Tổ chức nghiên cứu khí hậu World Weather Attribution (WWA) vừa cảnh báo về sự trở lại của hiện tượng El Nino trong những tháng tới.

Sự chuyển biến này có thể biến năm 2026 trở thành một trong những năm có thời tiết khắc nghiệt nhất trong lịch sử hiện đại. Trước viễn cảnh đó, giới khoa học đang bày tỏ sự quan ngại sâu sắc khi nhân loại phải đối mặt với làn sóng nắng nóng gia tăng, các đợt hạn hán kéo dài cùng thảm họa cháy rừng tàn khốc trên diện rộng.  

Theo hãng tin CNN, đây là một bước chuyển biến rất đáng chú ý nếu so với các dự báo của tháng trước, thời điểm mà các chuyên gia vẫn nghiêng về kịch bản điều kiện trung tính, nghĩa là không có cả El Nino lẫn La Nina, sẽ kéo dài cho đến hết tháng 6.

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự thay đổi đột ngột này bắt nguồn từ việc một vùng nước ấm khổng lồ đã tích tụ ở các vùng biển sâu phía trung tâm và phía đông xích đạo Thái Bình Dương trong những tuần gần đây. Các dữ liệu thực tế đang ngày càng chứng minh rằng điều kiện khí hậu hiện tại đang tạo đà thuận lợi cho sự hình thành của một đợt El Nino mới.  

17-1779008388-chuyen-gia-canh-bao-2026-co-the-la-nam-thoi-tiet-cuc-doan-nhat-lich-su
Nắng nóng diện rộng ở bang California (Mỹ) (Ảnh: Getty)

Dù vậy, để hiện tượng này có thể chạm ngưỡng một đợt "siêu El Nino" hoặc đạt mức "cực mạnh", nhiệt độ tại vùng xích đạo Thái Bình Dương cần phải tăng thêm 2 độ C. Đây vốn là một hiện tượng tương đối hiếm gặp trong tự nhiên. Dù vậy, các nhà khoa học nhận định kịch bản này hoàn toàn có thể xảy ra nếu gió tín phong tiếp tục suy yếu, đồng bộ với quá trình tăng nhiệt độ của đại dương. Đáng chú ý, CNN cho biết hiện tại một số “mô hình máy tính vốn có độ tin cậy cao đang chỉ ra rằng đợt 'siêu El Nino' tiềm năng của năm nay thậm chí có thể trở thành đợt mạnh nhất từng được ghi nhận”.

Nếu kịch bản cực đoan này thực sự diễn ra vào năm 2026, đây sẽ là đợt siêu El Nino đầu tiên xuất hiện kể từ chu kỳ 2015-2016. Giai đoạn này từng được Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) đánh giá là một trong những đợt thiên tai khốc liệt nhất trong lịch sử. Trước đó, lịch sử khí hậu toàn cầu cũng từng ghi nhận các đợt siêu El Nino vào các giai đoạn 1972-1973, 1982-1983 và 1997-1998.  

Về mặt tác động, giới chuyên gia thừa nhận rất khó để dự báo một cách chính xác hoàn toàn xem "siêu El Nino" sẽ đảo lộn thời tiết như thế nào. Minh chứng là trong giai đoạn 2015-2016, hiện tượng này đã không hề mang lại một mùa đông ẩm ướt hơn mức trung bình tại Nam California, dù đây vốn là một trong những dấu hiệu đặc trưng của nó. Thay vào đó, thế giới sẽ phải chuẩn bị tinh thần đối mặt với một số hệ quả có thể tiên liệu trước một cách tương đối.

NOAA nhận định "rất có thể" năm 2026 sẽ nằm trong số 5 năm nóng nhất lịch sử, ngay cả khi chưa tính đến tác động làm nóng trực tiếp từ El Nino. Khi có thêm sự cộng hưởng của một đợt "siêu El Nino", năm 2026 hoặc năm 2027 có thể sẽ soán ngôi năm 2024 để trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận trong lịch sử nhân loại.

Bên cạnh nhiệt độ tăng cao, các đợt El Nino mạnh còn có xu hướng đảo lộn hoàn toàn quy luật của mùa bão thông thường. Hiện tượng này sẽ làm giảm bớt số lượng các cơn bão ở vùng biển Caribe và vùng nhiệt đới Đại Tây Dương, nhưng lại khuếch đại chúng ở vùng trung tâm và phía đông Thái Bình Dương. Sự dịch chuyển này làm gia tăng các mối đe dọa từ bão nhiệt đới đối với quần đảo Hawaii và vùng Tây Nam nước Mỹ. Song song đó, các trạng thái thời tiết cực đoan như siêu hạn hán, lũ lụt, nắng nóng đỉnh điểm hay các đợt rét đậm cũng có khả năng xảy ra cao hơn.

Bức tranh thời tiết toàn cầu sẽ bị phân hóa mạnh mẽ: mùa đông có xu hướng ấm hơn ở nửa phía bắc của Bắc Mỹ, nhưng lại lạnh và ẩm ướt hơn ở nửa phía nam, đặc biệt là ở vùng Đông Nam và dọc theo vùng Duyên hải Vịnh Mexico. Bên cạnh đó, hạn hán nghiêm trọng có thể sẽ bủa vây vùng biển Caribe, trong khi Ấn Độ và khu vực Đông Nam Á phải đối mặt với nguy cơ suy giảm lượng mưa của mùa mưa mùa hè.

Trước những dự báo đáng lo ngại này, bà Michelle L’Heureux, nhà khoa học vật lý tại NOAA đã chia sẻ với tờ USA Today nhằm đưa ra một góc nhìn cân bằng hơn: “Các hiện tượng El Niño mạnh hơn không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ gây ra tác động mạnh mẽ; chúng chỉ làm cho một số tác động nhất định có khả năng xảy ra cao hơn”. Chuyên gia này cũng lưu ý thêm rằng hiện tại vẫn còn đủ những yếu tố khó lường, vì vậy nếu một kết quả yếu hơn diễn ra thì đó cũng không phải là điều quá ngạc nhiên đối với giới khoa học.