách hàng từng vay vốn để mời gửi tiết kiệm, đồng thời nhờ cả bạn bè, người thân hỗ trợ.

Nguyên nhân của cuộc đua này xuất phát từ tình trạng thiếu vốn tại nhiều ngân hàng. Nhu cầu tín dụng tăng nhanh trong khi tốc độ huy động tiền gửi không theo kịp. Đến giữa tháng 6, tổng tiền gửi tại các ngân hàng đạt khoảng 18,2 triệu tỷ đồng, tăng 6,16% so với đầu năm. Trong khi đó, tín dụng lên tới 20,15 triệu tỷ đồng, tăng 8,37%. Chênh lệch gần 2 triệu tỷ đồng khiến tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi toàn hệ thống lên khoảng 110%.

Tình trạng này tạo sức ép lớn lên thanh khoản và chi phí vốn. Khi ngân hàng phải tăng lãi suất đầu vào để thu hút tiền gửi, chi phí vốn cũng tăng theo, từ đó có thể tác động đến lãi suất cho vay và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, khoảng 80% nguồn vốn huy động hiện là vốn ngắn hạn, trong khi chỉ 20% là trung và dài hạn. Trong khi đó, nhu cầu vay trung và dài hạn của doanh nghiệp lại rất lớn, làm gia tăng nguy cơ mất cân đối kỳ hạn.

Để giảm phụ thuộc vào tiền gửi dân cư, các ngân hàng đang đẩy mạnh những kênh huy động khác. Trong nửa đầu năm, ngành ngân hàng huy động khoảng 120.000 tỷ đồng thông qua trái phiếu, chiếm khoảng 45% tổng giá trị phát hành riêng lẻ. Lãi suất trái phiếu cũng tăng mạnh, từ khoảng 7% đầu năm lên 8,5% vào cuối quý II, thậm chí nhiều lô có lãi suất trên 9-10%.

Ngoài trái phiếu, vay hợp vốn từ các định chế tài chính quốc tế cũng trở thành một nguồn vốn quan trọng. Chỉ trong hai tháng, nhiều ngân hàng đã hoàn tất các khoản vay có quy mô từ vài chục triệu đến hàng tỷ USD, trong đó thương vụ VPBank vay 1,44 tỷ USD từ 15 định chế tài chính quốc tế là một trong những giao dịch đáng chú ý.

Dù các ngân hàng đang tìm nhiều cách để bổ sung nguồn vốn, trong ngắn hạn, cuộc đua huy động tiền gửi vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Và vì thế, những nhân viên như Tuyền hay Phùng vẫn phải tiếp tục “săn” khách trên mạng xã hội, gọi điện cho khách cũ, thậm chí nhờ người thân, bạn bè để hoàn thành chỉ tiêu.