Trước động thái điều tra mới từ Mỹ, cơ quan quản lý khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam khẩn trương hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng để giảm nguy cơ đối mặt với các biện pháp thương mại.
28-1785225235-my-dieu-tra-hang-hoa-viet-nam-doanh-nghiep-duoc-khuyen-nghi-siet-chat-truy-xuat-nguon-goc
Đối với ngành dệt may, doanh nghiệp còn phải xác định nguồn gốc của bông, xơ, sợi, vải, thuốc nhuộm và các nguyên phụ liệu (Ảnh: DMS).

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết Tổng thống Mỹ ngày 23/7 đã ký Bản ghi nhớ yêu cầu Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) tiến hành điều tra theo Mục 301 đối với 60 nền kinh tế, trong đó có Việt Nam.

Cuộc điều tra nhằm đánh giá việc các nền kinh tế này đã ban hành và thực thi hiệu quả các quy định cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất toàn bộ hoặc một phần bằng lao động cưỡng bức hay chưa.

Theo nội dung Bản ghi nhớ, hàng hóa từ một số nền kinh tế đã thiết lập hoặc cam kết xây dựng cơ chế cấm, hay đã áp dụng một phần các biện pháp ngăn chặn hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức sẽ chịu mức thuế 10%. Với các nền kinh tế còn lại, USTR được chỉ đạo áp dụng mức thuế 12,5% theo Mục 301.

Theo cách phân loại này, hàng hóa có xuất xứ Việt Nam thuộc nhóm chịu mức thuế 12,5%, ngoại trừ những sản phẩm được miễn theo Phụ lục của Bản ghi nhớ.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước lưu ý quy định của Mỹ áp dụng đối với hàng hóa được sản xuất "toàn bộ hoặc một phần" bằng lao động cưỡng bức. Điều này đồng nghĩa nguy cơ không chỉ xuất hiện ở công đoạn sản xuất cuối cùng mà còn có thể phát sinh từ nguyên liệu, linh kiện, bán thành phẩm hoặc bất kỳ mắt xích nào trong chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, cơ quan quản lý nhận định truy xuất nguồn gốc trở thành yếu tố then chốt để doanh nghiệp chứng minh sản phẩm không sử dụng lao động cưỡng bức trong toàn bộ quá trình sản xuất. Đối với các lĩnh vực có chuỗi cung ứng nhiều tầng như dệt may, da giày, điện tử, năng lượng và nông sản, doanh nghiệp cần xác định rõ nguồn gốc nguyên liệu, nhà cung cấp, địa điểm sản xuất cũng như từng công đoạn tạo ra sản phẩm.

Ngày 11/6, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 31/2026 quy định về truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Quy định này áp dụng bắt buộc với nhóm hàng có mức độ rủi ro cao, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp khác chủ động triển khai.

Theo hướng dẫn, doanh nghiệp có thể khai báo thông tin trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương tại VeriGoods.vn hoặc xây dựng hệ thống truy xuất nội bộ có khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu với hệ thống này.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu chủ động rà soát, chuẩn hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc trên toàn bộ chuỗi cung ứng để thích ứng với những thay đổi trong chính sách thương mại của Mỹ.

Cơ quan này cũng đề nghị doanh nghiệp xây dựng bản đồ chuỗi cung ứng, lưu trữ đầy đủ hồ sơ về nguồn gốc nguyên liệu, phân loại nhà cung cấp theo mức độ rủi ro, chuẩn hóa dữ liệu truy xuất cho từng lô hàng và kiểm soát chặt chẽ xuất xứ nhằm hạn chế nguy cơ bị coi là chuyển tải hoặc lẩn tránh các biện pháp thương mại.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ để sẵn sàng cung cấp khi cơ quan quản lý hoặc đối tác nhập khẩu yêu cầu xác minh. Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, việc chuẩn hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu mà còn góp phần nâng cao năng lực quản trị rủi ro, củng cố uy tín hàng hóa Việt Nam và mở rộng cơ hội tiếp cận các thị trường quốc tế.