Hệ thống phanh được xem là “lá chắn an toàn” quan trọng bậc nhất trên ô tô. Vì vậy, đèn báo phanh sẽ không tự nhiên phát sáng nếu mọi thứ vẫn vận hành bình thường.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy không ít tài xế có thói quen bỏ qua hoặc chần chừ xử lý đèn cảnh báo, để rồi phải đối mặt với chi phí sửa chữa cao hoặc thậm chí là những sự cố nguy hiểm. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp nhất khiến đèn báo phanh bật sáng mà chủ xe cần đặc biệt lưu ý.

Trường hợp đơn giản nhất là phanh tay chưa được nhả hoàn toàn. Dù xe sử dụng phanh tay cơ khí truyền thống hay phanh tay điện tử, chỉ cần hệ thống phát hiện phanh đang ở trạng thái kích hoạt, đèn báo phanh màu đỏ sẽ xuất hiện. Với phanh tay điện tử, chức năng tự nhả khi đạp ga đôi khi không hoạt động do lỗi cảm biến hoặc điện áp yếu, khiến xe di chuyển trong tình trạng phanh chưa được giải phóng hoàn toàn. Việc này làm tăng ma sát và nhiệt, lâu dài có thể gây cong vênh đĩa phanh, cháy má phanh hoặc hư hỏng các chi tiết liên quan.

Một nguyên nhân phổ biến khác là mức dầu phanh thấp hoặc dầu phanh đã xuống cấp. Hệ thống phanh thủy lực phụ thuộc hoàn toàn vào dầu phanh để truyền lực. Khi lượng dầu trong bình chứa xuống dưới ngưỡng an toàn, cảm biến sẽ kích hoạt đèn cảnh báo. Tình trạng này có thể xuất phát từ việc lâu ngày chưa thay dầu, má phanh mòn khiến piston phải đẩy ra xa hơn, hoặc nghiêm trọng hơn là rò rỉ dầu trên đường ống hay xi-lanh. Dấu hiệu thường thấy là bàn đạp phanh mềm, phanh ăn chậm hoặc phải đạp sâu hơn, tiềm ẩn nguy cơ mất phanh rất cao.

den phanh sang.jpg
Nhiều chủ xe tại Việt Nam có thói quen coi nhẹ đèn cảnh báo, dẫn đến hậu quả là chi phí sửa chữa đội lên gấp nhiều lần Ảnh: Tire Plus

Xi-lanh tổng phanh gặp trục trặc cũng là nguyên nhân không thể bỏ qua. Đây là bộ phận giữ vai trò chuyển lực từ bàn đạp thành áp suất thủy lực. Khi xi-lanh bị mòn phớt hoặc rò rỉ bên trong, áp suất phanh trở nên thiếu ổn định, hiệu quả phanh suy giảm và hệ thống sẽ phát tín hiệu cảnh báo. Người lái có thể cảm nhận bàn đạp phanh bị “tụt” hoặc phải đạp mạnh hơn bình thường. Dù có tuổi thọ khá cao, xi-lanh tổng phanh vẫn phụ thuộc lớn vào việc bảo dưỡng và thay dầu phanh đúng định kỳ.

Má phanh mòn quá giới hạn cũng thường khiến đèn báo phanh bật sáng, nhất là trên những xe được trang bị cảm biến mòn. Khi má phanh mòn sâu, hiệu quả phanh giảm rõ rệt, đĩa phanh có nguy cơ bị xước nặng và xuất hiện tiếng kêu kim loại khó chịu. Tuổi thọ má phanh lại phụ thuộc nhiều vào thói quen lái xe, như phanh gấp thường xuyên, di chuyển nhiều trong đô thị, xuống đèo liên tục hoặc chở tải nặng, khiến bộ phận này xuống cấp nhanh hơn dự kiến.

Ngoài các nguyên nhân cơ khí, lỗi cảm biến hoặc hệ thống điện cũng có thể là “thủ phạm”. Cảm biến phanh tay, cảm biến mức dầu phanh hay cảm biến ABS đôi khi gặp sự cố do bụi bẩn, oxy hóa giắc cắm, dây điện hư hỏng hoặc va chạm trước đó. Tuy nhiên, rất khó xác định chính xác nguyên nhân chỉ bằng quan sát thông thường. Việc kiểm tra bằng thiết bị chẩn đoán chuyên dụng là cách duy nhất để đưa ra kết luận đúng.

phanh tay.jpg
Quên hạ hoặc hạ nửa vời phanh tay là nguyên nhân phổ biến nhất khiến đèn báo phanh bật sáng. Ảnh: The Brake Report

Tóm lại, khi đèn báo phanh bật sáng, điều cần làm là dừng xe kiểm tra và sớm đưa xe đến cơ sở dịch vụ uy tín. Trong kỹ thuật ô tô, phanh chính là ranh giới mong manh giữa an toàn và tai nạn. Việc chủ quan bỏ qua cảnh báo hôm nay có thể phải trả giá đắt bằng chi phí sửa chữa lớn, hoặc nghiêm trọng hơn là sự an toàn của chính bạn và những người xung quanh.