Kinh tế
06/11/2026 09:25Thế Giới Di Động và Hoàng Anh Gia Lai bất ngờ ghi nhận thêm hàng nghìn tỷ đồng lợi nhuận
Báo cáo tài chính quý III/2026 của một số doanh nghiệp niêm yết lớn xuất hiện những biến động đáng chú ý trong khoản mục lợi nhuận sau thuế chưa phân phối. Mức tăng tại một số doanh nghiệp thậm chí cao hơn đáng kể so với lợi nhuận thực tế tạo ra trong kỳ.
Điểm chung là các doanh nghiệp đều thực hiện những giao dịch liên quan đến tăng vốn, phát hành cổ phiếu hoặc chuyển nhượng cổ phần tại công ty con nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát. Theo đó, phần chênh lệch phát sinh không được ghi nhận vào doanh thu tài chính hay lợi nhuận trên báo cáo kết quả kinh doanh, mà được điều chỉnh trực tiếp vào vốn chủ sở hữu trên báo cáo tài chính hợp nhất.
Thế Giới Di Động tăng hơn 11.000 tỷ đồng lợi nhuận chưa phân phối
CTCP Đầu tư Thế Giới Di Động (HoSE: MWG) là doanh nghiệp ghi nhận biến động lớn nhất trong nhóm này.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, tính đến ngày 30/9, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối của MWG đạt gần 32.611 tỷ đồng, tăng khoảng 11.400 tỷ đồng so với thời điểm cuối quý II.
Trong khi đó, lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ trong riêng quý III chỉ đạt khoảng 3.094 tỷ đồng. Như vậy, mức tăng của khoản lợi nhuận chưa phân phối cao hơn nhiều so với kết quả kinh doanh mà doanh nghiệp tạo ra trong quý.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh (HoSE: DMX), công ty con của Thế Giới Di Động.
Trong năm 2026, Điện Máy Xanh đã phát hành hơn 166,4 triệu cổ phiếu với giá 80.000 đồng/cổ phiếu, qua đó huy động được hơn 13.315 tỷ đồng.
Thế Giới Di Động không tham gia mua thêm cổ phần trong đợt phát hành này, khiến tỷ lệ sở hữu tại Điện Máy Xanh giảm từ 98,95% xuống còn 85,96%. Dù vậy, MWG vẫn tiếp tục nắm quyền kiểm soát công ty con.
Trước đợt phát hành, giá trị tài sản thuần theo sổ sách của Điện Máy Xanh đạt khoảng 22.676 tỷ đồng. Với tỷ lệ sở hữu 98,95%, phần tài sản thuần tương ứng thuộc về Thế Giới Di Động vào khoảng 22.438 tỷ đồng.
Sau khi nhận thêm vốn góp từ đợt phát hành, tài sản thuần của Điện Máy Xanh tăng lên khoảng 35.838 tỷ đồng. Mặc dù tỷ lệ sở hữu của MWG giảm xuống 85,96%, giá trị phần tài sản thuần tương ứng vẫn tăng lên khoảng 30.806 tỷ đồng.
Như vậy, chênh lệch giữa giá trị tài sản thuần thuộc về Thế Giới Di Động trước và sau giao dịch đạt khoảng 8.368 tỷ đồng. Khoản chênh lệch này được ghi nhận trực tiếp vào lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên báo cáo tài chính hợp nhất.
Hoàng Anh Gia Lai tăng gần 280 tỷ đồng từ thay đổi tỷ lệ sở hữu
Không chỉ Thế Giới Di Động, CTCP Hoàng Anh Gia Lai (HoSE: HAG) của Chủ tịch HĐQT Đoàn Nguyên Đức, thường được gọi là bầu Đức, cũng ghi nhận khoản tăng đáng chú ý tại lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.
Cụ thể, trong quý III/2026, khoản mục này của Hoàng Anh Gia Lai tăng khoảng 279 tỷ đồng do những thay đổi về tỷ lệ sở hữu tại các công ty con.
Trong số đó, khoảng 264 tỷ đồng phát sinh từ giao dịch HAG chuyển nhượng gần 14,7 triệu cổ phiếu tại CTCP Đầu tư Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (HGI), thu về khoảng 670 tỷ đồng.
Do Hoàng Anh Gia Lai vẫn duy trì quyền kiểm soát đối với HGI sau giao dịch, khoản chênh lệch phát sinh không được hạch toán như lợi nhuận từ hoạt động bán vốn thông thường trên báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất.
Đáng chú ý, sau giao dịch chuyển nhượng cổ phần, HGI tiếp tục triển khai IPO 18,8 triệu cổ phiếu với mức giá 60.600 đồng/cổ phiếu, thu về hơn 1.139 tỷ đồng.
Tại ngày 30/9, số tiền huy động từ đợt phát hành vẫn được giữ trong tài khoản phong tỏa tại Ngân hàng OCB và hạch toán vào khoản phải trả khác thay vì vốn chủ sở hữu. Đến ngày 7/10, tài khoản này mới được giải tỏa. Vì vậy, giao dịch có thể tiếp tục tạo ra những tác động đến cơ cấu vốn chủ sở hữu hợp nhất của doanh nghiệp trong quý IV.
Lợi nhuận chưa phân phối tăng không đồng nghĩa doanh nghiệp có thêm tiền chia cổ tức
Theo Thông tư 202/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính về hướng dẫn lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất, khi công ty con huy động thêm vốn khiến tỷ lệ sở hữu giữa công ty mẹ và cổ đông không kiểm soát thay đổi, phần chênh lệch giữa số vốn góp bổ sung và giá trị phần sở hữu tăng thêm trong tài sản thuần của công ty con sẽ được điều chỉnh vào lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.
Về bản chất, đây là khoản điều chỉnh kế toán phát sinh từ giao dịch vốn, không phải lợi nhuận được tạo ra từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong kỳ. Điều này lý giải vì sao lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên báo cáo tài chính hợp nhất có thể tăng mạnh, dù lợi nhuận kinh doanh không tăng tương ứng.
Các giao dịch như vậy cũng có thể làm thay đổi tỷ trọng vốn chủ sở hữu thuộc cổ đông công ty mẹ và cổ đông không kiểm soát, nhưng không nhất thiết khiến tổng vốn chủ sở hữu hợp nhất tăng lên.
Một điểm quan trọng cần lưu ý là việc lợi nhuận chưa phân phối trên báo cáo tài chính hợp nhất tăng không đồng nghĩa công ty mẹ có thêm một khoản lợi nhuận tương ứng để trực tiếp chia cổ tức. Khả năng phân phối lợi nhuận và chi trả cổ tức vẫn phải căn cứ vào phần lợi nhuận được phép phân phối cùng các điều kiện theo quy định của Luật Doanh nghiệp.
Bích Ngọc (SHTT)
Bài đọc nhiều
