Bản án phúc thẩm vụ Tập đoàn Phúc Sơn: Hậu "Pháo" đối diện nghĩa vụ bồi thường hơn 4.300 tỷ đồng sau đại án sân bay Nha Trang

Bản án phúc thẩm không chỉ định đoạt mức hình phạt nghiêm khắc dành cho các cựu quan chức và lãnh đạo doanh nghiệp, mà còn giải quyết triệt để nghĩa vụ dân sự khổng lồ của Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sơn — Nguyễn Văn Hậu (biệt danh Hậu "Pháo").

Chốt thỏa thuận bồi thường gần 800 tỷ đồng ngay tại tòa

Trước khi Hội đồng xét xử bước vào phòng tuyên án, một diễn biến bất ngờ đã phát sinh sau 3 ngày nghị án. Bị cáo Nguyễn Văn Hậu đã chủ động đạt được thỏa thuận bồi thường dân sự với 61 bị hại là những người tham gia mua đất tại dự án. Tổng số tiền được thống nhất đền bù cho nhóm này lên tới 789 tỷ đồng. Ngay sau khi nhận được cam kết từ phía ông chủ Phúc Sơn, 61 người này đã đồng loạt rút đơn kháng cáo.

Trước tình tiết mới phát sinh này, đại diện Viện Kiểm sát Quân sự Trung ương đã đề nghị tòa án ghi nhận số tiền gần 800 tỷ đồng nói trên để khấu trừ trực tiếp vào tổng nghĩa vụ bồi thường chung của bị cáo. Dù vậy, tính đến thời điểm tuyên án, vẫn còn tới 321 khách hàng chưa thể thống nhất được phương án đền bù với Nguyễn Văn Hậu và quyền lợi của họ buộc phải phân định trực tiếp thông qua phán quyết của bản án phúc thẩm.

Giảm nhẹ hình phạt cho loạt cựu quan chức và lãnh đạo doanh nghiệp

Sau khi cân nhắc các tình tiết giảm nhẹ và nỗ lực khắc phục hậu quả mới phát sinh, Hội đồng xét xử đã quyết định chấp nhận kháng cáo, chuyển hình phạt từ tù giam sang án treo đối với hai cựu tướng lĩnh quân đội:

• Bị cáo Hoàng Viết Quang (nguyên Thiếu tướng, cựu Phó cục trưởng Cục Tác chiến - Bộ Quốc phòng) và bị cáo Nguyễn Duy Cường (nguyên Thiếu tướng, cựu Hiệu trưởng Trường Sĩ quan không quân) cùng được chuyển từ 2 năm 6 tháng tù giam thành 2 năm 6 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội "Vi phạm các quy định về quản lý đất đai".

Ở nhóm tội danh "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", các lãnh đạo cấp cao của doanh nghiệp cũng nhận được mức giảm án đáng kể nhờ nộp lại những khoản tài sản có giá trị lớn:

• Bị cáo Nguyễn Thị Hằng (Phó tổng giám đốc Tập đoàn Phúc Sơn) được giảm từ 7 năm 6 tháng tù xuống còn 5 năm 6 tháng tù. Tòa ghi nhận việc con trai bị cáo đã nộp 5 tỷ đồng tiền mặt, đồng thời bà Hằng cam kết dùng 6 bất động sản, 33 miếng vàng cùng 10 tài khoản ngân hàng để khắc phục hậu quả.
• Bị cáo Trần Hữu Định (Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư Nam Á) được giảm từ 8 năm 6 tháng tù xuống còn 6 năm 6 tháng tù sau khi vợ bị cáo thay mặt nộp lại toàn bộ 46 tỷ đồng số tiền thu lợi bất chính.

Riêng đối với cá nhân Nguyễn Văn Hậu, tòa quyết định bác toàn bộ kháng cáo. Kháng cáo của một nhóm bị hại yêu cầu tăng nặng hình phạt cho "Hậu Pháo" cũng không được chấp nhận, do quy định pháp luật không cho phép bị hại kháng cáo theo hướng làm xấu đi tình trạng của người phạm tội, đồng thời mức hình phạt tổng hợp qua 2 vụ án của Hậu đã chạm mức trần tối đa là 30 năm tù có thời hạn.

Tuyên giao dịch vô hiệu: "Hậu Pháo" phải trả lại hơn 4.300 tỷ đồng

Về mặt trách nhiệm dân sự, Hội đồng xét xử khẳng định toàn bộ việc bồi thường của Nguyễn Văn Hậu phải được thực hiện bằng tiền mặt, đồng thời xác định tư cách tố tụng của những người mua đất tại dự án là "bị hại" thay vì "người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan".

Tòa án phân tích, ngay từ khi bắt đầu dự án, Nguyễn Văn Hậu đã cố tình chỉ đạo cấp dưới thực hiện các chiến dịch truyền thông rầm rộ, quảng bá sai sự thật rằng dự án sân bay Nha Trang đã hoàn thiện đầy đủ tính pháp lý và đủ điều kiện huy động vốn. Chiêu trò này đã lừa dối khách hàng, khiến họ tin tưởng và nộp vào tài khoản của Phúc Sơn tổng số tiền hơn 7.000 tỷ đồng. Do đó, tòa tuyên bố toàn bộ 983 hợp đồng tiến trình chuyển nhượng quyền sử dụng đất ký kết với 683 cá nhân, tổ chức là giao dịch vô hiệu ngay từ thời điểm ký kết. Vì đây là vụ án lừa đảo trực tiếp gây thiệt hại, bị cáo Hậu có nghĩa vụ hoàn trả lại tiền cho người dân mà không cần xem xét các yếu tố khác.

Hội đồng xét xử ghi nhận trước và trong suốt quá trình diễn ra phiên tòa phúc thẩm, Nguyễn Văn Hậu đã thông qua pháp nhân Công ty Phúc Sơn bồi thường được cho tổng cộng 341 bị hại với tổng số tiền đã khắc phục là hơn 2.700 tỷ đồng. Đối trừ với số tiền đã thu, tòa ấn định số tiền còn lại mà "Hậu Pháo" buộc phải tiếp tục nộp lại là hơn 4.300 tỷ đồng.

Để đảm bảo thi hành bản án khổng lồ này, cơ quan chức năng tiếp tục duy trì lệnh kê biên khối tài sản khổng lồ đứng tên bị cáo và các công ty liên quan, bao gồm: 2.148 bất động sản, 1.464 sổ đỏ, 1 chiếc xe sang và 5 số điện thoại số đẹp.

Kiến nghị mở đường cho dự án sân bay Nha Trang tiếp tục triển khai

Hồ sơ vụ án làm rõ, trong quá trình triển khai dự án, các cựu cán bộ thuộc Bộ Quốc phòng và UBND tỉnh Khánh Hòa đã ký kết bàn giao trái quy định hơn 62 ha đất quốc phòng cho Tập đoàn Phúc Sơn, gây thiệt hại nghiêm trọng cho tài sản Nhà nước. Trong số hơn 7.000 tỷ đồng thu lợi từ khách hàng, Nguyễn Văn Hậu chỉ đưa vào sổ sách công ty gần 6.000 tỷ đồng, còn lại hơn 1.000 tỷ đồng đã bị rút ra để chi tiêu cá nhân.

Tuy nhiên, bên cạnh việc định tội và phân định tài chính, Tòa án Quân sự Trung ương đã đưa ra một kiến nghị quan trọng gửi tới UBND tỉnh Khánh Hòa cùng các cấp có thẩm quyền. Theo đó, tòa đề xuất các cơ quan chức năng địa phương tiếp tục hoàn thiện các thủ tục pháp lý để đưa khu đất Sân bay Nha Trang vào mục đích phát triển kinh tế - xã hội. Động thái này nhằm cho phép dự án được tiếp tục tái triển khai một cách hợp pháp trong tương lai, từ đó bảo đảm hài hòa lợi ích kinh tế cho cả phía doanh nghiệp lẫn quyền lợi lâu dài của các bị hại tham gia mua đất.