Nợ công nước Mỹ áp sát ranh giới đỏ 40.000 tỷ USD

Các số liệu tài chính mới nhất cho thấy quốc gia này đang lao đi trên một lộ trình tài chính thiếu bền vững, khiến bài toán ngân sách trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết.

Những con số biết nói về tốc độ thâm hụt kỷ lục

Báo cáo đánh giá ngân sách vừa được Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) công bố đã phơi bày một thực trạng đáng ngại. Chỉ tính riêng trong 9 tháng đầu của tài khóa 2026 (bắt đầu từ tháng 10/2025), mức thâm hụt ngân sách liên bang của Mỹ đã chạm ngưỡng gần 1.400 tỷ USD. Con số này đã chính thức vượt qua mức thâm hụt 1.300 tỷ USD của cùng kỳ tài khóa trước, đẩy tổng khối nợ quốc gia của nước này vọt lên mốc khổng lồ: 39.400 tỷ USD.

Để hình dung về tốc độ phình to này, trung bình mỗi tháng Chính phủ Mỹ đang phải vay thêm khoảng 155 tỷ USD, tương đương với mức chi tiêu vượt thu khoảng 39 tỷ USD mỗi tuần. Hệ quả tất yếu đi kèm với khối nợ gốc khổng lồ chính là gánh nặng từ chi phí trả lãi vay đang ngày một đè nặng lên nền kinh tế.

Dữ liệu từ CBO xác nhận, chi phí trả lãi ròng cho nợ công trong tài khóa này đã chạm mức 857 tỷ USD, tương ứng với khoảng 23,8 tỷ USD tiền lãi phải trả mỗi tuần. So với cùng kỳ tài khóa 2025, con số này đã tăng thêm khoảng 100 tỷ USD (tương đương 13%). Nguyên nhân của sự bùng nổ này được xác định là do khối lượng nợ gốc tích tụ ngày càng lớn, kết hợp với việc mặt bằng lãi suất dài hạn vẫn liên tục duy trì ở mức cao.

Đáng ngạc nhiên và cũng đầy lo ngại hơn cả, khoản tiền mà nước Mỹ dùng để chi trả lãi nợ công hiện tại đã cao hơn 20 tỷ USD so với tổng ngân sách hoạt động của một loạt bộ ngành thiết yếu cộng lại, bao gồm: Bộ Quốc phòng, Bộ Thương mại, Bộ An ninh Nội địa, Bộ Giáo dục cùng một số cơ quan liên bang khác.

Bên cạnh sức ép khổng lồ từ các khoản lãi vay, ngân sách của chính quyền Mỹ còn đang bị kéo căng từ một phía khác: Nhu cầu gia tăng mạnh mẽ đối với các chương trình y tế và an sinh xã hội. Thống kê của CBO chỉ ra rằng, chi tiêu dành cho mạng lưới An sinh Xã hội đã tăng thêm 5% (tương đương 62 tỷ USD). Song song đó, ngân sách rót vào các chương trình bảo hiểm y tế Medicare và Medicaid cũng ghi nhận mức tăng lần lượt là 8% và 10%. Sự sụt giảm ngân sách này là hệ quả trực tiếp từ việc số lượng người đăng ký tham gia tăng cao và giá cả các dịch vụ y tế không ngừng leo thang.

Đây được dự báo là một xu hướng vô cùng khó đảo ngược do đặc tính sinh học của quốc gia này: Dân số Mỹ đang ngày một già đi. Theo các số liệu từ Cục Điều tra Dân số, tuổi trung vị của người Mỹ đang tiếp tục tịnh tiến, tăng từ mức 39,2 tuổi vào năm 2024 lên 39,4 tuổi vào năm 2025. Định nghĩa một cách cụ thể, mức tuổi trung vị 39,4 đồng nghĩa với việc vào năm 2025, một nửa dân số Mỹ nằm ở độ tuổi dưới 39,4 và một nửa còn lại đã bước sang độ tuổi trên 39,4.

Lời cảnh báo về "phần nổi của tảng băng chìm"

Trước một viễn cảnh tài khóa đầy u ám, các tổ chức giám sát và giới hoạch định chính sách đang liên tục lên tiếng đòi hỏi một hành động khẩn cấp từ chính phủ. Bà Maya MacGuineas, Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Liên bang có Trách nhiệm (CRFB), đã đưa ra dự báo rằng mức thâm hụt ngân sách của Mỹ trong toàn bộ tài khóa 2026 nhiều khả năng sẽ chạm hoặc thậm chí vượt ngưỡng 2.000 tỷ USD. Đây là một thực tế rất đáng ngại bởi nó diễn ra ngay trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ vẫn đang trên đà tăng trưởng và tỷ lệ thất nghiệp được duy trì ở mức thấp.

Đại diện của CRFB cảnh báo, tình trạng suy kiệt tài chính hiện tại thực chất mới chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm" nếu chính quyền không dũng cảm thực hiện những điều chỉnh mang tính căn bản đối với các chương trình phúc lợi. Bà MacGuineas cũng phát đi tín hiệu báo động khi cho biết các quỹ tín thác An sinh Xã hội và Medicare đang phải đối mặt với nguy cơ cạn kiệt hoàn toàn nguồn lực chỉ trong vòng 7 năm tới.

Để cứu vãn tình thế, tổ chức CRFB khuyến nghị Chính phủ Mỹ cần phải nhanh chóng hướng tới mục tiêu cắt giảm thâm hụt ngân sách xuống mức tương đương 3% GDP (tức là giảm khoảng một nửa so với mức hiện tại). Đồng thời, các nhà lãnh đạo cần phải thẳng thắn và trung thực với công chúng về những hệ lụy cũng như rủi ro nghiêm trọng mà lộ trình tài khóa thiếu bền vững này có thể mang lại trong tương lai.