Gần hai tuần kể từ khi chính sách xóa bỏ thuế khoán được triển khai, không ít hộ kinh doanh rơi vào trạng thái vừa làm quen với cách quản lý mới, vừa canh cánh nỗi lo sai sót dẫn đến bị xử phạt.

Tại chợ Mơ (Hà Nội), bà Phương Loan, chủ một quầy kinh doanh quần áo và phụ kiện, cho biết từ ngày 1/1 bà đã bắt đầu ghi chép mọi giao dịch bằng sổ tay. Mỗi trang sổ được chia thành các cột đơn giản như tên sản phẩm, số lượng, tiền mặt và chuyển khoản để theo dõi hàng bán ra trong ngày. Tuy nhiên, bà vẫn chưa chắc cách ghi chép này có đáp ứng yêu cầu của cơ quan thuế hay không.

Dù đã đăng ký sử dụng phần mềm bán hàng theo hướng dẫn, bà Loan thừa nhận mới chỉ dừng lại ở mức “biết có”, chưa thể thao tác thành thạo các chức năng như nhập tồn kho hay tạo đơn hàng. Theo bà, nhiều tiểu thương trung niên trong chợ cũng đang làm tương tự: vừa ghi tay, vừa dò dẫm, chưa ai thực sự tự tin rằng mình đang làm đúng quy định.

Nỗi lo này càng rõ nét hơn với những chủ hộ lớn tuổi. Bà Lan, ngoài 60 tuổi, kinh doanh quần áo tại cùng khu chợ, cho biết bà đang tính đến phương án thuê kế toán dịch vụ để hỗ trợ. Dù đã mua phần mềm quản lý, bà vẫn chưa bắt đầu làm sổ sách vì chưa hiểu rõ quy trình. Điều khiến bà băn khoăn nhất không phải là nghĩa vụ thuế, mà là nguy cơ làm sai mà không biết, để rồi vài năm sau bị truy thu hoặc xử phạt.

img-6004.jpg
Từ 1/1/2026, hộ kinh doanh chính thức áp dụng phương pháp kê khai, tự nộp thuế.

Trong bối cảnh đó, áp lực chi phí vẫn đè nặng lên vai các tiểu thương. Giá thuê quầy tại chợ dao động khoảng 6 triệu đồng mỗi tháng, trong khi sức mua tại chợ truyền thống có xu hướng chững lại. Dù dịp cận Tết không khí buôn bán sôi động hơn, doanh thu nhìn chung vẫn giảm so với trước. Việc nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 500 triệu đồng/năm mang lại sự nhẹ nhõm nhất định, nhưng cũng khiến nhiều hộ “mừng mà vẫn lo” vì các quy định mới thay đổi nhanh, khó theo kịp. Đặc biệt, vấn đề xử lý hàng tồn kho hoặc hàng nhập từ trước chưa có hóa đơn vẫn chưa được hướng dẫn cụ thể.

Để hỗ trợ hộ kinh doanh trong giai đoạn chuyển đổi, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 152/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, thay thế Thông tư 88/2021. Thông tư mới được đánh giá là đã đơn giản hóa đáng kể yêu cầu kế toán, giảm số lượng sổ sách và chứng từ cần thiết.

Theo ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas, Thông tư 152 thay đổi cách tiếp cận khi không còn bắt buộc hộ kinh doanh lập các chứng từ kế toán truyền thống như phiếu thu, phiếu chi hay phiếu nhập – xuất kho. Thay vào đó, hộ kinh doanh được chủ động lưu trữ chứng từ dưới dạng điện tử hoặc bản giấy để phục vụ việc xác định nghĩa vụ thuế. Số lượng sổ kế toán cũng được rút gọn còn 4 mẫu, thay vì 7 mẫu như trước, với cách ghi chép đơn giản, gần giống sổ thu – chi cá nhân.

img-6008.jpg
Sổ ghi chép bán hàng do hộ kinh doanh tự lập.

Dù vậy, ông Tuấn cho rằng việc ban hành thông tư quá sát thời điểm áp dụng khiến hộ kinh doanh không kịp chuẩn bị. Thông tư được ký ban hành vào ngày 31/12/2025 và chỉ sau kỳ nghỉ Tết Dương lịch mới được phổ biến rộng rãi, khiến nhiều hộ rơi vào thế bị động.

Ngoài ra, một số mẫu sổ vẫn được đánh giá là khá phức tạp, đặc biệt là sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, hàng hóa. Với những hộ kinh doanh nhiều mặt hàng, việc phải ghi chép đầy đủ và nộp kèm theo tờ khai thuế định kỳ có thể trở thành gánh nặng. Theo ông Tuấn, thay vì yêu cầu kê khai chi tiết thường xuyên, cơ quan quản lý có thể chỉ cần hộ kinh doanh thực hiện kiểm kê thực tế vào cuối năm, vừa đảm bảo quản lý, vừa giảm áp lực cho người nộp thuế.

Trong giai đoạn đầu bỏ thuế khoán, sự lúng túng là điều khó tránh khỏi. Điều mà nhiều hộ kinh doanh mong mỏi lúc này là những hướng dẫn cụ thể, dễ hiểu và sát thực tế hơn, để quá trình chuyển đổi không trở thành nỗi lo thường trực mà thực sự là bước tiến toward minh bạch và bền vững.