Người vay mua xe chịu áp lực khi lãi suất thả nổi lên 17-18%

Ba năm trước, anh Minh Phú (Khánh Hòa) vay gần 500 triệu đồng tại VPBank để mua ôtô chạy dịch vụ, thời hạn 8 năm. Khoản vay hiện còn dư nợ khoảng 300 triệu đồng.

Từ ngày 1/10, lãi suất khoản vay của anh được điều chỉnh lên 16,8% một năm, tăng 2 điểm phần trăm so với mức 14,8% ở kỳ trả lãi gần nhất.

"Đầu năm nay tôi thấy lãi suất còn trong mức có thể xoay xở, nhưng lần này tăng một lúc 2 điểm phần trăm nên khá áp lực", anh Phú nói.

Hiện mỗi tháng anh phải trả khoảng 9 triệu đồng cả gốc và lãi, dù dư nợ gốc đã giảm dần. Theo anh, hoạt động kinh doanh ôtô dịch vụ ngày càng khó khi lượng khách giảm trong khi số xe chạy tăng.

"Nếu đủ khả năng tôi đã tất toán khoản vay chứ không muốn đi làm chỉ để trả lãi ngân hàng thế này", anh nói.

Cũng tại VPBank, một khách hàng vay mua ôtô cho biết từ đầu tháng 10, lãi suất sau thời gian ưu đãi tăng từ 16,4% lên 18,3% một năm. Với khoảng 500 triệu đồng dư nợ, người này hiện phải trả hơn 13 triệu đồng cả gốc và lãi mỗi tháng.

Một số trường hợp không mua thêm bảo hiểm thân vỏ qua ngân hàng có thể chịu thêm 3 điểm phần trăm biên độ theo điều khoản hợp đồng. Khi đó, lãi suất khoản vay sau ưu đãi có thể lên xấp xỉ 20% một năm.

Lãi thả nổi cao hơn nhiều mức ưu đãi

Lãi suất sau thời gian ưu đãi đang cao hơn đáng kể so với mức áp dụng cho một số khoản vay mua xe mới.

Tại một số ngân hàng tư nhân như TPBank, VIB, lãi suất thả nổi đối với khoản vay mua ôtô hiện phổ biến khoảng 14-15% một năm, tùy hồ sơ khách hàng và thời điểm giải ngân. Tại Shinhan Bank, mức này dao động quanh 12% một năm.

Trong khi đó, các khoản vay mới thường có lãi suất ưu đãi trong một khoảng thời gian đầu. TPBank đang chào một số gói vay mua xe với lãi cố định khoảng 9,2-10,5% trong năm đầu, tùy dòng xe và hồ sơ. VIB áp dụng mức ưu đãi 9-9,5%, tùy đối tác. Lotte Finance có mức 9-9,4% trong 12 tháng đầu hoặc 9,2-9,7% nếu cố định 24 tháng.

Mức lãi suất ưu đãi chỉ áp dụng trong thời gian nhất định. Khi hết ưu đãi, khoản vay được điều chỉnh theo công thức và điều kiện ghi trong hợp đồng. Vì vậy, mức lãi ban đầu không phản ánh toàn bộ chi phí của khoản vay trong nhiều năm.

Mặt bằng lãi suất cho vay tăng

Diễn biến lãi vay mua ôtô xảy ra trong bối cảnh mặt bằng lãi suất ngân hàng tăng so với cuối năm trước.

Theo Ngân hàng Nhà nước, lãi suất cho vay bình quân tính đến tháng 8 dao động 8,4-10,7% một năm, tăng 0,2 điểm phần trăm so với tháng trước và cao hơn khoảng 3 điểm phần trăm so với mức lãi của các khoản vay giải ngân cách đây một năm.

Ở chiều huy động, lãi suất tiền gửi cũng tăng từ đầu năm. Đến đầu tháng 10, một phần ba số ngân hàng đã áp dụng mức lãi suất từ 9% một năm trở lên mà không kèm điều kiện về số tiền hoặc chỉ yêu cầu gửi 100-200 triệu đồng.

Theo dự báo của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), mặt bằng lãi suất huy động nhiều khả năng tiếp tục duy trì ở mức cao. Chênh lệch giữa tín dụng và huy động còn lớn khiến các ngân hàng phải củng cố nguồn vốn ổn định, nhất là vốn trung hạn.

Cạnh tranh huy động tập trung nhiều ở kỳ hạn 6-13 tháng, trong khi lạm phát lõi nhích tăng cũng hạn chế dư địa giảm lãi suất.

Một số yếu tố như giải ngân đầu tư công có thể giúp thị trường hạ nhiệt trong quý IV, song khó kỳ vọng mặt bằng lãi suất quay về mức thấp như trước.

Người vay cần tính cả chi phí sau ưu đãi

Trong bối cảnh lãi suất được dự báo chưa sớm hạ nhiệt, bà Đỗ Thu Hồng, Trưởng phòng Quản lý gia sản Công ty Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT, khuyến nghị khách hàng trước tiên kiểm tra lại điều khoản hợp đồng và làm việc với ngân hàng hiện tại.

Người vay có thể so sánh phương án tái tài trợ hoặc trả bớt gốc nếu có điều kiện, trước khi cân nhắc bán tài sản.

Với người có kế hoạch vay mua xe, bà Hồng cho rằng cần tính khoảng cách giữa lãi suất ưu đãi ban đầu và mức phải trả sau khi khoản vay chuyển sang thả nổi.

Theo bà, nhiều người quyết định mua ôtô dựa trên mức lãi ưu đãi trong 6-12 tháng hoặc 1-2 năm đầu và số tiền phải trả hàng tháng ở giai đoạn này. Tuy nhiên, khi hết ưu đãi, lãi suất có thể tăng trong khi thu nhập không thay đổi tương ứng, tạo áp lực lên dòng tiền.

Ngoài lãi suất, khách hàng cần tính tổng chi phí vay, gồm bảo hiểm hoặc các sản phẩm đi kèm, phí trả nợ trước hạn và điều kiện duy trì ưu đãi.

Thời hạn vay cũng là yếu tố cần cân nhắc. Việc vay 80-85% giá trị xe hoặc kéo dài thời gian trả nợ lên 7-8 năm giúp giảm số tiền phải trả ban đầu và áp lực hàng tháng, nhưng đồng thời khiến người vay chịu rủi ro biến động lãi suất trong thời gian dài hơn.

Với các khoản vay đang còn dư nợ, người vay có thể kiểm tra công thức điều chỉnh lãi suất, biên độ, thời điểm điều chỉnh và các điều kiện đi kèm trong hợp đồng để ước tính chi phí trả nợ trong những kỳ tiếp theo.

HL (SHTT)