Bộ Tư pháp: Quy định dùng để buộc tội cựu hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình là trái luật

Ngày 4/5, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) ban hành kết luận kiểm tra Quyết định 22/2013 của UBND TP Hà Nội liên quan hoạt động dạy thêm, học thêm trên địa bàn.

Đây là quy định từng được cơ quan tố tụng sử dụng làm một trong những căn cứ quan trọng để xác định sai phạm trong vụ án bà Nguyễn Thị Bình, cựu hiệu trưởng THCS Ba Đình, người đã bị tuyên 3 năm tù về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.

Theo kết luận của Bộ Tư pháp, Thông tư 17/2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ quy định tiền học thêm do cha mẹ học sinh và nhà trường thỏa thuận. Thông tư này không quy định hoặc giao chính quyền địa phương quy định mức thu tiền học thêm tối đa.

Tuy nhiên, tại Quyết định 22/2013, UBND Hà Nội lại ban hành khung “giá trần” học thêm theo số lượng học sinh/lớp. Cụ thể, lớp từ 20-29 học sinh được thu tối đa 9.000 đồng mỗi tiết, lớp từ 30-39 học sinh được thu tối đa 7.000 đồng mỗi tiết.

Trong vụ án của bà Nguyễn Thị Bình, cơ quan tố tụng xác định bị cáo yêu cầu giáo viên thu 15.000 đồng mỗi tiết, cao hơn mức trần theo quy định của Hà Nội. Đây là một trong những căn cứ được dùng để buộc tội bị cáo.

Theo hồ sơ vụ án, số tiền thu được từ học thêm được phân chia với 70% trả cho giáo viên trực tiếp giảng dạy, 30% phục vụ công tác quản lý và cơ sở vật chất của nhà trường.

Tại phiên tòa sơ thẩm hồi tháng 3, bà Nguyễn Thị Bình cho rằng việc thu tiền học thêm được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận với phụ huynh, phù hợp với Thông tư 17 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Luật sư của bị cáo lập luận, theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, nếu hai văn bản có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì phải áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn.

Theo đó, Thông tư 17 của Bộ Giáo dục và Đào tạo có hiệu lực pháp lý cao hơn Quyết định 22 của UBND Hà Nội nên cần được ưu tiên áp dụng. Tuy nhiên, VKS giữ nguyên quan điểm truy tố và đề nghị mức án từ 4-5 năm tù đối với bà Nguyễn Thị Bình. Sau đó, HĐXX sơ thẩm tuyên bị cáo 3 năm tù.

Bản án sơ thẩm xác định bị cáo hưởng lợi vật chất khoảng 72 triệu đồng. Ngoài ra, tòa cho rằng bị cáo có “vụ lợi phi vật chất” khi nâng cao uy tín cá nhân thông qua việc tăng thu nhập cho giáo viên.

Trong đơn kháng cáo toàn bộ bản án, bà Nguyễn Thị Bình cho rằng việc tòa sơ thẩm lập luận như vậy là “hết sức vô lý và cay nghiệt”. Theo bị cáo, việc nâng cao thu nhập cho giáo viên bằng công sức lao động của họ không nên bị coi là hành vi vụ lợi để cấu thành tội phạm.

Sau phiên sơ thẩm, bà Nguyễn Thị Bình cũng gửi kiến nghị tới Bộ Tư pháp đề nghị xem xét tính hợp pháp của Quyết định 22/2013.

Trong kết luận mới ban hành, Bộ Tư pháp cho rằng việc UBND Hà Nội áp “giá trần” học thêm là chưa phù hợp. Đồng thời, các văn bản hướng dẫn sau đó của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cũng bị xác định được ban hành “không đúng hình thức, thẩm quyền”.

Bộ Tư pháp cũng cho biết theo quy định hiện hành, việc dạy thêm trong nhà trường không được thu tiền học sinh. Kinh phí phải sử dụng từ ngân sách nhà nước hoặc các nguồn hợp pháp khác.

Cơ quan này kiến nghị UBND Hà Nội và Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội “khẩn trương xử lý” các nội dung trái pháp luật, đồng thời xem xét trách nhiệm của tập thể, cá nhân tham mưu, ban hành văn bản.

Một ngày sau kết luận của Bộ Tư pháp, UBND Hà Nội đã ban hành quyết định bãi bỏ toàn bộ Quyết định 22/2013, có hiệu lực từ ngày ký.

Trước động thái lần này của Bộ Tư pháp, nền tảng pháp lý của vụ án bị đặt lại vấn đề, song việc bà Nguyễn Thị Bình có bị kết án oan hay không vẫn phải chờ phán quyết của cấp phúc thẩm.

Vụ án của cựu hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình sẽ được TAND Hà Nội xét xử phúc thẩm trong thời gian tới.