Shopee bị đề nghị rà soát chính sách tăng phí, tránh gây áp lực bất hợp lý lên người bán

Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết đang theo dõi sát diễn biến tăng phí trên các sàn thương mại điện tử, đồng thời đề nghị các nền tảng rà soát chính sách theo hướng minh bạch, hợp lý và tránh gây ảnh hưởng bất hợp lý tới người bán.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh nhiều nhà bán hàng phản ánh chi phí vận hành gian hàng trên sàn tăng mạnh thời gian gần đây, đặc biệt ở các ngành hàng cạnh tranh cao như mỹ phẩm, thời trang, mẹ và bé hay chăm sóc cá nhân.

Từ đầu tháng 5, Shopee đã nâng phí xử lý giao dịch với một số hình thức thanh toán trả trước từ 4,91% lên 6%. Từ ngày 23/5, sàn tiếp tục điều chỉnh tăng nhiều loại phí và chương trình bán hàng như Voucher Xtra, PiShip và tỷ lệ đồng tài trợ mã giảm giá.

Đáng chú ý, từ ngày 29/5, Shopee sẽ áp dụng cơ chế “duy trì hiển thị” tự động. Theo cơ chế này, tối thiểu 1% giá trị đơn hàng thành công sẽ được trích sang tài khoản quảng cáo hiển thị của shop.

Theo phản ánh từ nhiều chủ cửa hàng, tổng chi phí bán hàng trên sàn hiện tăng mạnh nếu cộng cả phí cố định, phí thanh toán, Voucher Xtra cùng các chương trình gần như bắt buộc để duy trì hiển thị sản phẩm.

Theo phản ánh từ một số nhà bán hàng, tổng phí sàn sau đợt điều chỉnh mới có thể tăng từ khoảng 24,5% lên hơn 30,5% doanh thu đơn hàng. Nếu tính thêm quảng cáo, livestream, tiếp thị liên kết và vận hành nội bộ, tỷ lệ chi phí thực tế ở một số ngành hàng có thể lên tới 40-45% doanh thu.

Không chỉ Shopee, TikTok Shop cũng tăng mạnh phí hoa hồng từ đầu tháng 5 với nhiều nhóm hàng như mỹ phẩm, thời trang, sức khỏe và mẹ & bé. Một số ngành hàng hiện ghi nhận mức phí mới lên gần 18%.

Chị Đỗ Thu Hương, chủ shop bán sách online tại Hà Nội, cho biết áp lực lớn nhất hiện nay không nằm ở một khoản phí riêng lẻ mà ở việc toàn bộ cấu trúc chi phí ngày càng tăng.

Theo chị Hương, để duy trì đơn hàng và khả năng hiển thị, nhiều shop gần như buộc phải tiếp tục chi tiền cho quảng cáo nội sàn, miễn phí vận chuyển, tiếp thị liên kết, livestream hoặc các gói tăng hiển thị.

“Không chạy quảng cáo thì không có hiển thị, còn chạy quảng cáo thì chi phí ngày càng lớn. Nhiều shop bắt đầu giảm phụ thuộc vào sàn để chuyển sang Facebook, Zalo, website riêng hoặc nhóm khách hàng thân thiết”, chị Hương nói.

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Hoàng Ninh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số - cho biết cơ quan quản lý đã ghi nhận phản ánh từ nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người bán liên quan tới việc các sàn điều chỉnh tăng phí dịch vụ thời gian gần đây.

Theo ông Ninh, việc gia tăng chi phí vận hành gian hàng, quảng bá sản phẩm hay logistics có thể tạo áp lực đáng kể đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh cũng như các chủ thể mới tham gia thương mại điện tử.

Tuy nhiên, lãnh đạo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho rằng việc điều chỉnh phí diễn ra trong bối cảnh các nền tảng đang tái cơ cấu mô hình hoạt động, chuyển dần từ cạnh tranh bằng trợ giá sang ưu tiên hiệu quả kinh doanh và phát triển bền vững hơn.

“Việc xây dựng giá dịch vụ là quyền của doanh nghiệp theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, các nền tảng thương mại điện tử phải bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật về thương mại điện tử, cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; phải công khai, minh bạch chính sách phí và các thay đổi ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của người bán”, ông Ninh cho biết.

Theo đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Luật Thương mại điện tử 2025 cùng các văn bản hướng dẫn đã bổ sung nhiều quy định nhằm tăng tính minh bạch của nền tảng thương mại điện tử, bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng và hạn chế các hành vi ảnh hưởng bất hợp lý tới hoạt động kinh doanh của người bán.

Cơ quan này cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường, đồng thời làm việc với các nền tảng để nắm bắt phản ánh thực tế từ cộng đồng người bán.

“Cục đề nghị các doanh nghiệp rà soát chính sách phí theo hướng minh bạch, hợp lý, có lộ trình phù hợp; tăng cường trao đổi với cộng đồng người bán trước khi áp dụng các thay đổi lớn; hạn chế phát sinh các khoản thu thiếu minh bạch hoặc gây ảnh hưởng bất hợp lý tới người bán”, ông Ninh thông tin.

Một chuyên gia thuộc Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam nhận định thị trường thương mại điện tử trong nước đang bước qua giai đoạn cạnh tranh bằng “đốt tiền” để chuyển sang bài toán tối ưu lợi nhuận.

Trong nhiều năm, người tiêu dùng quen với việc mua hàng online giá thấp nhờ trợ giá, miễn phí vận chuyển và các mã giảm giá lớn. Tuy nhiên, khi các nền tảng ưu tiên hiệu quả kinh doanh, áp lực chi phí đang dần chuyển sang phía nhà bán hàng và cuối cùng có thể phản ánh vào giá bán tới tay người tiêu dùng.