Thanh long Bình Thuận rớt giá thê thảm, hàng xuất khẩu chỉ còn 2.000 đồng/kg

Những ngày giữa tháng 9, nhiều vườn thanh long chong đèn tại vùng Bình Thuận cũ bước vào kỳ thu hoạch phục vụ Rằm tháng 8. Thế nhưng thay vì đón một vụ mùa thuận lợi, nông dân lại đối mặt với mức giá giảm sâu chưa từng thấy.

Ngày 15/9, gia đình anh Hồ Văn Hòa ở thôn Thuận Quý, xã Tân Thành, thu hoạch 3 tấn thanh long từ 300 trụ. Đây là lứa được gia đình đầu tư chong đèn để thu hoạch đúng dịp Trung thu.

Trong số này, thương lái chọn 1,5 tấn đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang Trung Quốc với giá 5.000 đồng/kg. Phần còn lại chỉ được mua với giá 500 đồng/kg. Tổng cộng, 3 tấn thanh long mang về cho gia đình anh Hòa 8,25 triệu đồng.

Anh Hòa cho biết những vụ trước giá thanh long đã bấp bênh khiến gia đình thua lỗ, nhưng vụ này tình hình còn khó khăn hơn khi chi phí sản xuất lên tới hàng chục triệu đồng.

Cũng tại thôn Thuận Quý, vườn thanh long chong đèn 450 trụ của anh Nguyễn Sĩ đã chín đỏ. Thương lái đến tận vườn xem hàng và đặt cọc, trong đó loại 1 đủ tiêu chuẩn xuất khẩu được trả 7.000 đồng/kg.

Theo anh Sĩ, đây đã là mức giá cao nhất ở thời điểm hiện tại nên gia đình buộc phải chấp nhận. Trong khi đó, những trái thanh long có mẫu mã đẹp như vườn của anh nếu vào cùng thời điểm năm trước có thể được bán với giá hơn 20.000 đồng/kg.

Chi phí hàng chục triệu, bán thanh long vẫn phải bù lỗ

Giá bán lao dốc khiến gia đình anh Sĩ không những không có lãi mà còn phải tiếp tục bù tiền cho vụ sản xuất này. Chỉ riêng ba tháng chăm sóc, tổng chi phí đã gần 80 triệu đồng, gồm tiền điện chong đèn kích thích ra hoa, tiền tưới nước, phân thuốc và thuê nhân công.

Khoản chi phí trên chưa tính công chăm sóc hàng ngày của hai vợ chồng anh. Vì vậy, mức giá 7.000 đồng/kg hiện tại khiến bài toán thu hồi vốn trở nên đặc biệt khó khăn.

Anh Sĩ cho biết các vụ Trung thu và Tết thường là thời điểm được người trồng thanh long kỳ vọng nhất. Tuy nhiên, năm nay, vụ mùa mà gia đình chờ đợi lại diễn biến theo chiều hướng ngược lại.

Tại xã Hồng Sơn, cách vùng Thuận Quý hơn 50 km, ông Nguyễn Đình Phùng cũng vừa bán gần 1 tấn thanh long phục vụ Trung thu. Toàn bộ số hàng chỉ được mua với giá 2.000 đồng/kg, giúp ông thu về chưa tới 2 triệu đồng.

Theo ông Phùng, những năm trước, thanh long vào vụ Trung thu và dịp Quốc khánh Trung Quốc 1/10 thường có giá khoảng 17.000-20.000 đồng/kg. Năm nay, mức giá bất ngờ giảm mạnh. Thậm chí, một số vườn có chất lượng trái không đẹp còn bị thương lái chê, không đến thu mua.

Với thanh long được sản xuất bằng phương pháp chong đèn để kích trái và hướng tới tiêu chuẩn xuất khẩu, nông dân địa phương cho rằng giá phải đạt khoảng 10.000 đồng/kg thì người trồng mới bắt đầu có lãi. Khi giá xuống quá thấp, nhiều nhà vườn không chỉ mất lợi nhuận mà còn gặp khó trong việc xoay vòng vốn cho vụ tiếp theo.

Ông Phùng cho biết nếu tình trạng thua lỗ tiếp tục kéo dài, một số hộ dân trong vùng đang tính đến phương án chuyển sang trồng sen hoặc trồng lúa để ổn định cuộc sống. Một số gia đình đã thực hiện việc chuyển đổi này trước đó.

Nguồn cung tăng mạnh khiến giá thanh long lao dốc

Lý giải về đợt giảm giá lần này, ông Huỳnh Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội Thanh long Bình Thuận, cho rằng nguyên nhân chính nằm ở việc lượng thanh long thu hoạch trong tháng 8 Âm lịch tăng mạnh.

Theo ông, nhiều vườn trên toàn tỉnh được sản xuất để cho trái cùng thời điểm, khiến lượng hàng đưa ra thị trường tăng cao. Trong khi đó, nguồn cung từ lứa Rằm tháng 7 Âm lịch trước đó cũng còn dồi dào, lượng thanh long tồn kho tại Trung Quốc chưa được tiêu thụ hết.

Khi nguồn hàng của vụ trước cộng với sản lượng thu hoạch mới cùng lúc xuất hiện, thị trường rơi vào tình trạng cung vượt cầu, kéo giá xuống sâu.

Ngoài ra, Trung Quốc cũng có khả năng tự sản xuất thanh long với quy mô lớn. Tháng 8 cũng là thời điểm các vùng trồng thanh long tại nước này bước vào cao điểm thu hoạch, tạo thêm áp lực đối với đầu ra của sản phẩm.

Toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có hơn 26.000 ha thanh long, tập trung chủ yếu tại vùng Bình Thuận cũ, với sản lượng hơn 500.000 tấn mỗi năm. Thanh long của địa phương đã được xuất khẩu tới hơn 20 quốc gia, song Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ chính.

Trong bối cảnh lượng hàng đồng loạt tăng mạnh, trong khi thị trường tiêu thụ chính cũng bước vào mùa thu hoạch, nhiều nhà vườn thanh long đang phải đối mặt với nghịch lý: càng đầu tư để có trái đẹp, đạt chuẩn xuất khẩu, nguy cơ thua lỗ càng lớn khi giá bán xuống dưới chi phí sản xuất.

Hải Yến (SHTT)